Cây bơ từ 'vai phụ' vươn lên 'vai chính' - Nông Thôn Việt

Cây bơ từ 'vai phụ' vươn lên 'vai chính'

Thứ Sáu, 11/05/2018, 08:21 [GMT+7]

Trước đây, bơ chỉ là loại cây trồng chủ yếu để ăn chơi. Gần như không ai nghĩ sẽ làm giàu nhờ bơ. Những năm gần đây, khi thị trường dần ưa chuộng hơn thứ quả nhiều dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe này, đặc biệt, khi những loại cây từng là “ước vọng làm giàu” của nông dân như cà phê hay hồ tiêu lắm phen đưa họ vào thế điêu đứng vì tuột giá, cây bơ đã có một vị thế mới.

Sự xen canh lý tưởng

Nếu như trên thế giới, cây bơ được đánh giá cao từ rất lâu nhờ vào giá trị sử dụng (cả dùng làm thực phẩm lẫn mỹ phẩm) thì ở Việt Nam, cây bơ chỉ dần được để ý từ những năm 2005-2006. Có lẽ, sự phổ biến của internet giúp người tiêu dùng biết được rằng đây là loại quả rất giàu vitamin, khoáng chất lẫn protein… Rồi, có thể vì tò mò ăn thử và phát hiện nó… quá ngon, không chỉ vậy, hiệu quả làm đẹp mà nó mang lại cũng rất tốt khiến họ tìm mua nhiều hơn. Giá bơ vì thế nhích dần, tùy chất lượng và thời điểm, có khi đạt đến cả trăm ngàn đồng/kg. Cây bơ dần thoát khỏi cảnh để rụng đầy gốc không ai nhặt hoặc “bán chẳng được mấy đồng bạc” trước kia.

Các nông dân nhanh chóng tính nhẩm ra rằng, mỗi cây bơ bình quân cho 1 tạ quả/năm, với giá bán khi “dội hàng” cũng được tầm 10 ngàn đồng/kg. Như vậy, một cây bơ cũng đem về tiền triệu mỗi năm. Chưa kể, nếu giá khả quan thì còn tốt hơn nữa. Từ một vài cây trồng ăn chơi hoặc lấy bóng mát, ở Tây nguyên hay Đông Nam bộ, nông dân dần xen canh bơ vào các vườn cà phê.

Kết quả thu về đã vượt ngoài tầm mong đợi. Hóa ra, việc xen canh mang lại nhiều lợi kép. Cây bơ vốn tiếp nhận ánh sáng ở tầng cao và khai thác dinh dưỡng ở tầng sâu, lại che bóng, chắn gió, giảm nước tưới và sâu bệnh hại cho cà phê. Như vậy, dù hiện hữu trên cùng một diện tích nhưng chỉ có sự bổ trợ tốt chứ không có tác động xấu. Giá trị tăng vọt khi bên cạnh nguồn thu từ cây chính là cà phê, các nông dân còn có được số tiền đáng kể từ việc bán bơ. Tùy diện tích lớn nhỏ và xen canh ít nhiều, thu nhập từ cây bơ cũng từ vài chục cho đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Lắm khi, thu nhập từ cây trồng “phụ” còn cao hơn cả cây trồng “chính”.

Hiện nay, nhiều giống bơ nhập ngoại cũng cho thu hoạch trái vụ nên giá bán thường rất tốt, trung bình đạt 40-60 ngàn đồng/kg, mỗi cây mang về cả chục triệu đồng/năm là khá phổ biến.

Vị thế mới và thách thức

Những năm gần đây, khi giá cả các cây công nghiệp chủ lực như cà phê, cao su, hồ tiêu… thiếu ổn định thì giá bơ lại khá tốt. Hiện nay, từ vị thế chỉ là một cây phụ, trồng xen nhằm tăng thêm thu nhập, bơ dần trở thành loại cây để người nông dân gửi gắm mong ước làm giàu. Ông Nguyễn Văn Quang, xã Ia Blư, huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai vừa phải xới tung vườn tiêu hơn 1 ha bị chết vì nấm bệnh của gia đình và dự định chuyển sang trồng bơ. Theo ông Quang, hiện tại có thể nói giá bơ và giá tiêu ngang ngửa nhau. Tuy nhiên, cây bơ dễ và ít công chăm sóc hơn. Người nông dân này kỳ vọng rằng khi vườn bơ của ông đến kỳ thu hoạch thì giá cả sẽ vẫn tốt.

“Gia đình tôi đã đổ nhiều công sức lẫn tiền của vào hồ tiêu, kết quả là nợ nần. Giờ đành trông chờ cây bơ sẽ vực dậy được”, ông Quang nói. Trong một, hai năm nay, khi nấm bệnh hoành hành, biến những thủ phủ hồ tiêu như Chư Pưh thành những “nghĩa địa hồ tiêu”, có khá nhiều nông dân như ông Quang, đã chọn cây bơ là cây trồng thay thế.

Thật khó để nói việc tăng diện tích cây bơ hiện nay có “nóng” hay không. Tuy nhiên, những ám ảnh từ cao su, hồ tiêu, chuối hay dưa hấu… buộc người ta phải băn khoăn rằng, liệu có một ngày nào phải “giải cứu” cây bơ? Hiện tại, quả bơ mới chủ yếu được tiêu thụ ở thị trường nội địa, một lượng nhỏ xuất khẩu thì chỉ qua đường tiểu ngạch. Trong những năm tới, khi diện tích bơ cho thu hoạch tăng thêm, áp lực cung cầu là bài toán cần lời giải.

Hồi năm 2016, người trồng bơ tại New Zealand phải chật vật chống chọi với nạn trộm cắp do tình trạng khan hiếm quả bơ tại nước này cũng như nước láng giềng là Úc. Năm 2017, tại Mỹ, nước tiêu thụ và nhập khẩu bơ nhiều nhất thế giới cũng lâm vào cảnh thiếu bơ, đẩy giá bơ tăng vọt từ 89 xu/quả lên 2 USD/quả. Đầu năm nay, một đại diện của nhà phân phối quả bơ lớn nhất trên thế giới là Tập đoàn Mission Produce cho biết, doanh số bán bơ của họ ở thị trường Trung Quốc được dự báo tăng gấp đôi trong 2018. Có thể thấy ít nhất trong tương lai gần, đầu ra của cây bơ không đến nỗi quá căng.

Hiện nay, Mexico là nước sản xuất và xuất khẩu bơ hàng đầu của thế giới. Trong 11 tháng đầu năm 2017, kim ngạch xuất khẩu bơ của nước này đạt 2,710 tỷ USD, chiếm 45,95% tổng giá trị xuất khẩu thế giới. Sẽ có khá nhiều việc cần phải làm để quả bơ Việt Nam có thể tham gia thị trường quốc tế, từ hình thức canh tác cho đến xây dựng thương hiệu, tìm thị trường.

Đặc biệt, cần có một công nghệ bảo quản quả bơ sau thu hoạch tốt hơn (hiện chất lượng quả bơ từ lúc hái cho đến tay người tiêu dùng chỉ được đảm bảo trong khoảng 2 tuần, đây sẽ là một thách thức cho việc xuất khẩu). Việc tạo ra các sản phẩm được chế biến sâu từ quả bơ (cả làm thực phẩm lẫn mỹ phẩm) cũng cần được xúc tiến một cách nghiêm túc.

Phú Li

;
.
.
.
.