Trái cây vàng từ xứ chùa Vàng - Nông Thôn Việt

Trái cây vàng từ xứ chùa Vàng

Thứ Ba, 10/07/2018, 09:49 [GMT+7]

Trong các ngày 26 – 29.4 vừa qua, Tesco Lotus, top 5 hãng bán lẻ lớn nhất tại Thái Lan đã tổ chức bữa tiệc buffet sầu riêng và các cây trái mùa hè tại thủ đô Bangkok. Theo thống kê, chỉ trong 4 ngày, 10 tấn sầu riêng đã được tiêu thụ.

Thế nhưng, con số này thật chẳng thấm vào đâu so với “cơn lốc” mua 200 tấn sầu riêng tương đương 80.000 trái sầu riêng Monthong Thái Lan, chỉ trong vòng 60 giây của người Trung Quốc thông qua sàn giao dịch Tmall của Alibaba. Thương vụ trị giá 3 tỉ nhân dân tệ, tương đương 478 triệu USD giữa Chính phủ Thái Lan và Alibaba là cơ hội trong mơ của không chỉ Việt Nam mà còn đối với cả Malaysia, một “nhà buôn” sầu riêng có tiếng của Đông Nam Á. Nhiều người đặt câu hỏi: Thái Lan đã làm cách nào để phát triển thành công thương hiệu sầu riêng như thế?

Vua của các loại trái cây

Mùa sầu riêng ở Thái bắt đầu từ giữa tháng 4 đến hết tháng 6. Đối với người Thái, sầu riêng là vua của các loại trái cây. Sầu riêng ở Thái có giá rất cao. Sầu riêng và các sản phẩm từ sầu riêng như bánh, kem lạnh có tiếng là những món khách du lịch nhất định phải thử khi đến Thái.

Sầu riêng chiếm hơn 50% tổng giá trị xuất khẩu trái cây của Thái Lan và Thái Lan cũng là quốc gia xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới, có giá trị xuất khẩu tăng mạnh qua các năm với tỷ lệ trung bình hơn 24%/năm. Trong năm 2017, theo số liệu từ Trung tâm Thương mại quốc tế ICT, giá trị xuất khẩu sầu riêng Thái Lan đạt khoảng 648 triệu USD (chiếm 55% giá trị xuất khẩu thế giới).

Buffet sầu riêng và trái cây tại nhà hàng Baiyok Sky, khách sạn Baiyok Sky Bangkok. Nguồn: Openrice.com.
Buffet sầu riêng và trái cây tại nhà hàng Baiyok Sky, khách sạn Baiyok Sky Bangkok. Nguồn: Openrice.com.

Sầu riêng luôn có chỗ đứng riêng đối với người tiêu dùng nội địa và quốc tế. Tháng 06.2018 vừa qua, sầu riêng giống đặc biệt của Thái Lan được đấu giá và bán với giá 800.000 Baht/trái (hơn 500 triệu VND)!. Ở Thái, nếu bạn đến mua sầu riêng tận vườn và bị từ chối thì cũng không có gì lạ vì sầu riêng đã được đặt mua từ mấy năm trước hoặc khách nước ngoài mua tour đến Thái Lan để chỉ ăn sầu riêng!

Từ năm 2015 trở đi, Thái Lan nỗ lực phát triển các sản phẩm xuất khẩu như sầu riêng chất lượng cao, sầu riêng đông lạnh, kem, bánh kẹo cho đến nguyên liệu chế biến món ăn sang Trung Quốc.

Thêm vào đó, tháng 04.2018 trở nên đặc biệt đối với sầu riêng Thái Lan vì đã được bán online sang Trung Quốc qua website Tmall.com, một trong những website của Alibaba, với số lượng lên đến 80.000 trái trong 1 phút và mấy ngày sau đã có đơn đặt hàng trước đến 140.000 trái.

Ngay sau đó, giá cả sầu riêng từ vườn tăng vọt đến 110 baht (77.000 VND/Kg) và Cục Xúc tiến Thương mại Quốc tế (DITP), Bộ Thương mại cùng với Công ty logistic Cainiao của Alibaba phát triển hệ thống vận chuyển từ vườn sang Trung Quốc trong 120 tiếng và giao tận nhà sau 24 tiếng.

Facebook fanpage quảng bá  sầu riêng.  Nguồn: https://www.facebook.com/durian.khunyay/.
Facebook fanpage quảng bá sầu riêng. Nguồn: https://www.facebook.com/durian.khunyay/.

Theo MOU này, Thái Lan sẽ hợp tác với Alibaba xúc tiến xuất khẩu sầu riêng với trị giá 15 tỷ Baht (tương đương 10.426 tỷ Việt Nam đồng) và tiếp tục phát triển nông nghiệp xuất sang Trung quốc và các nước trên toàn thế giới.

Chiến lược đường dài

Để thành công trong việc xuất khẩu, sầu riêng Thái Lan đã được phát triển qua thời gian dài từ cây giống, cách trồng trọt theo qui trình đảm bảo chất lượng đến quảng bá sản phẩm ra thế giới.

Các trường đại học và viện nghiên cứu nông nghiệp đảm bảo việc phát triển cây giống và cách thức trồng trọt. Vấn đề về chất lượng do cơ quan chức năng quản lý theo tiêu chuẩn GAP với bộ kí hiệu là tem chất lượng. Nếu vi phạm về chất lượng như ngâm hóa chất, cắt trái non ra bán...sẽ bị xử phạt nghiêm, từ phạt nặng đến bỏ tù1 . Đối với khu vực trồng sầu riêng tập trung, một số tỉnh đã thành lập hội đồng quản lý chất lượng riêng.

Bộ tiêu chuẩn quản lý chất lượng sầu riêng (Good Agricultural Practices: GAP sầu riêng) của Thái Lan được soạn năm 2007, áp dụng cho từng nông dân trồng sầu riêng cam kết và tham gia. Nội dung cụ thể bao gồm: quy trình sản xuất từ chuẩn bị vườn, máy móc thiết bị, yếu tố đầu vào, đảm bảo quy trình sản xuất và có hệ thống thống kê, xử lý các tài liệu liên quan.

Chất lượng sầu riêng được đánh giá thông qua 4 tiêu chí: sản xuất sầu riêng chín theo thời gian thu hoạch, không bị bệnh, không bị côn trùng và không có hóa chất. Bộ tiêu chuẩn này đã chi tiết hóa các quy định và cách thức kiểm tra từ chuẩn bị đất, nguồn nước, cây giống, cách trồng trọt, thu hoạch đến bảo quản trước khi vận chuyển2 .

Lễ hội sầu riêng tỉnh Nonthaburi và chương trình đấu giá tự nguyện. Nguồn: https://theworldnews.net.
Lễ hội sầu riêng tỉnh Nonthaburi và chương trình đấu giá tự nguyện. Nguồn: https://theworldnews.net.

Đối với trái sầu riêng, Thái Lan cũng có thêm bộ tiêu chuẩn chất lượng sầu riêng (Thailand Standard for Durians) để phân nhóm chất lượng trái cây và định giá, đặc biệt với một số giống xuất khẩu để bảo vệ người tiêu dùng. Trong đó, quy định ghi rõ giống, nguồn gốc, cân nặng và bao bì.

Tuy nhiên, kiểm định mức độ chín luôn là một vấn đề Thái Lan rất lo ngại vì ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, vị ngon của sầu riêng. Do vậy, cùng với các trường học và viện nghiên cứu, Thái Lan đã sáng chế máy kiểm tra mức độ chín của sầu riêng với công nghệ NIR (Near Infrared Technology) từ vỏ sầu riêng, giúp kiểm tra chất lượng sầu riêng trước khi xuất ra thị trường.

Về truyền thông, Thái Lan có riêng chính sách quảng bá sầu riêng và các loại hình nông sản khác thông qua du lịch như du lịch trải nghiệm tại vườn ở các tỉnh miền đông như Chantaburi và Trat4 ; kết nối các tour du lịch với nhà hàng lớn như Nhà hàng Bài Yok (Bangkok); kết nối trung tâm phức hợp Central tổ chức lễ hội sầu riêng và phục vụ buffet sầu riêng cho khách du lịch.

Đặc biệt, Thái Lan là quốc gia nổi tiếng với các mặt hàng chế biến từ sầu riêng như sầu riêng chiên giòn, mứt sầu riêng, bánh cracker sầu riêng, kem, các món ăn vị sầu riêng. Kết quả của các chính sách này là ngày một đông du khách Trung Quốc, Nhật Bản, Malaysia ghé thăm Thái Lan và sầu riêng trở thành trải nghiệm không thể bỏ qua ở Thái.

Tuy nhiên, cũng như trường hợp của các nước nông nghiệp trong vùng Đông Nam Á, phát triển nguồn cung cho thị trường sầu riêng, cũng như các loại nông sản khác của Thái Lan hiện phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thiên nhiên và kiến thức của người nông dân.

Quyết định trồng trọt phụ thuộc vào mức giá theo cơ chế thị trường, nên sản lượng vẫn có độ chênh so với nhu cầu. Mặt khác, mãi đến nay, việc bán online từ nông dân trực tiếp đến khách hàng mới bắt đầu và cải thiện một phần vấn đề trung gian nhưng nhìn chung, thị trường sầu riêng ở Thái vẫn gặp thách thức lớn về biến động giá cả bởi đơn vị trung gian.

Chính vì vậy, phát triển nông nghiệp 4.0 là định hướng của Thái trong tương lai gần để kết nối chính quyền, nông dân và doanh nghiệp nhằm chia sẻ rủi ro, đảm bảo chất lượng, năng suất và tính bền vững, hướng đến lợi ích ổn định dài hạn cho nông dân và địa phương.

Theo điều luật 271 bảo vệ người tiêu dùng năm B.E. 2522, có hình phạt tối đa 60,000 Baht hay bỏ tù tối đa 3 năm hay cả hai. Thêm vào đó, áp dụng điều 47 về quảng cáo sản phẩm với hình phạt tối đa 50,000 Baht hay bỏ tù tối đa 6 tháng.

Sở Nông nghiệp, bộ Nông nghiệp và hợp tác xã Thái Lan (2007). Quy định về hệ thống quản lý chất lượng sầu riêng

2 (GAP sầu riêng). http://www.acfs.go.th/standard/download/DURIAN_new.pdf

3 THAI AGRICULTURAL STANDARD, TAS 3-2013

4 Cách miền Tây Việt Nam theo đường biển khoảng 70 km.


Mananya Techalertkamol (Người Thái Lan, hiện đang là học viên cao học ngành Chính sách công tại trường Chính sách công và Quản lý FullBright Việt Nam)

 

;
.
.
.
.