Nhớ ba với chuyện khai bút đầu năm - Nông Thôn Việt

Nhớ ba với chuyện khai bút đầu năm

Thứ Bảy, 01/02/2020, 11:08 [GMT+7]

Ngày bé, cứ sáng mùng một Tết, ba thường nhắc mấy anh em tôi “khai bút”. Rồi việc này thành lệ, cứ sáng ngày đầu năm, mỗi khi ba soạn giấy bút là anh em tôi, chẳng ai bảo ai tự động ngồi vào bàn.

 

Nhớ lần đầu tiên khai bút, ba dạy tôi rất kỹ. Anh chị tôi đã được ba dạy từ trước. Ba bảo có thể viết câu chúc Tết, viết về ước mơ của mình hay tình cảm đối với người thân hoặc có thể chép một đoạn thơ, một bài thơ mình yêu thích… Nói chung muốn viết gì thì viết, nhưng mở đầu là ba câu sau:

“Minh niên khai bút

Phụng khai thần bút

Hoàng Oanh* kỉnh bút”

(* Ai viết thì ghi tên mình)

Tôi chẳng bao giờ quên câu nói của ba lúc ấy: “Khi khai bút, người viết phải chú tâm vào những con chữ của mình. Nét chữ nết người, chữ rõ ràng, trình bày sạch sẽ thì tâm mới sáng”.

Ba còn bảo tôi đầu năm khai bút sẽ may mắn, học giỏi cả năm. Tôi nghe thích lắm, nhất là hồi học cấp I, cấp II, tôi mê thứ hạng, mê phần thưởng phải biết. Học hành mà lỡ bị tụt hạng là tôi khó chịu lắm!

 

Tôi nghe mẹ nói, bất cứ chuyện gì, đầu năm tốt đẹp, cả năm suôn sẻ. Đầu năm dậy sớm, cả năm sẽ dậy sớm! Vậy nên cứ sáng mồng một, nghe mẹ gọi, tôi dậy liền, không ráng “nướng” thêm tí nào như ngày thường. Việc đầu tiên là diện bộ đồ còn thơm mùi vải mới và ngồi vào bàn… khai bút. Bằng cây bút máy mà tôi rất quý, tôi viết cẩn thận, nắn nót từng chữ một. Với suy nghĩ trẻ con, tôi tin rằng một tờ khai bút viết đẹp, trang trí thật ưng ý, ắt hẳn sự học cũng tương xứng như thế! Kết quả học tập lúc ấy khá tốt làm tôi càng tin tưởng điều đó hơn.

Sau này tôi hiểu, ba muốn anh em tôi khai bút đầu năm cũng là để cầu mong mọi điều tốt lành, may mắn, hạnh phúc trong năm mới; đồng thời cũng thể hiện sự tôn trọng chữ nghĩa và đề cao sự học. Hơn thế nữa, với ba tôi, việc khai bút đầu năm là tiếp nối, giữ gìn phong tục văn hóa của dân mình. Còn việc học hành thuở bé của tôi không tệ, phần lớn là nhờ ba, chứ không hẳn vì tôi siêng năng... khai bút mỗi năm. Ngày xưa ba từng "gõ đầu trẻ" trong làng. Chính vì thế kiến thức Tiểu học tôi tiếp thu được từ ba rất nhiều, nhất là môn Toán số học. Không cần sách vở, ba đọc cho tôi chép đề và giải những bài toán khó, toán vui, toán mẹo ba thuộc nằm lòng hoặc tự mình ra đề. Bình thường ba vui vẻ, dễ chịu, nhưng khi dạy tôi, ba rất nghiêm khắc. Học với ba, tôi vừa thích thú, vừa lo sợ, nhất là những cái “cốc” đau điếng, khó quên.

Lúc đó, ở xóm quê của tôi số gia đình giữ nếp khai bút đầu năm chỉ đếm trên đầu ngón tay. Có người tấm tắc khen ba tôi vẫn giữ được nếp khai bút của ông cha, nhưng cũng có người cho rằng ba tôi là “ông già xưa”… Kiểu gì thì ba chỉ cười và vẫn giữ nếp sống của mình.

Từ khi tôi sống xa ba, rồi ba không còn nữa, chẳng ai nhắc đến chuyện khai bút đầu năm. Dần dần tôi cũng chẳng còn bày biện giấy bút khai bút trong ngày đầu năm mới như xưa nữa. Thế nhưng hình ảnh thuở bé cùng ba khai bút vẫn hiện lên rõ nét trong tôi mỗi khi Xuân về Tết đến. Và thời khắc chuyển giao giữa năm cũ với năm mới, tôi vẫn mở máy tính để “khai bút”. Như lời ba dặn thuở bé, tôi viết những gì tôi muốn. Trang khai bút ấy giúp tôi lưu giữ những cảm xúc về niềm mong ước của mình, về con người, cuộc sống, công việc…

Giờ đây, bao kỉ niệm với ba lại ùa về. Nhớ lắm người thầy giáo am hiểu chữ Nho của tôi. Những tờ khai bút của ba ngày nào như đang trải ra trước mắt tôi. Ba viết bằng mực Tàu, nét chữ thanh thoát nổi lên trên nền giấy trắng, tuyệt đẹp. Nhìn chữ đã mê, khi ba giảng giải về nghĩa của nó tôi càng phục. Tâm, Đức, Trí, Tài, Nhẫn… mỗi chữ ba viết kèm theo vài câu thơ với nội dung tương ứng, mang ý nghĩa sâu rộng. Nếu không nhờ ba thì tôi khó có thể hiểu thấu đáo được.

Và Tết này, cũng như mọi năm, tôi sẽ dành thời gian dạo Phố Ông Đồ, thăm Đường Sách để được ngắm tranh, ngắm chữ… mong tìm gặp nếp xưa, hồn Việt mà ba luôn trân quý, giữ gìn.

HOÀNG OANH

;
.
.
.
.