OCOP - Chương trình cấp xã mà không thấy xã đâu? - Nông Thôn Việt

OCOP - Chương trình cấp xã mà không thấy xã đâu?

Thứ Hai, 13/07/2020, 10:12 [GMT+7]

Từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 7 vừa qua, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương đã tổ chức các Hội nghị Tập huấn về Chương trình Mỗi xã một sản phẩm ở cả 3 miền của cả nước. Hoạt động này xuất phát từ thực tế hiện có độ chênh trong triển khai Chương trình tại các địa phương. Qua đó cũng nhằm xác định rõ trách nhiệm của các cấp trong tổ chức đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP.

 

Nét riêng của OCOP

Nhiều nước trên thế giới đã và đang triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm với một số tên gọi khác nhau (OVOP, OTOP...) nhưng đều có điểm chung là phát huy nội lực của các địa phương gắn với đơn vị hành chính làng, xã, huyện thị để phát triển phát triển các ngành nghề có giá trị gia tăng cao tại khu vực nông thôn.

Ở Việt Nam, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm mang tên OCOP cũng không ngoài định hướng đó, nhưng có nét riêng là được đặt trong Chương trình xây dựng Nông thôn mới. Trọng tâm của chương trình nhằm phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị. Vì thế, OCOP sẽ khuyến khích các đối tượng sản xuất, kinh doanh ở nông thôn khai thác tiềm năng về đất đai, sản vật, lợi thế so sánh của các địa phương, đặc biệt là các giá trị truyền thống để nâng cao giá trị hàng hóa, giúp tăng thu nhập và góp phần cải thiện đời sống vật chất cũng như tinh thần ở nông thôn. Như vậy, kinh tế nông thôn sẽ được phát triển theo hướng mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa các nhóm sản phẩm đặc sản có lợi thế ở làng, xã, bao gồm cả sản phẩm của các làng nghề truyền thống.

Để làm rõ hơn ý nghĩa của Chương trình OCOP, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam nhấn mạnh: “Không chỉ có ý nghĩa đơn thuần về phát triển sản xuất, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm còn có ý nghĩa trong giải quyết nhiều vấn đề quan trọng ở nông thôn như giảm nghèo, giải quyết việc làm, an sinh xã hội, môi trường, phát huy trí tuệ sáng tạo của người dân, hình thành các tổ chức liên kết kinh tế cộng đồng bền vững”. Vì thế, để Chương trình thực sự mang lại hiệu quả, chủ thể thực hiện của Chương trình chính là các thành phần kinh tế tư nhân (doanh nghiệp, hộ sản xuất) và kinh tế tập thể. Nhà nước chỉ đóng vai trò kiến tạo, ban hành khung pháp lý và chính sách để thực hiện trong định hướng phát triển các vùng sản xuất hàng hoá, dịch vụ; quản lý và giám sát tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm; hỗ trợ các khâu: đào tạo, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ, hỗ trợ tín dụng, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm.

 

Đến tháng 06/2020, đã có 1.760 sản phẩm OCOP được đánh giá, phân hạng và có Quyết định công nhận, đạt 73,3% so với kế hoạch là 2.400 sản phẩm.

 

Nghịch lý: Vắng bóng vai trò cấp xã

Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam, sau hơn 2 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn có những bất cập. Một trong những vấn đề được Thứ trưởng Trần Thanh Nam đặc biệt chú trọng chính là giá trị cộng đồng trong các sản phẩm OCOP. “Bản chất của Chương trình OCOP là khơi dậy các tiềm năng và phát huy tính cộng đồng ở các địa phương, đặc biệt là cấp xã, tuy nhiên, thời gian qua, vai trò của cấp xã trong Chương trình OCOP chưa nổi bật, thậm chí vắng bóng”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đặt vấn đề. Đây là Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, nhưng thực tế, cấp xã đã tham gia vào Chương trình như thế nào? Hay chỉ mới được phổ biến đến cấp huyện, cấp tỉnh. Vừa qua, có những trường hợp mà sản phẩm đã được chấm sao nhưng xã cũng không biết. Vấn đề này cần phải chấn chỉnh!

Vì vậy, trong thời gian tới, cấp xã cần phải nhận thức được vai trò của mình trong công tác triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm để đảm bảo thực hiện nhiệm vụ xây dựng kế hoạch, tổ chức rà soát các sản phẩm từ ý tưởng, tính khả thi khi phát triển để có thể đề xuất xếp hạng. Cấp xã cũng là đơn vị xác định nguồn nguyên liệu, lao động, sức mạnh cộng đồng tham gia trong sản phẩm OCOP và hoàn thiện các thủ tục đề xuất cấp huyện tổ chức Hội đồng đánh giá, phân hạng các sản phẩm. Ngoài ra, cấp xã còn đảm nhiệm vai trò hỗ trợ các chủ thể sản phẩm đẩy nhanh tiến độ triển khai các đề án, dự án sản xuất, hoàn thiện sản phẩm; tổ chức đào tạo nghề, nâng cao năng lực tay nghề lao động nông thôn.

Nhiệm vụ của cấp huyện được xác định là xây dựng đề án, kế hoạch cấp huyện để rà soát, tổng hợp danh sách các sản phẩm đăng ký, hỗ trợ phát triển các sản phẩm có tiềm năng, lợi thế của địa phương; Triển khai chương trình đào tạo nghề nông thôn gắn với phát triển sản phẩm OCOP; Thành lập Hội đồng đánh giá, phân hạng cấp huyện để đánh giá, xếp hạng sản phẩm đạt chuẩn 1 sao và 2 sao, thông báo kết quả đánh giá cho cấp xã và các chủ thể có sản phẩm đạt chuẩn 1 sao, 2 sao để biết và hoàn thiện, đề nghị Hội đồng đánh giá cấp tỉnh đánh giá, công nhận sản phẩm đạt chuẩn 3 sao và 4 sao.

Còn cấp tỉnh có nhiệm vụ chỉ đạo xây dựng, phê duyệt và triển khai đề án, kế hoạch thực hiện Chương trình OCOP theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, trong đó ưu tiên phát triển các nhóm ngành hàng chủ lực, có lợi thế của mỗi địa phương và phát triển dịch vụ du lịch ở nông thôn; Bố trí các nguồn vốn của địa phương, lồng ghép các nguồn vốn thuộc Chương trình MTQG xây dựng Nông thôn mới để triển khai thực hiện; Huy động các nguồn lực tại địa phương (vốn tín dụng và các nguồn lực hợp pháp khác) để tổ chức triển khai thực hiện; Thành lập Hội đồng đánh giá, phân hạng cấp tỉnh để đánh giá, xếp hạng, công nhận các sản phẩm đạt chuẩn 3 sao và 4 sao, thông báo cho địa phương và chủ thể biết kết quả đánh giá sản phẩm đạt chuẩn 3 sao, 4 sao và đề nghị Hội đồng đánh giá Trung ương đánh giá, công nhận sản phẩm đạt chuẩn 5 sao.

Từ quan điểm Chương trình OCOP phải có sự tham gia của cộng đồng, các nguồn lực cộng đồng được huy động từ tri thức quản trị, các giá trị văn hóa truyền thống, lối sống của cư dân nông thôn, công nghệ, nguyên liệu địa phương và sự tham gia giám sát của cộng đồng, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng nêu rõ mục đích của hoạt động đánh giá và phân hạng sản phẩm là nhằm đánh giá chất lượng sản phẩm theo từng cấp độ và mức độ huy động sức mạnh của cộng đồng, nguồn nội lực tại các địa phương.

Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP (theo Quyết định số 1048/QĐ-TTg ngày 21/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ) gồm 3 phần:

- Phần A: Các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (35 điểm)

- Phần B: Các tiêu chí đánh giá về khả năng tiếp thị (25 điểm)

- Phần C: Các tiêu chí đánh giá về chất lượng sản phẩm (40 điểm)

Mức độ phân hạng theo 05 hạng sao:

- Hạng 1 sao: Sản phẩm bắt đầu hình thành ý tưởng và đánh giá tính khả thi của sản phẩm có thể phát triển lên hạng 2 sao (tổng điểm trung bình đạt dưới 30)

- Hạng 2 sao: Sản phẩm đã hình thành ở địa phương nhưng cần tiếp tục hỗ trợ nâng cấp để đạt đầy đủ tiêu chuẩn, có thể phát triển lên hạng 3 sao (tổng điểm trung bình đạt từ 30 đến 49 điểm)

- Hạng 3 sao: Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, có thương hiệu và có thể phát triển lên hạng 4 sao (tổng điểm trung bình đạt từ 50 đến 69 điểm)

- Hạng 4 sao: Sản phẩm đạt tiêu chuẩn, đã có thương hiệu, có thể nâng cấp để đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế (tổng điểm trung bình đạt từ 70 đến 89 điểm)

- Hạng 5 sao: Sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia và tương ứng các tiêu chuẩn quốc tế (tổng điểm trung bình đạt từ 90 đến 100 điểm)

 

BAN DUNG

Đến tháng 06/2020, đã có 1.760 sản phẩm OCOP được đánh giá, phân hạng và có Quyết định công nhận, đạt 73,3% so với kế hoạch là 2.400 sản phẩm.

 

 

;
TagsOCOP
.
.
.
.