Bảo vệ quyền tiếp cận 'vàng lỏng' - Nông Thôn Việt

Bảo vệ quyền tiếp cận 'vàng lỏng'

Thứ Năm, 08/12/2016, 11:20 [GMT+7]

Hơn 70% diện tích trái đất là nước nhưng trong số 1,38 tỉ km3 nước ấy, tỷ lệ nước sạch chỉ chiếm một phần vô cùng khiêm tốn 0,3% (3,6 triệu km3). Theo báo cáo của các chuyên gia nước sạch quốc tế, đến năm 2025, khoảng 2/3 dân số thế giới sẽ hiểu thế nào là căng thẳng nguồn nước sạch. Có thể nói, đây sẽ là thảm họa đối với thế hệ công dân tương lai. Khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của tình trạng này ngoài Ấn Độ, Trung Quốc, là một số khu vực ở châu Phi, châu Âu, Trung Đông cùng một phần nước Mỹ, Australia.

Nước sạch sẽ ngày càng khan hiếm ở nhiều khu vực trên thế giới. Ảnh: PBS.
Nước sạch sẽ ngày càng khan hiếm ở nhiều khu vực trên thế giới. Ảnh: PBS.

Đón đầu nhu cầu nước sạch, rất nhiều doanh nghiệp đã kịp đầu tư kinh doanh mặt hàng đặc biệt này. Năm 2000, tạp chí Fortune đã có một bài viết nổi tiếng khắp thế giới khi cho biết những công ty như Suez của Pháp đang chạy đua để giành quyền tư hữu hóa các nguồn nước ngọt lớn trên thế giới. Những công ty này tin rằng nước đối với thế kỷ 21 thực sự là một loại mặt hàng đắt đỏ, bất cứ ai cũng cần. Thời điểm đó, Fortune cho biết việc cung cấp loại chất lỏng mọi người đều cần và ngày càng cần hơn đang được tư hữu hóa trên khắp thế giới, từ Buenos Aires đến Atlanta hay Jakarta và tạo ra những cơ hội kinh doanh cực kỳ béo bở cho các đại gia công nghiệp. Cung cấp nước cho người dân và doanh nghiệp là một ngành công nghiệp mang về 400 tỷ USD/năm. Số tiền đó tương đương 40% so với ngành dầu mỏ và lớn hơn cả ngành dược phẩm toàn cầu. Chỉ tính riêng ở Mỹ, nước là một ngành công nghiệp trị giá 100 tỷ USD. Ngành công nghiệp nước đã chuyển mình mạnh mẽ từ ngành ít lợi nhuận thành một ngành được ví von là “vàng lỏng”. Nhiều chuyên gia môi trường từng dự đoán, trong tương lai sẽ có chiến tranh nước vì đây là loại tài nguyên quý giá và có giới hạn. Hiện ngành công nghiệp nước trên thế giới đang tập trung vào tay ba đại gia, gồm  Vivendi  và  Suez của Pháp, và Thames Water của Anh. Năm 1993, ba đại gia này chỉ hoạt động tại ở 12 nước, đến năm 2003, họ là nhà cung cấp nước sạch cho 56 nước và hiện nay ngày càng mở rộng địa bàn. Bên cạnh việc cung cấp nước uống qua hệ thống ống nước, nhiều công ty tư nhân cũng thu lợi lớn từ hoạt động bán nước uống đóng chai, với doanh thu ước tính hơn 50 tỷ USD/năm. Người Mỹ chi trung bình mỗi năm 11 tỷ USD cho nước uống đóng chai, và con số này mỗi năm một tăng vì nhu cầu đối với nước uống đóng chai cũng tăng nhanh theo dân số và theo sự nóng lên của trái đất.

Tháng 7/2010 Đại hội đồng Liên hiệp quốc đã bỏ phiếu công nhận tiếp cận nước sạch và điều kiện sống hợp vệ sinh là một trong những quyền căn bản của con người sau 15 năm tranh luận ròng rã về vấn đề này. Tuy nhiên, quyền tiếp cận ấy thực tế không được đảm bảo khi có quá nhiều sự can thiệp từ các đại gia là các công ty mong muốn thu lợi nhuận từ nguồn “vàng lỏng” tự nhiên này. Slovenia  là quốc gia đầu tiên đưa nước vào hiến pháp, mở ra góc nhìn hoàn toàn mới mẻ trong nỗ lực thực tế hóa câu chuyện bảo vệ quyền tiếp cận nước của tất cả mọi công dân. Quốc hội nước này đã bỏ phiếu đồng ý dùng hiến pháp bảo vệ nước. Theo đó sẽ có luật quy định cụ thể việc không được phép xem nước là món hàng kinh doanh tràn lan. Không phải có tiền là hiển nhiên mua được nước, muốn xài bao nhiêu thì xài mà nước sạch phải trở thành sản phẩm mà nhà nước bảo hộ cho toàn dân.

Nước sạch không chỉ thỏa mãn cơn khát, nhu cầu sinh hoạt cơ bản của người dân mà còn là nguồn nguyên liệu không thể thiếu trong nhiều ngành sản xuất. Khảo sát các dự án hiện đại cho thấy, công nghệ càng cao càng cần nhiều nước, đặc biệt là nước sạch. Tại Mỹ, quốc gia hàng đầu về công nghệ hiện đại, 70% lượng điện tiêu thụ đến từ các máy điện phải làm nguội bằng nước. Trong ngành nhiên liệu sinh học, hạt nhân, địên mặt trời thì nước cũng là yếu tố chủ chốt.

Nguồn nước của Slovenia được đánh giá rất chất lượng vì đất nước này có địa hình đồi núi nhiều, hơn một nửa diện tích là rừng rậm nên có lượng nước sạch ổn định. Đầu năm nay, Slovenia vinh dự trở thành điểm đến xanh hàng đầu theo đánh giá của Điểm đến xanh do Hà Lan lập nên. Thủ tướng Slovenia Miro Cerar tuyên bố nước chính là vàng lỏng trong thế kỷ 21. Ông nói: “Nguồn nước của Slovenia rất tinh khiết và là điểm nhắm đến của các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Chúng ta cần có trách nhiệm giữ gìn nguồn nước này cho người dân thế hệ tương lai” .

MINH TÙNG (Theo Guardian, Market Watch, wikipedia) - Tạp chí Nông thôn Việt


 

 

;
.
.
.