Con cá tra còn vẫy vùng ở 'bờ ao' thế giới - Nông Thôn Việt

Con cá tra còn vẫy vùng ở 'bờ ao' thế giới

Thứ Hai, 10/09/2018, 16:43 [GMT+7]

Từ nhiều năm nay, cá tra được xem là thế mạnh của vùng ĐBSCL, đồng thời là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản. Cá tra cũng góp phần phát triển kinh tế nhiều địa phương. Tuy nhiên nghề nuôi, chế biến và xuất khẩu cá tra luôn bộc lộ nhiều yếu tố rủi ro, thiếu bền vững.

Cá tra dù là sản phẩm “độc quyền” của Việt Nam, nhưng luôn bị nhiều nước gây khó, bôi nhọ hình ảnh… Làm thế nào để con cá tra phát huy hết lợi thế và ổn định, đang là vấn đề cấp bách được đặt ra.

Chế biến cá tra xuất khẩu
Chế biến cá tra xuất khẩu tại ĐBSCL. Ảnh T. Thành

CÓ LÃI, VẪN KHÓ

Sở NN&PTNT các tỉnh ĐBSCL cho biết, sau thời gian rớt giá kéo dài thì từ năm 2017 đến nay, giá cá tra nguyên liệu ở các tỉnh trong vùng liên tục tăng, nhất là từ đầu năm 2018 trở đi, giá cá tra đạt mức kỷ lục từ 30.000 - 33.000 đồng/kg, người nuôi lãi đậm. Gần đây, giá cá tra giảm xuống mức khoảng 24.000 - 27.000 đồng/kg, nhưng người nuôi vẫn có lãi. Ông Nguyễn Thanh Bình (xã An Nhơn, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp) cho biết: “Hồi quý 2 năm 2018, gia đình tôi bán hơn 300 tấn cá tra nguyên liệu với giá rất cao, trừ hết các khoản đầu tư còn lời hơn 3 tỷ đồng”.

Tại Bến Tre, Vĩnh Long, An Giang… nghề nuôi cá tra khá sôi động bởi tình hình cải thiện. Ông Trần Phùng Hoàng Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản tỉnh An Giang cho biết: “Toàn tỉnh có khoảng 833 ha nuôi cá tra, sản lượng hơn 287.339 tấn/năm.

Giá thành nuôi cá tra hiện nay khoảng 21.000 - 22.000 đồng/kg, trong khi giá bán cao hơn nên hầu hết các hộ nuôi đều thắng. Có thể nói, sau mấy năm người nuôi lận đận vì rớt giá thì nay nghề cá có chuyển biến tích cực”. Chứng minh về chuyện đang “ăn nên làm ra”, ông Doãn Tới, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thủy sản Nam Việt (Navico, An Giang) tiết lộ: Năm 2017, Navico xuất khẩu cá tra đạt hơn 90 triệu USD; trong khi ngay từ đầu năm 2018 xuất khẩu cá tra tiếp tục tăng, vì vậy Navico đặt mục tiêu xuất khẩu cá tra từ 120 - 130 triệu USD trong năm 2018”.

Trong lúc giá cá tra đang trên đà phi mã thì, theo thống kê của Sở NN&PTNT các tỉnh ĐBSCL, từ tháng 07.2018 đến nay, giá cá tiếp tục xu hướng giảm so với trước. Mức giá cá tra hiện nay dao động khoảng 24.000 - 27.000 đồng/kg, dù mức giá còn có lời nhưng nhiều hộ nuôi thấp thỏm lo âu. Các doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng, giá cá nguyên liệu giảm là do các thị trường nhập khẩu đã giảm nhu cầu mua, trong đó nhà nhập khẩu lớn là Trung Quốc giảm ăn hàng nên tình hình tiêu thụ cá tra thiếu sự sôi động như trước.

Cùng với giá cá giảm, nhiều thị trường trên thế giới tiếp tục dùng những hàng rào kỹ thuật gây khó cho cá tra nước ta. Điển hình như Bộ Thương mại Mỹ (DOC) tăng thuế chống bán phá giá cá tra, cá basa của Việt Nam vào thị trường Mỹ.

Đài truyền hình Cuatro (Tây Ban Nha) đưa những thông tin không đúng sự thật về cá tra Việt Nam, gây ảnh hưởng xấu cho việc xuất khẩu cá tra. Nhiều tờ báo mạng tại Rumani đăng tải thông tin không chính xác về sản phẩm cá tra Việt Nam gây bất lợi cho hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp cá tra Việt Nam sang thị trường này.

Theo ông Lê Chí Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội nghề nuôi và chế biến thủy sản An Giang, thời gian qua cá tra của ta chưa bao giờ “thuận buồm xuôi gió” ở thị trường Mỹ và EU… được lâu. Bởi nhiều lý do khác nhau, trong đó có cuộc chiến cá thịt trắng ở EU khá căng thẳng. Nguyên nhân, do cá tra của ta thuộc cùng nhóm nhưng giá bán thấp hơn khoảng 30%. Thế nên các nước liên tục dựng lên những rào cản kỹ thuật nhằm hạn chế cá tra vào nước họ. Đây là vấn đề tất yếu, đòi hỏi chúng ta phải bình tĩnh và tìm cách ứng phó thích hợp…

Nuôi cá tra tại các tỉnh miền Tây Nam bộ
Nuôi cá tra tại các tỉnh miền Tây Nam bộ. Ảnh: T.Thành

THAY ĐỔI ĐỂ PHÁT TRIỂN

Trước sự cạnh tranh quyết liệt trên thương trường quốc tế, các nhà chuyên môn lưu ý, một trong những việc cần quan tâm là đầu tư nâng cao chất lượng cho cá tra từ vùng nuôi, đến chế biến, xuất khẩu. Gần đây, một số nơi ở ĐBSCL áp dụng quản lý nuôi trồng thủy sản theo tiêu chuẩn quốc tế (ASC). Những trang trại cá tra được chứng nhận tiêu chuẩn ASC phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu để giảm thiểu dịch bệnh, không sử dụng thuốc kháng sinh...

Tại Cần Thơ, từ nay đến năm 2020, ngành chức năng hỗ trợ người nuôi cá tra tại các quận Ô Môn, Thốt Nốt và huyện Vĩnh Thạnh tham gia áp dụng quy phạm thực hành nuôi trồng thuỷ sản tốt (VietGAP) nhằm hướng đến nuôi cá tra bền vững, gia tăng giá trị và tính cạnh tranh hàng hóa xuất khẩu; hình thành và quản lý chặt chẽ chuỗi cung ứng sản phẩm cá tra xuất khẩu; đảm bảo cung ứng nguồn nguyên liệu sạch, chất lượng. Sở NN&PTNT TP Cần Thơ cho biết, bước đầu có khoảng 150 hộ nuôi, với diện tích khoảng 600 ha nuôi cá tra áp dụng và đạt chứng nhận VietGAP. Trong đó, ngành chức năng hỗ trợ chứng nhận 400 ha với 146 hộ nuôi, sau đó sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp còn lại…

Tại Đồng Tháp, ông Nguyễn Thanh Hùng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết thêm: Hiện tỉnh không khuyến cáo bà con nuôi cá tra tự phát, riêng lẻ, ngoài qui hoạch… mà cần liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu nhằm đảm bảo đầu ra, tránh rủi ro. Tỉnh cũng khuyến cáo các doanh nghiệp mở rộng thị trường, không để phụ thuộc vào Mỹ. Thực tế cho thấy, những lần bị “lên bờ xuống ruộng” đã giúp các doanh nghiệp Việt Nam bản lĩnh hơn và ngành chức năng tăng sức mạnh hơn trong ứng phó.

Các doanh nghiệp cá tra Việt Nam đã thích ứng rất linh hoạt trước sự biến động của thị trường và những rào cản kỹ thuật. Nhìn vào thị trường xuất khẩu cá tra gần đây đã thấy các doanh nghiệp chủ động giảm nhiều về số lượng xuất khẩu cá tra sang EU; trong khi thị trường Trung Quốc - Hồng Kông tăng mạnh vào đầu năm 2018. Còn khu vực ASEAN với 3 thị trường chủ lực là Thái Lan, Singapore và Philippines cũng tăng trưởng tốt và được kỳ vọng vượt EU để trở thành thị trường xuất khẩu cá tra lớn của Việt Nam…

Ông Võ Đông Đức, Giám đốc Công ty Thủy sản Caseamex (Cần Thơ), cho rằng: “Thời gian qua, Trung Quốc vươn lên thị trường “số 1” nhưng cần đề phòng những rủi ro. Do đó, song hành cùng việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm thị trường mới, cần tập trung nâng cao chất lượng, đa dạng sản phẩm cá tra chế biến để gia tăng giá trị”.

Cùng quan điểm trên, ông Doãn Tới, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Thủy sản Nam Việt (Navico, An Giang) nhận định: “Dự báo trong năm 2018, xuất khẩu cá tra và giá cá vẫn tốt, nhưng từ 2019 trở đi vẫn còn là ẩn số. Vì vậy, lúc này không vội vàng mở rộng diện tích nuôi. Những hộ nhỏ lẻ, không có liên kết với doanh nghiệp thì không nên nuôi, bởi rủi ro cao”.

Ông Doãn Tới cảnh báo: Mấy năm trước các doanh nghiệp và người nuôi cá đều khó khăn do thị trường xuất khẩu ì ạch. Đây cũng là giai đoạn “thanh lọc” các nhà máy cá tra yếu kém, từ đó “lập lại trật tự” nghề cá. Đã có khá nhiều doanh nghiệp yếu, sản xuất sản phẩm kém chất lượng, làm ăn thiếu liên kết, chụp giựt… thua lỗ, ngưng hoạt động.

Ngược lại, những doanh nghiệp có đầu tư nhà máy với công nghệ hiện đại, có vùng nuôi, liên kết với nông dân… đã lấy lại chỗ đứng cho con cá tra Việt Nam trên thương trường quốc tế bằng những sản phẩm cá tra chất lượng, giá trị cao.

 

Có thể nói, nghề nuôi, chế biến và xuất khẩu cá tra đang vận hành đúng hướng, mà ở đó chú trọng sự liên kết, nâng cao chất lượng, hoạt động theo chuỗi giá trị…

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám cho biết để đạt được kim ngạch từ 2 - 2,2 tỷ USD trong năm 2018, cần triển khai thực hiện nhiều giải pháp. Theo đó, tiếp tục quản lý chặt về tình hình nuôi, thu hoạch, chế biến và xuất khẩu cá tra; thực hiện việc nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị cho cá tra.

Tấn Thành

 
 

 

;
.
.
.