Từ chuyện thuế giá trị gia tăng - Nông Thôn Việt

Từ chuyện thuế giá trị gia tăng

Thứ Hai, 18/09/2017, 14:43 [GMT+7]

TS.NGUYỄN SĨ DŨNG

Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là thứ thuế đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa và dịch vụ trong quá trình sản xuất và tiêu thụ. Nếu một chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ có 3 mắt xích chẳng hạn (sản xuất, chế biến, bán cho người tiêu dùng) thì mỗi mắt xích đều bổ sung giá trị cho sản phẩm và mỗi lần bổ sung giá trị cho sản phẩm đều bị đánh thuế.

cd
Tăng thuế VAT chỉ làm người nghèo càng nghèo. Ảnh: Internet

Thoạt nhìn, có vẻ như những người sản xuất và kinh doanh là đối tượng chịu thuế, vì những người này trực tiếp đóng thuế cho Nhà nước. Tuy nhiên, thực chất người đóng thuế cho Nhà nước lại chính là những người tiêu dùng.

Doanh nghiệp đóng thuế cho Nhà nước bao nhiêu thì đưa thêm vào giá để bán cho người tiêu dùng bấy nhiêu. Chính vì vậy thuế GTGT là một loại thuế gián thu: Nhà nước thu của người tiêu dùng thông qua các doanh nghiệp.

Với những thông tin cơ bản nhất về thuế GTGT như trên, chúng ta thử phân tích về những hệ lụy của việc tăng thuế từ 10% như hiện nay lên 12% theo đề nghị của Bộ Tài chính.

Hệ lụy đầu tiên dễ nhìn thấy nhất là tăng thuế sẽ tăng chênh lệch giàu nghèo, tăng bất công xã hội. Thuế GTGT đánh vào những người tiêu dùng. Những người tiêu dùng là tất cả chúng ta: có những người rất giàu, nhưng cũng có những người người rất nghèo.

Những người rất giàu chỉ cần bỏ 1% thu nhập của mình cho tiêu dùng. Những người rất nghèo lại phải bỏ cả 100% thu nhập của mình cho tiêu dùng. Hậu quả là tính theo mức thu nhập, Nhà nước đang đánh thuế những người nghèo cao hơn so với những người giàu đến cả hàng chục, hàng trăm lần.

Tăng thuế GTGT vì vậy chỉ làm những người nghèo ngày càng nghèo thêm mà thôi. Việc tăng thuế GTGT rõ ràng đang đi ngược lại với mục tiêu xóa đói giảm nghèo của đất nước ta.

Hệ lụy thứ hai là thuế GTGT (cũng như mọi loại thuế khác) làm cho thị trường bị méo mó. Ai cũng biết giá tăng thì số lượng hàng hóa, dịch vụ bán ra sẽ bị giảm.

Xin lấy một ví dụ dễ cảm nhận nhất ở đây. Với mức thu nhập hiện tại, mỗi tuần một gia đình nghèo có thể mua được 12 quả trứng cho con. Nhưng do thuế GTGT tăng lên đến 12% thì họ chỉ còn có thể mua được 10 quả trứng nữa thôi.

Trong lúc đó, những người giàu chắc chắn sẽ không ăn thêm 2 quả trứng. Vì vậy, cầu về trứng sẽ giảm 2 quả. Người sản xuất trứng đứng trước hai lựa chọn khó khăn: hoặc cắt giảm sản xuất trứng, hoặc giảm giá để bán trứng và chịu lỗ. Như vậy, thuế GTGT tăng thì sản xuất hoàn toàn có thể giảm.

Xét về tổng thể, thu của Nhà nước chưa chắc đã tăng. (Đơn giản là vì thuế GTGT đánh vào tiêu dùng mà tiêu dùng thì đang bị giảm).

Sự méo mó của thị trường do tăng thuế có thể được khắc phục nhờ hiệu ứng tràn và hiệu quả chi tiêu của Nhà nước. Tuy nhiên, từ những gì mà chúng ta được chiêm nghiệm trên thực tế, không có bất kỳ một sự bảo đảm nào cho một điều như vậy cả!

Từ những phân tích trên, chúng ta thấy việc tăng thuế GTGT là không hợp lý. Nếu ngân sách của Nhà nước đang thiếu hụt, thì điều đầu tiên cần làm là phải nâng cao hiệu quả và cắt giảm chi tiêu hơn là tìm cách thu thêm của người dân. 

 

;
.
.
.
.