Phát triển con tôm - Trụ cột xuất khẩu của ngành thủy sản - Nông Thôn Việt

Phát triển con tôm - Trụ cột xuất khẩu của ngành thủy sản

Thứ Hai, 10/12/2018, 11:25 [GMT+7]

Nhiều năm qua, nghề nuôi, chế biến và xuất khẩu tôm được xem là thế mạnh về kinh tế của các địa phương ven biển ĐBSCL và nhiều nơi khác. Có thể nói, con tôm đã trở thành sản phẩm xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản, mang về giá trị lớn - qua đó giúp nhiều gia đình vươn lên khá giả.

Tuy nhiên, gần đây giá tôm dao động bất thường, cộng với dịch bệnh phát sinh khiến người nuôi gặp khó. Tìm hướng phát triển bền vững con tôm đang là vấn đề cấp bách đặt ra…

Thống kê của Bộ NN&PTNT cho thấy, trong tháng 10.2018 các doanh nghiệp xuất khẩu tôm đạt khoảng 401 triệu USD; lũy kế 10 tháng đầu năm 2018, giá trị xuất khẩu tôm của cả nước đạt gần 3 tỷ USD.

Dự báo, cả năm 2018, ngành tôm có khả năng cán đích từ 3,8 - 4 tỷ USD, tương đương năm trước. Hiện nay sản phẩm tôm của Việt Nam được xuất khẩu sang hơn 100 thị trường trên thế giới và ngày càng được người tiêu dùng các nước ưa chuộng. Ông Lê Văn Quang, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn thủy sản Minh Phú nói nếu chúng ta tận dụng tốt các cơ hội thì xuất khẩu tôm cả nước năm 2018 có khả năng đạt 4 tỷ USD. Song, chúng ta cần tính toán những bước đi dài hạn…

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm nhà máy chế biến tôm Minh Phú ở Cà Mau
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thăm nhà máy chế biến tôm Minh Phú ở Cà Mau

Dù con tôm mang lại giá trị kinh tế cao, đóng góp quan trọng vào cơ cấu xuất khẩu của ngành thủy sản. Song, trên thực tế việc sản xuất và xuất khẩu tôm còn bộc lộ nhiều hạn chế, chưa mang tính bền vững. Theo UBND tỉnh Cà Mau, nhiều năm qua tỉnh chọn con tôm là thế mạnh để đột phá phát triển.

Hiện toàn tỉnh thả nuôi khoảng 278.000ha tôm mỗi năm, sản lượng 146.000 tấn, cung ứng cho 34 nhà máy chế biến xuất khẩu với kim ngạch khoảng 1 tỷ USD/năm. Hiệu quả của con tôm là rất cao, song trước tình trạng dịch bệnh thường xuyên xuất hiện, những tác động của biến đổi khí hậu, hạn mặn… gây khó khăn không nhỏ cho con tôm, vì thế tỉnh đang đầu tư đồng bộ để phát triển bền vững nghề này.

Theo đó, Cà Mau sẽ tập trung chuyển đổi một số diện tích sản xuất cây, con kém hiệu quả sang nuôi tôm. Tỉnh xây dựng đề án “Nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, phát triển bền vững nghề nuôi tôm đến năm 2020 và định hướng năm 2030”, với mục tiêu là ứng dụng công nghệ tiên tiến để phát triển nghề nuôi tôm hiện đại, hiệu quả. Cà Mau sẽ đa dạng hóa các loại hình nuôi tôm như: nuôi siêu thâm canh, nuôi thâm canh, nuôi quảng canh cải tiến, nuôi tôm - lúa, tôm - rừng… tùy điều kiện từng nơi mà áp dụng phù hợp.

Tỉnh đầu tư mạnh về hệ thống thủy lợi, đảm bảo nguồn nước phục vụ nuôi tôm; tăng cường quản lý chất lượng con giống, thức ăn, hóa chất, vật tư phục vụ nuôi tôm nhằm nâng cao năng suất, chất lượng con tôm.

Ông Nguyễn Tiến Hải, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhìn nhận, mô hình nuôi tôm rừng, tôm sinh thái cho thấy hướng đi rất triển vọng. Vì vậy các ngành chức năng cần hỗ trợ người dân về kỹ thuật, cải tiến quy trình nuôi, đặc biệt là áp dụng mô hình nuôi tôm hai giai đoạn, nhằm hạn chế dịch bệnh, nâng cao năng suất tôm nuôi và góp phần bảo vệ môi trường…

Thêm vấn đề trăn trở lâu nay là giá thành sản xuất tôm của ĐBSCL còn cao khiến việc cạnh tranh khi xuất khẩu bị ảnh hưởng. Ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu cho rằng, tình hình xuất khẩu tôm đang chịu sự cạnh tranh gay gắt từ các nước xung quanh như Thái Lan, Malaysia… Ngoài ra, vẫn còn nhiều hộ nuôi tôm tự phát, nhỏ lẻ dẫn đến chi phí đầu tư cao, chất lượng chưa như mong muốn. Điều này cần nhanh chóng khắc phục.

Thu hoạch tôm ở Bạc Liêu
Thu hoạch tôm ở Bạc Liêu

Tiến sĩ Võ Nam Sơn, Khoa Thủy sản (Trường Đại học Cần Thơ) lưu ý: “Việc thiếu nguồn điện phục vụ tôm nuôi cũng làm tăng giá thành sản xuất. Để khắc phục tình trạng này, người dân có thể lên phương án tối ưu hóa hiệu quả sử dụng điện trong nuôi tôm, kết hợp đồng bộ các trang thiết bị và kỹ thuật vận hành. Ngành điện lực cần phát triển lưới điện 3 pha ổn định để phục vụ người dân sản xuất”.

Tổng cục Thủy sản cho biết, để giảm giá thành trong nuôi tôm, các hộ nông dân cần kết nối với nhau nhằm thuận lợi trong việc mua con giống, thức ăn, kỹ thuật nuôi và dễ dàng liên kết với các doanh nghiệp để đảm bảo đầu ra cho con tôm. Bên cạnh đó, người dân cần thay đổi các thiết bị hiện đại hơn, áp dụng khoa học kỹ thuật trong việc nuôi tôm chất lượng.

Ông Lê Văn Quang cũng cho biết, tập đoàn Minh Phú đã và đang triển khai mô hình doanh nghiệp xã hội tôm - rừng (sau đó chuyển sang tôm quảng canh, tôm - lúa, tôm công nghiệp). Tôm rừng đước là tôm sinh thái, tôm hữu cơ, sạch, kháng sinh và giá bán rất cao. Vấn đề là chúng ta phải đạt chứng nhận quốc tế nhằm đẩy mạnh xuất khẩu.

Chế biến tôm xuất khẩu ở Công ty Minh Phú – Cà Mau
Chế biến tôm xuất khẩu ở Công ty Minh Phú – Cà Mau

 

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường, ảnh hưởng của xâm nhập mặn và nước biển dâng sẽ làm nhiều nơi bị nhiễm mặn gây khó cho một số cây trồng khác, nhưng chuyển đổi sang tôm sẽ thích ứng – nhất là vùng ĐBSCL rất phù hợp để nuôi tôm. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ tôm trên thế giới rộng lớn và chưa có ngưỡng giới hạn.

Vấn đề hiện nay là rà soát lại quy hoạch, điều chỉnh diện tích nuôi hợp lý; cơ cấu lại vùng nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, có sự liên kết trong sản xuất, tiêu thụ để hình thành chuỗi giá trị. Mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt khoảng 10 tỷ USD, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ…

Huỳnh Trọng

;
.
.
.
.