Rực rỡ thổ cẩm Buôn Go - Nông Thôn Việt

Rực rỡ thổ cẩm Buôn Go

Thứ Sáu, 09/11/2018, 14:15 [GMT+7]

Nằm ở tận cùng phía Nam của tỉnh Lâm Đồng, làng văn hóa kiểu mẫu Buôn Go có 62 hộ gia đình, với 100% đồng bào là người dân tộc Mạ. Từ khi được chọn là điểm xây dựng làng văn hóa kiểu mẫu, Buôn Go đã có hệ thống đường giao thông khá hoàn chỉnh. Dọc đường làng khang trang, không khó để bắt gặp cảnh phụ nữ Mạ đang miệt mài dệt những tấm thổ cẩm đầy màu sắc, hình ảnh ngôi làng nhỏ hiện lên thật thanh bình bên dòng Đồng Nai hùng vĩ.

Phụ nữ người Mạ dệt thổ cẩm những lúc nhàn rỗi để tăng thêm thu nhập
Phụ nữ người Mạ dệt thổ cẩm những lúc nhàn rỗi để tăng thêm thu nhập

Bản Buôn Go là một làng nhỏ của nhóm người Mạ sống du canh, du cư trong vùng đất rộng lớn, bao gồm những cánh rừng và nương rẫy. Họ có nghề dệt thổ cẩm xuất phát từ mong ước đáp ứng nhu cầu cơ bản của con người là được ăn no mặc ấm, giúp con người tồn tại giữa thiên nhiên khắc nghiệt.

Hầu hết phụ nữ Mạ đều biết dệt thổ cẩm vì đó là tiêu chuẩn để được coi là người đảm đang, có tài vun vén công việc gia đình, dễ có người bắt về làm vợ. Nhưng trước sự va chạm với dòng chảy văn hóa bên ngoài, các giá trị văn hóa truyền thống người Mạ cũng đứng trước thách thức lớn và đã có lúc thổ cẩm bị lãng quên. Để tránh nghề dệt thổ cẩm thất truyền, năm 2005, nhà nước đã hỗ trợ dạy nghề cho gần 100 phụ nữ ở Buôn Go. Nhờ vậy mà nghề dệt thổ cẩm nơi đây khởi sắc.

Thổ cẩm truyền thống được người Mạ sử dụng phổ biến trong đời sống sinh hoạt như: váy, khố, khăn, chăn, thảm... dệt từ sợi gai, lanh trên rừng, màu sắc được nhuộm bằng nhiều thứ quả, vỏ, lá cây để pha chế cho ra các màu chủ đạo như đen, chàm, đỏ, trắng, xanh. Từ khung dệt có kết cấu khá đơn giản với một số thanh gỗ, ống nứa để căng sợi chỉ, người phụ nữ Mạ đã tạo những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu. Quá trình dệt, người nghệ nhân còn khéo léo tạo ra những họa tiết hoa văn hình học, hình tượng chim, thú được sắp xếp chặt chẽ, chạy dọc theo chiều dài tấm vải.

Dưới kho lúa của gia đình, chị Điểu Thị Móc (35 tuổi, thôn Buôn Go, thị trấn Cát Tiên), đang chăm chút từng đường chỉ, đôi tay đưa "con thoi" qua lại trên khung dệt, biến những cuộn bông vải bình thường thành tấm thổ cẩm với hoa văn tinh tế. Chị cho biết: "Từ nhỏ đã được mẹ dạy cho cách dệt thổ cẩm, khi 13 tuổi tôi đã dệt vải thành thạo, chứ con gái mới lớn bây giờ không biết dệt thổ cẩm đâu".

Nói xong, chị quay sang hướng dẫn cho cô con gái mới hơn mười tuổi, chị Móc dạy con cách đưa con xỏ gỗ gắn sợi chỉ màu đen khi nào đẩy qua, khi nào thì sử dụng sợi chỉ màu chàm cho đúng với màu sắc, hoa văn đặc trưng của dân tộc mình. Ở nhà đối diện, chị Điểu Thị Còn (25 tuổi) cũng vừa kịp hoàn thành tấm thổ cẩm cho khách. Được biết, chỉ màu được người ta đưa tới, phụ nữ Mạ ở đây bỏ công ra dệt, tiền công mỗi tấm thổ cẩm có kích thước rộng 0,7m, dài 2,4m là 90.000 đồng, nếu dệt nhanh thì một ngày có thể hoàn thành.

Buôn Go là một trong số ít các làng nghề phi nông nghiệp - dệt thổ cẩm được nhà nước mở các lớp dạy dệt thổ cẩm, hỗ trợ kinh phí để mua thiết bị, nên nghề dệt thổ cẩm của người Mạ có sự hồi sinh mạnh mẽ. Buôn Go hiện nay cũng được công nhận là làng nghề truyền thống của tỉnh Lâm Đồng. Ông Điểu K'Dũng, trưởng Buôn Go cho biết, hiện cả thôn có khoảng 50 phụ nữ tuổi từ 15 - 70 nhận khoán dệt thổ cẩm, trung bình hàng tháng mỗi chị em cũng có thu nhập trên dưới 3 triệu đồng, tuy là công việc làm thêm những lúc nhàn rỗi, nhưng đem lại thu nhập đáng kể cho chị em.

Điều đáng mừng là số phụ nữ biết dệt thổ cẩm ngày càng trẻ. Ngoài ra, thổ cẩm ngày nay được làm để phù hợp với nhiều loại trang phục dành cho lễ hội, hoặc túi xách, khăn... nên được khách du lịch ưa chuộng hơn.
 

Ninh Giang

;
.
.
.
.