Năng lượng bền vững đến với huyện biên giới Tịnh Biên - Nông Thôn Việt

Năng lượng bền vững đến với huyện biên giới Tịnh Biên

Thứ Sáu, 08/12/2017, 15:20 [GMT+7]

Trong khuôn khổ chương trình “Tập huấn kĩ năng viết báo về biến đổi khí hậu và năng lượng” do Trung tâm Hành động và Liên kết vì Môi trường và Phát triển (CHANGE) phối hợp cùng Trung tâm Phát triển sáng tạo xanh – GreenID tổ chức, sáng 11.11, đoàn phóng viên đã có buổi thực địa tại huyện Tịnh Biên (tỉnh An Giang), tham quan một số mô hình năng lượng bền vững tại cộng đồng.

Con đường dẫn đến những hộ gia đình ở vùng sâu khá hẹp nên từ sáng, người dân địa phương đã tập trung tại UBND xã An Hảo (Tịnh Biên) để làm “xế ôm” đưa các phóng viên đến những điểm tham quan bằng xe gắn máy.

Tự mang điện về trên mái nhà

Căn nhà mái tôn của gia đình anh Lê Hồng Phong (ấp An Đông, xã An Hảo) được dựng kề bên lề đường, cạnh con kênh nhỏ. Thấy chúng tôi đến, anh Phong đang đi thăm lúa bên kia kênh liền chèo xuồng về, mời khách vào nhà uống chén trà nóng rồi phấn khởi “khoe” chiếc bình ắc – quy nối pin năng lượng mặt trời ở góc nhà. Trên khuôn mặt đen sạm, rám nắng của anh nở những nụ cười tươi rói.

Gia đình anh Phong là hộ gia đình đầu tiên trong xã được hỗ trợ lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời. Anh Phong cho biết, với 2 tấm pin năng lượng mặt trời đặt trên mái nhà, công suất mỗi tấm 100W, gia đình anh có thể dùng để sạc đầy 3 bình ắc-quy, sử dụng cho hệ thống chiếu sáng và vô tuyến.

Trước đây, khi chưa có hệ thống pin năng lượng mặt trời, cứ hai ngày anh lại phải đem bình ắc-quy ra trung tâm xã để sạc với giá 25.000 đồng/bình, thêm tiền xăng xe nữa là mỗi lần mất khoảng 70.000 đồng. Vừa tốn kém mà lại rất cực công.

Anh Lê Hồng Phong chia sẻ về mô hình hệ thống pin năng lượng mặt trời của gia đình mình. Ảnh: Thùy Dung
Anh Lê Hồng Phong chia sẻ về mô hình hệ thống pin năng lượng mặt trời của gia đình mình. Ảnh: Thùy Dung

Tịnh Biên là một huyện biên giới của tỉnh An Giang, phía Bắc giáp Vương quốc Campuchia. Nơi đây hiện còn hơn 2.000 hộ ở 7 xã khu vực vùng núi, vùng sát biên giới, vùng sâu, vùng xa chưa có lưới điện quốc gia. Từ tháng 8.2016, Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh – GreenID phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh An Giang triển khai dự án Năng lượng xanh An Giang, nhằm tăng cường tiếp cận năng lượng cho người nghèo chưa nối lưới thông qua ứng dụng các giải pháp năng lượng xanh và bền vững.

Dự án được thực hiện trước tại 3 xã khó khăn nhất là An Hảo, Vĩnh Trung và Tân Lợi, sau đó mở rộng ra các khu vực lân cận. Tính đến nay, dự án đã lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời công suất 200W cho 100 hộ gia đình ở vùng núi Cấm, Tịnh Biên. Trong đó ưu tiên miễn phí cho những hộ nghèo, cận nghèo. Đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ hợp lý cho những đối tượng khác như trả góp, hỗ trợ chi phí lắp đặt…Được biết, giá 1W hiện nay khoảng 12.000 đồng.

Trên thực tế, các vấn đề về quy hoạch điện thường ít có sự tham gia ở cấp địa phương, các mô hình điện khí hóa cấp cộng đồng, phi tập trung ít được chú trọng. Chính vì vậy, dự án Năng lượng xanh đã tiến hành ứng dụng chương trình Lập kế hoạch năng lượng địa phương – một chương trình của tổ chức GreenID. Theo đó, các kế hoạch về năng lượng được xây dựng dựa trên những ưu tiên cho địa phương, phù hợp với điều kiện của địa phương và mang lại lợi ích thiết thực cho chính người dân địa phương. Từ đó thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng.

Với hướng tiếp cận từ cấp hộ gia đình, chương trình khuyến khích mỗi hộ tự chủ về nguồn năng lượng với những giải pháp năng lượng bền vững, không chỉ giúp cải thiện cuộc sống mà còn giảm áp lực cho các dự án có quy mô lớn hơn như cấp tỉnh, cấp quốc gia. Cũng giống như thay vì đợi đến ngày điện lưới quốc gia đến được với vùng núi biên giới, vùng sâu, vùng xa, các hộ dân đã chủ động lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời, không chỉ tự tạo được nguồn điện ổn định mà còn rất sạch, rất xanh, tận dụng tài nguyên thiên nhiên.

Năng lượng bền vững không còn lạ

Với mục tiêu giúp cộng đồng nghèo chưa nối lưới được hưởng các lợi ích nhiều mặt của các giải pháp năng lượng bền vững, dự án Năng lượng xanh An Giang đã giới thiệu, cung cấp đến người dân nhiều mô hình mang lại hiệu quả thiết thực.

Bên cạnh mô hình hệ thống pin năng lượng mặt trời cấp hộ, sản phẩm đèn xách tay năng lượng mặt trời cũng được bà con sử dụng rộng rãi. Với đặc điểm nhỏ gọn, đèn phù hợp cho người dân khi đi thăm vườn, thăm ruộng vào buổi tối hoặc sử dụng như một nguồn điện dự phòng bởi đèn có thể kết hợp sử dụng để sạc cho điện thoại, các thiết bị thông tin khác.

Tại Trường tiểu học A Tân Lợi (xã Tân Lợi), mỗi lớp học được lắp 11 bóng đèn LED với tổng công suất 198W. Được biết cường độ sáng của đèn LED gấp ba lần so với bóng đèn compact trong khi lượng điện tiêu thụ chỉ bằng một phần ba, tuổi thọ đèn LED có thể kéo dài hàng chục năm. Chính vì vậy, sử dụng đèn LED không chỉ tiết kiệm điện mà còn đảm bảo ánh sáng, tốt cho thị giác của các em học sinh. Sử dụng đèn LED trong chiếu sáng đang được ứng dụng rộng rãi trong trường học cũng như ở hộ gia đình tại địa phương.

Hệ thống đèn LED trong phòng học tại trường Tiểu học A Tân Lợi. Ảnh: Thùy Dung
Hệ thống đèn LED trong phòng học tại trường Tiểu học A Tân Lợi. Ảnh: Thùy Dung

Tại ấp Vĩnh Hà, xã Vĩnh Trung, theo chân chị Nèn Sóc Pan vào căn bếp nhỏ, chỉ vào lò bếp cải tiến đang đỏ lửa, chị hồ hởi: “Bếp do mình tự đắp đấy, không khói mà nấu nhanh sôi lắm, giờ quanh đây nhà nào cũng dùng bếp này.”

Được biết, với nguyên tắc thiết kế: buồng đốt kín, độ cao thân bếp được tính toán để ngọn lửa liếm đáy xoong mà không tốn nhiều củi, xoong lọt vào trong thành bếp để tận dụng tối ưu nhiệt, bếp sạch cải tiến giúp tốn ít nhiên liệu, tiết kiệm chất đốt từ 30% - 50%, thời gian đun nấu giảm 30% - 40%. Bên cạnh đó, bếp thải ít khỏi, ít khí độc hại, góp phần bảo vệ môi trường, cải thiện sức khỏe của người dân, đặc biệt là phụ nữ. Bếp sử dụng nguyên liệu sẵn có ở địa phương như củi, trấu,…

Sắp tới, trên địa bàn ba xã, dự án sẽ tiếp tục có nhiều mô hình, giải pháp được triển khai lắp đặt như: bình nước nóng năng lượng mặt trời, hệ thống pin năng lượng mặt trời hòa lưới, mô hình biogas, thùng ủ rác hữu cơ,…

“Cho cá hay cho cần câu”

Nhờ sự hướng dẫn của cán bộ dự án, giờ đây anh Lê Hồng Phong đã hiểu được công thức, nguyên lý hoạt động của mô hình pin năng lượng mặt trời nên có thể tự sửa chữa khi có sự cố, ngoài ra anh còn tham gia vào đội thợ của xã, đi lắp ráp cho những hộ gia đình khác.

Anh Nguyễn Trung Tín, cán bộ dự án cho biết: “Để đảm bảo tính bền vững, dự án chú trọng hình thành các đội thợ ngay tại địa phương, tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn để người dân có thể tự lắp đặt, sửa chữa các mô hình và sau này có thể trở thành nhà cung cấp ngay tại địa phương.” Cụ thể, mỗi xã sẽ thành lập một nhóm Năng lượng xanh do Phó chủ tịch xã làm trưởng nhóm,  chịu trách nhiệm quản lý các mô hình tại xã và tổ chức các hoạt động truyền thông, tuyên truyền rộng rãi trong cộng đồng. Mỗi ấp cử 5 người tham gia vào đội thợ để được đào tạo, trực tiếp đi lắp đặt tại địa phương.

Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh - GreenID cũng kết hợp với TS Vật lý Nguyễn Văn Khải, nguyên Giám đốc Trung tâm Tư vấn tiết kiệm điện và dung dịch hoạt hóa điện hóa, tổ chức hướng dẫn kỹ thuật cho nhóm thợ thi công lắp đặt đèn LED. “Ông già Ozon” đã bay hơn hai ngàn cây số từ Hà Nội vào tận Tịnh Biên để thắp lên ánh sáng đèn LED cho vùng Núi Cấm.

Sau những buổi học, người dân không chỉ có thể tự tay lắp ráp đèn LED mà còn biết cách kiểm tra chất lượng đèn sau khi lắp ráp. Với mô hình bếp cải tiến, Ban quản lý dự án phối hợp cùng với chi hội Phụ nữ các xã, tổ chức hướng dẫn cho các chị em tự làm bếp. Như vậy, dự án đã giúp nâng cao năng lực, góp phần tạo thêm công ăn việc làm cho người dân tại địa phương.

Dự án Năng lượng xanh An Giang không chỉ thắp sáng cuộc sống của người dân vùng núi Tịnh Biên mà còn thắp lên niềm tin vào một tương lai xán lạn hơn. Đó không chỉ là những lợi ích về kinh tế mà còn giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả. Thúc đẩy tiến trình xây dựng Nông thôn mới, thay đổi diện mạo vùng nông thôn chưa có điện lưới quốc gia, đồng thời hỗ trợ thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020.

Thùy Dung

;
.
.
.
.