Cứu lấy môi trường: Không thể trễ hơn - Nông Thôn Việt

Cứu lấy môi trường: Không thể trễ hơn

Thứ Năm, 08/12/2016, 11:15 [GMT+7]

Không khí ô nhiễm bao trùm nhiều nơi, đặc biệt ở Trung Quốc và Ấn Độ là một trong những vấn đề khiến các nhà chức trách đau đầu và người dân bức xúc nhất. Chính quyền tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc) vừa quyết tạm dừng 7 ngành sản xuất công nghiệp chính, trong đó có sản xuất thép, xi măng, kính... vì không thể để cho tình hình ô nhiễm nghiêm trọng hơn nữa. Trước đó, ở nhiều thành phố ô nhiễm, chính quyền cũng đã tạm dừng hoạt động nhiều nhà máy. Ấn Độ đang trải qua tình trạng ô nhiễm trầm trọng nhất 17 năm qua.

Từ ngày 13/11, chính quyền ở Delhi đã áp dụng biện pháp tức thời là cấm các loại xe chạy động cơ diesel dung tích lớn có tuổi thọ từ 15 năm lưu thông hoặc đỗ tại đây. Đây là bước đi quan trọng của Ấn Độ kể từ khi nước này phê chuẩn Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu hồi đầu tháng 10.

Ngày 2/10, Ấn Độ phê chuẩn Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu. Động thái trên rất được thế giới quan tâm vì Ấn Độ là nước phát thải lớn thứ tư trên thế giới, chỉ sau Trung Quốc, Mỹ và Nga. Trước đó, ngày 3/9, Mỹ và Trung Quốc cũng đã chính thức tham gia phê chuẩn hiệp định trên sau nhiều năm thoái thác. Nghiêm túc nhìn nhận tính cấp bách của việc phải thay đổi, đó là yếu tố sống còn của không chỉ một quốc gia mà của cả thế giới. Trong đó, không quốc gia nào “đóng vai phụ” nên cũng không quốc gia có quyền được miễn trừ trước yêu cầu cấp bách của thực trạng môi trường.

Không khí sạch đóng chai. Ảnh: CNN.
Không khí sạch đóng chai. Ảnh: CNN.

Báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, 92% dân số thế giới đang sống trong bầu không khí ô nhiễm. Tỷ lệ ngày càng cao, tỷ lệ thuận với tốc độ phát triển các ngành công nghiệp xả thải và tỷ lệ nghịch với khả năng khắc phục những thiệt hại về môi trường do sản xuất, khói bụi từ thiên nhiên gây ra. Phát triển bất chấp hậu quả dẫn đến “gậy ông đập lưng ông”, những quốc gia ấy phải hứng chịu trước tiên. Gần 90% ca tử vong liên quan tới ô nhiễm không khí xảy ra ở khu vực có thu nhập thấp và thu nhập trung bình.

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí bao gồm khí thải của các phương tiện giao thông, sản phẩm của nhiên liệu làm chất đốt ở các gia đình, khí thải từ nhà máy công nghiệp. Ở Trung Quốc, cuối năm ngoái, các nhà chức trách nước này cũng đã lên tiếng báo động khi nhiều thành phố ngập trong mịt mù khói bụi. Nguyên nhân được xác định là do khai thác than đá. Nhiều năm qua, Trung Quốc nỗ lực mở rộng ngành sắt thép nên ồ ạt xây dựng các nhà máy nhiệt điện sử dụng than đá. Nhờ đó, năng lực sản xuất điện của Trung Quốc từ năm 2005 đến 2011 đã tăng gấp đôi, trong đó 80% là sử dụng than. Lượng tiêu thụ than tăng dần lên hàng tỷ tấn mỗi năm, chiếm gần 50% lượng than tiêu thụ của thế giới.

 Ngoài những nguyên nhân trên, ô nhiễm không khí còn do những cơn bão bụi (ở khu vực gần sa mạc), cháy rừng gây ra. Trong khu vực châu Á, khói bụi từ Indonesia cũng đã khiến các quốc gia láng giềng khốn khổ. Cuối tháng Tám vừa qua, Singapore ghi nhận lần đầu tiên trong năm, chất lượng không khí ở mức không tốt cho sức khỏe. Nguyên nhân đến từ khói bụi từ những đám cháy rừng ở Sumatra (Indonesia) lan qua. Ở Kuala Lumpur (Malaysia), khói mù từ Indonesia lan sang cũng đã đe dọa chất lượng không khí. Khói do cháy rừng từ nhiều năm nay là vấn đề mà Indonesia không ngừng nỗ lực ngăn chặn. Một trong những biện pháp khắc phục là áp dụng xử phạt nặng với những cá nhân, công ty bất chấp sức khỏe cộng đồng, không ngừng đốt rừng phát quang canh tác một cách cẩu thả, không quan tâm đến hậu quả cũng như không có biện pháp chữa cháy kịp thời khi có cháy rừng. Đầu tháng Tám, một công ty trồng cây cọ bị phạt 81 triệu USD vì liên quan đến các đám cháy rừng rộng khắp năm 2015. Đây là mức phạt cao nhất đối với một doanh nghiệp trồng cây ở Indonesia. Từ đầu năm đến tháng Tám, có ít nhất 454 người đã bị bắt giữ vì dính líu đến các vụ cháy rừng.

Nhiều nước trên thế giới từ lâu đã ý thức hậu quả nặng nề từ ô nhiễm môi trường nên chủ động đưa ra hành lang pháp lý cụ thể. Anh là một điển hình. Luật Môi trường (năm 1995) của Anh yêu cầu chính quyền các địa phương đánh giá chất lượng không khí trong khu vực. Nếu cơ sở nào vượt quá hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường thì sẽ phải ngừng hoạt động. Bên cạnh đó, Chính phủ Anh luôn có chế độ khuyến khích, hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước đóng góp sáng kiến nhằm giảm lượng khí thải, hướng đến sản xuất vì một môi trường bền vững. Tại Hàn Quốc, nền tảng cho chính sách bảo vệ không khí là Luật Bảo vệ không khí sạch, Luật Kiểm soát tiếng ồn và độ rung, Luật Cải thiện chất lượng không khí tại các đô thị và Luật Ngăn ngừa mùi hôi. Đối với những khu vực thải ra lượng lớn NO2, SO2 và bụi phải đưa ra hạn ngạch tổng lượng thải cho phép trong mỗi năm. Khi vượt quá hạn ngạch cho phép doanh nghiệp sẽ phải trả phí.

Nắm bắt tâm lý người dân ở những nơi hứng chịu không khí ô nhiễm nặng nề, công ty Vitality Air của Canada cuối năm ngoái tung ra sản phẩm: không khí sạch đóng chai. Thoạt nhìn, sản phẩm của Vitality Air không khác một bình nước nhưng thực chất có giá đắt gấp 50 lần một chai nước khoáng ở Trung Quốc. Vitality Air giới thiệu chai không khí với dung tích 7-10 lít chứa không khí trong lành, tuyệt hảo nhất từ dãy núi Rocky ở công viên Banff (Canada), bán với giá 15-20 USD. Một chai có thể cho được 150-200 lần hít căng. Những chai không khí bán đắt như tôm tươi, khách hàng chủ yếu là người dân sống ở các thành phố lớn vùng Đông Bắc và phía Nam Trung Quốc, nơi đối mặt với ô nhiễm nặng nề. Ông Moses Lam, một trong những nhà đồng sáng lập Vitality Air cho biết, ban đầu, ông chỉ nghĩ đó là một ý tưởng vui nhưng khi tìm kiếm thông tin trên mạng mới phát hiện đây là xu hướng và thị trường thật sự có nhu cầu với sản phẩm này. Trước Vitality Air, từng có nghệ sĩ Bắc Kinh Liang Kegang mang về quê nhà một lọ thủy tinh chứa không khí sạch mua được trong chuyến lưu diễn ở miền Nam nước Pháp. Lọ thủy tinh này được bán đấu giá tại Trung Quốc với giá 800 USD. Ngoài ra, Vitality Air còn phân phối không khí sạch và oxy sạch khắp Bắc Mỹ và Ấn Độ.

Tìm hiểu về hiện tượng ăn nên làm ra từ không khí của Vitality Air, phóng viên Julia Calderone chuyên trách mảng khoa học trên Tech Insider đã tiếp cận và tìm hiểu thông tin khoa học chứng minh tác dụng của mặt hàng không khí sạch đang được rao bán rầm rộ. Julia tìm kiếm trên những thông tin mà công ty Vitality Air đã đăng tải thì không thấy có bất cứ chứng nhận khoa học hoặc giới thiệu nào được các nhà khoa học, chuyên gia môi trường. Những mỹ từ quảng cáo cho công dụng của cái gọi là không khí sạch thực chất chỉ là cách đánh bóng sản phẩm, khiến ai cũng mong muốn sở hữu chai không khí sạch, cứu lấy cảnh ô nhiễm mà mình đang sống cùng mỗi ngày.

NGỌC BÁCH (Theo AP, Times of India, CNN, Tech Insider) - Tạp chí Nông thôn Việt

 

;
.
.
.