Làm mới nông thôn 'từ trong ra' - Nông Thôn Việt

Làm mới nông thôn 'từ trong ra'

Thứ Năm, 15/02/2018, 18:55 [GMT+7]
 
Năm 2018, một trong những trọng tâm của Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng Nông thôn mới là tập trung phát triển kinh tế nông thôn theo chiều sâu, phát huy lợi thế vùng miền, để người dân cảm nhận được việc xây dựng nông thôn mới thực sự giúp cải thiện chất lượng sống của họ – chứ không chỉ “nâng cấp” diện mạo bên ngoài. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam chia sẻ với Nông Thôn Việt như thế trong câu chuyện thân tình một ngày cuối năm Đinh Dậu.
 
Thu hoạch tại vườn rau thủy canh Đức Tín, TP. Đà Lạt. Ảnh: NTV
Thu hoạch tại vườn rau thủy canh Đức Tín, TP. Đà Lạt. Ảnh: NTV
 
Xã đạt chuẩn tăng, nợ đọng giảm
 
Theo Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương, đến hết tháng 11.2017, cả nước đã có hơn 34% số xã được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới (NTM), tăng 712 xã (7,97%) so với cuối năm 2016 và vượt mục tiêu đề ra (là 31%).
 
Đến hết ngày 15.12, cả nước có 44 đơn vị cấp huyện thuộc 25 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM, tăng 13 huyện so với cuối năm 2016 (vượt mục tiêu phấn đấu năm 2017 có ít nhất 38 đơn vị cấp huyện được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM).
 
Điều đáng nói, theo tổng hợp báo cáo của các địa phương, tính đến ngày 31.11.2017, tổng số nợ xây dựng cơ bản thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM còn khoảng 5.845 tỷ đồng, giảm 9.373 tỷ đồng so với tháng 1.2016. Có 27 tỉnh không có nợ XDCB, một số tỉnh nằm trong 10 địa phương có số nợ lớn nhất cả nước vào thời điểm tháng 1.2017 đã hoàn toàn xử lý xong. 
 
“Như vậy, nếu các tỉnh tiếp tục duy trì được tiến độ như trong năm 2017 thì có khả năng sẽ hoàn thành việc xử lý nợ theo đúng yêu cầu của Quốc hội”, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam hồ hởi cho hay. Ông cho rằng chính các giải pháp mạnh mẽ được Bộ phối hợp với các địa phương thực hiện, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, sự giám sát của Quốc hội đã giải quyết cơ bản được tình hình nợ đọng.
 
Theo ông, việc coi nợ XDCB là một tiêu chí đánh giá NTM, gắn liền trách nhiệm người đứng đầu các địa phương đã và sẽ giúp cho lĩnh vực này có những chuyển biến căn bản. 
 
Chỉ rõ những thách thức trong thời gian tới do khoảng cách rất lớn giữa các vùng miền, khi những xã, huyện có điều kiện thuận lợi hơn đã hoàn thành xây dựng NTM, trong khi những địa phương còn lại phần lớn nằm ở các địa bàn xa xôi, khó khăn, Thứ trưởng cho biết, Bộ đã tham mưu Chính phủ không hỗ trợ theo kiểu cào bằng mà có sự phân biệt bằng hệ số, thông qua các đề án được xây dựng cụ thể, phù hợp với từng địa bàn đặc thù, đặc biệt là với những xã biên giới vùng cao phên giậu của Tổ quốc. 
 
Ông kể, đi thực tế sẽ thấy rõ nếu áp dụng tiêu chí chung như các xã đồng bằng thì có khi phải chi tới 200 tỷ đồng cho một xã ở những vùng núi cao hiểm trở như Điện Biên, Hà Giang, mà cũng chưa chắc đã đạt, vì chi phí làm đường rất đắt. Chi phí xây dựng nhà văn hóa cũng cao nhưng có khi lại không phát huy được hiệu quả, do dân cư phân tán. Vì thế cần có những đề án xây dựng NTM riêng cho từng thôn, bản, không cứng nhắc rập khuôn cho mọi địa phương. 
 
Một nét mới trong năm 2018, vẫn theo Thứ trưởng Trần Thanh Nam là nâng cao “chất lượng tiêu chí”, trong đó chú trọng tiêu chí 17 về môi trường nông thôn.
 
Mặc dù trong năm 2017, nhiều địa phương đã ưu tiên bố trí ngân sách cho các giải pháp bảo vệ và cải tạo môi trường (điển hình như Hà Nội đã bố trí gần 5.000 tỷ đồng để đầu tư nhà máy xử lý nước thải ở một số khu vực tập trung nhiều làng nghề có nguy cơ gây ô nhiễm, hay Hải Dương đầu tư hơn 60 tỷ đồng để lắp đặt hệ thống quan trắc ô nhiễm ở các cơ sở sản xuất; Bạc Liêu, Nam Định cũng đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng nhà máy xử lý chất thải rắn cấp huyện…), song mục tiêu cải thiện môi trường nông thôn sẽ không thể đạt được nếu người dân không có ý thức tự giác, tự nguyện tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như: thu gom rác thải sinh hoạt, bao bì thuốc bảo vệ thực vật, di dời chuồng trại chăn nuôi ra xa khu nhà ở.
 
Khi người dân đồng lòng, có những việc làm không tốn kém chi phí cũng có thể tạo ra diện mạo mới cho làng quê, cải thiện cảnh quan môi trường sống và góp phần phát triển kinh tế du lịch, như những con đường hoa mười giờ, đồng hoa tam giác mạch… ở một số nơi đã trở thành “địa chỉ đỏ” cho du khách gần xa.
 
Phát triển kinh tế theo chuỗi là gốc rễ 
 
Không chỉ được coi là một trong những tiêu chí NTM (tiêu chí thứ 13, theo đó các xã đạt chuẩn NTM phải có hợp tác xã hoạt động hiệu quả), phát triển kinh tế bền vững hẳn là gốc rễ của nhiều vấn đề. “Đời sống không khá lên, người dân không hài lòng, không thể coi là xây dựng NTM thành công được”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam trăn trở. 
 
Chính vì vậy, phát triển mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị sẽ tiếp tục là trọng tâm trong năm 2018 và sau đó. Trong thời gian qua, các địa phương đã phát triển được gần 4.000 mô hình sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị, dần hình thành một số vùng sản xuất tập trung, song cái khó là việc tìm ra sản phẩm, dịch vụ có lợi thế riêng biệt cho từng địa phương và kinh phí đầu tư để ứng dụng công nghệ cao, đảm bảo chất lượng, xây dựng thương hiệu thành công. 
 
Đơn cử, thực hiện Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), qua báo cáo của 63 tỉnh thành trên cả nước, hiện có gần 5.000 sản phẩm đặc sản cấp xã, huyện có lợi thế, nhưng chỉ mới có chưa tới 1.100 sản phẩm (trên 22,5%) có đăng ký/công bố tiêu chuẩn chất lượng và gần 700 sản phẩm (khoảng 14,4%) có đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ.
 
Đây vừa là dư địa rất lớn có thể khai thác để triển khai thành công OCOP những năm tới, vừa là thách thức không dễ dàng vượt qua, trong đó có cả những cuộc “đấu trí” căng thẳng.
 
Thứ trưởng Trần Thanh Nam “bật mí”, trên con đường đưa nông sản Việt đi chinh phục các thị trường nước ngoài, các doanh nghiệp Việt Nam cần tranh thủ được sự hỗ trợ của đối tác địa phương. Vú sữa, chanh leo và cả con tôm Việt Nam… đã đạt được những thành công ở một số thị trường quan trọng chính là nhờ có sự hậu thuẫn của doanh nghiệp nước bạn và sự khôn khéo trong đàm phán. 
 
Một khi khơi dậy được tinh thần sáng tạo, ý chí chủ động thoát nghèo, vươn lên khá giả, sẽ có nhiều kỳ tích được tạo ra, trong đó có sự thay da đổi thịt của nông thôn. Tất nhiên, muốn thành công trên thương trường, phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo đà đi xa hơn nữa, không thể thiếu vai trò tư vấn, giúp sức của Nhà nước .
 
Anh Phương
 
;
.
.
.
.