Trái dâu tây trên đất Nhật - Nông Thôn Việt

Trái dâu tây trên đất Nhật

Thứ Hai, 09/04/2018, 09:00 [GMT+7]

Dâu tây tuy không phải là trái cây bản xứ nhưng người Nhật đã biến nó thành loại trái cây nổi tiếng của đất nước mình. Thành công này là cả một quá trình lao động miệt mài của giới nghiên cứu và người nông dân Nhật.

Miệt mài thuần hóa “quả lạ”

Du nhập vào Nhật Bản từ giữa thế kỷ 19 nhưng đến năm 1900, dâu tây mới bắt đầu được trồng ở quốc gia châu Á này.

Các giống dâu tây được trồng tại Nhật Bản hiện nay có nguồn gốc từ Bắc Mỹ và Chi Lê. Cách đây hơn 200 năm, các thương nhân người Hà Lan đã mang giống dâu tây của châu Mỹ về lục địa già để canh tác. Trong quá trình giao thương, những quả dâu tây ra đời tại Hà Lan được đưa đến Nhật Bản vào khoảng giữa thế kỷ 19.

Cảng Nagasaki, cửa ngõ giao dịch sầm uất nhất lúc bấy giờ là nơi tiếp nhận các thùng dâu tây Hà Lan. Trong suốt nửa cuối thế kỷ 19, dâu tây được xem là một loại trái cây nhập khẩu từ châu Âu, và không mấy ai nghĩ đến việc trồng nó ngay tại nước Nhật.

Dâu Tochiotome thuôn dài, xuất xứ từ tỉnh Tochigi.
Dâu Tochiotome thuôn dài, xuất xứ từ tỉnh Tochigi.

Đến năm 1900, những chậu dâu tây đầu tiên cho trái bắt đầu xuất hiện ở Nhật với tên Fukuba, được gọi theo tên của người tạo ra nó, nhà nghiên cứu nông nghiệp Hayato Fukuba. Ông từng là người đứng đầu Vườn Quốc gia Shinjuku Gyoen, nơi trồng và nhân giống các loại hoa quý cũng như cây ăn trái trong nước lẫn du nhập từ châu Âu. Sau 80 lần thực nghiệm thất bại, chính tại nơi đây ông đã cho ra đời giống dâu tây đầu tiên của Nhật Bản.

Mục tiêu của ông Fukuba là làm sao để dâu tây trở thành loại trái cây ngon, bổ dưỡng có mặt trên bàn ăn của các gia đình Nhật Bản. Vì người Nhật đã sớm nhận thức được các mặt giá trị cao của trái dâu: trước tiên là loại trái cây có giá trị ngoại nhập, đẹp hấp dẫn, tính dinh dưỡng cao và sau nữa, một khi đã phát triển thì giá trị kinh tế nội địa không phải là nhỏ.

Quả vậy, đến năm 1920 thì dâu đã trở thành loại thực phẩm phổ biến tại Nhật. Từng là loại nông sản nhập khẩu, nhưng giờ đây dâu tây lại được người Nhật canh tác ngay trên chính đất Nhật. Tuy nhiên, mọi việc không hẳn là hoàn toàn thuận lợi. Vì chi phí xây dựng nhà kính trồng dâu tây rất đắt, vượt quá khả năng của nhiều nông dân.

Giải pháp được đưa ra là trồng dâu tây trên các mô được làm từ đá cuội. Người ta xếp những khối đá có kích thước từ 10 đến 30 cm trên gò đất. Họ cấy cây giống vào những khoảnh đất nhỏ giữa các khối đá. Vào ban ngày, các khối đá này hấp thu nhiệt từ ánh nắng mặt trời, khi đêm đến, lượng nhiệt đó tỏa ra giúp giữ ấm cho cây dâu. Đây là kỹ thuật trồng dâu tây rất hiệu quả trong mùa lạnh mà chi phí lại rất thấp.

Bên cạnh việc trồng dâu tây trên mô đá cuội, người nông dân còn bỏ công bao từng trái dâu trong túi ni lông lúc chúng vẫn còn ở trên cây. Những trái dâu vừa thu hoạch tiếp tục được đóng gói cẩn thận trước khi đưa ra thị trường. Đến năm 1960, dâu tây có mặt ở khắp các chợ và siêu thị tại Nhật Bản và trở thành loại trái cây được mọi người ưa thích.

Ngày nay, dâu tây là mặt hàng có giá bán khá cao ở các siêu thị tại Nhật Bản. Mỗi khay dâu tây bình thường từ 10 đến 12 trái có giá khoảng 500 yên, tức hơn 100.000 đồng Việt Nam.

Vị ngon “đặc hữu”

Dâu tây được trồng trên khắp nước Nhật, từ tỉnh Hokkaido ở miền Bắc đến tỉnh Okinawa ở miền Nam. Theo thống kê, hiện có 39 trên tổng số 47 tỉnh của Nhật Bản đã trồng dâu tây. Đặc biệt hơn, mỗi địa phương sở hữu những giống dâu đặc trưng của mình, theo thống kê có đến 229 giống dâu tây đang được canh tác.

Mỗi tỉnh trồng 1 giống dâu tây khác nhau vừa tạo sự đa dạng trên thị trường nội địa vừa tăng tính đặc thù cho từng sản phẩm địa phương. Hầu hết các loại dâu tây Nhật Bản đều ngọt, song hàm lượng đường khác nhau. Dâu tây Nhật Bản có nhiều loại, tùy vào giống dâu mà hình dáng trái khác nhau.

Dâu tây xuất xứ từ 2 tỉnh Tochigi và Fukuoka đặc biệt nổi tiếng với chất lượng hảo hạng. Tochigi là địa phương trồng dâu tây số 1 ở Nhật Bản và được mệnh danh là vương quốc dâu tây. Ở đây có loại dâu ngon nhất nước Nhật, tên là Tochiotome. Dâu Tochiotome khi chín có màu đỏ tươi, trái thon dài, hương thơm và vị ngọt đậm đà. Mỗi trái dâu nặng khoảng 15 gram. Loại dâu này có thể bảo quản dài ngày trong điều kiện nhiệt độ thích hợp. Tỉnh Fukuoka đứng hàng thứ 2 trong danh sách xếp hạng các vùng trồng dâu tây ở Nhật. Dâu Amaou là đặc sản của địa phương này. Đây là giống dâu tây cho trái lớn, mỗi trái dâu chín có trọng lượng từ 20 đến 30 gram. Trái dâu Amaou có hình dáng hơi tròn, hàm lượng đường cao. Loại dâu này là mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của tỉnh Fukuoka. Bên cạnh giá trị kinh tế, dâu tây còn góp phần làm phong phú cho nền ẩm thực xứ sở hoa anh đào.

Ở Nhật, quy định về truy xuất nguồn gốc hàng hóa rất nghiêm ngặt, mặt hàng dâu tây cũng tuân thủ chặt chẽ việc này. Trên mỗi thùng dâu đều ghi cụ thể đó là loại dâu gì và nơi trồng ra nó. Hầu như mỗi năm, người ta đều cho ra một giống dâu tây mới.

Robot hái dâu tại vườn

Trồng dâu tây rất vất vả, đòi hỏi nhiều công lao động để xử lý khối lượng lớn công việc từ lúc cây dâu non mới được đưa xuống đất đến lúc thu hoạch trái. Ước tính, trung bình mỗi luống dâu cần đến 2.000 đô la Mỹ, tức hơn 40 triệu đồng Việt Nam chi phí cho nhân công chăm sóc và thu hoạch. Con số này cao gấp 70 lần so với trồng lúa. Đó cũng là lý do để người ta nghĩ đến việc cơ giới hóa ở các nông trại trồng dâu.

Robot đang thực nghiệm hái dâu.
Robot đang thực nghiệm hái dâu.

Với mục tiêu này, các nhà khoa học đã phát triển một loại robot hái dâu có thể đảm nhận 2/3 khối lượng công việc thu hoạch thay cho người. Khi hoạt động, robot sẽ di chuyển chầm chậm trên đường ray dọc theo bên dưới 2 luống dâu trong nhà kính. Robot sử dụng camera để xác định quả dâu chín trước khi đưa cánh tay ra hái và cho vào khay đựng. Nó chỉ thu hoạch những trái dâu đã đạt đến độ đỏ trên 80%.

Cánh tay robot được thiết kế đặc biệt giúp nó có thể vừa cắt cuống dâu khỏi cành vừa nâng đỡ trái dâu và thả vào khay mà không gây trầy xước. Robot có thể hái xong 1 trái dâu trong vòng 9 giây. Với tốc độ này thì hiệu suất lao động của nó không tệ chút nào. Nhà sản xuất cam kết robot có thể thu hoạch phần lớn số dâu tây trong đêm, khi người trồng dâu đang ngủ. Và trong tương lai, chúng sẽ hoàn toàn đảm nhận công việc này.

Hiện nay, sản lượng dâu hằng năm của Nhật là khoảng 170.000 tấn với doanh thu 150 tỷ yên, tức khoảng 31.000 tỷ đồng tiền Việt.

Hoàng Mỹ Phương (Theo ogatakasumi.wordpress.com)

;
.
.
.
.