'Giải cứu nông dân', cần đổi mới nhận thức - Nông Thôn Việt

'Giải cứu nông dân', cần đổi mới nhận thức

Thứ Ba, 10/04/2018, 10:07 [GMT+7]

Ở nước ta, nông nghiệp đã từng giữ vai trò là mặt trận hàng đầu; là trụ cột của nền kinh tế. Và, thực tế, nông nghiệp đã góp phần xứng đáng vào thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo. Điểm sáng nhất, nông nghiệp đã chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng sản phẩm kinh tế quốc dân.

Nhiều sản phẩm nông nghiệp đã góp phần tạo nên chuỗi sản phẩm mang thương hiệu Việt, có uy tín ở các thị trường lớn trên thế giới; có sản phẩm đứng đầu thế giới về xuất khẩu. Điều đáng ghi nhận nữa, bộ mặt nông thôn Việt Nam đã có sự thay đổi vượt bậc.

Cuộc cách mạng xanh “Nông thôn mới “ bước đầu đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, không những làm thay đổi bức tranh nông nghiệp - nông thôn Việt Nam thời hội nhập mà còn nâng cao chất lượng sống của đại đa số nông dân. Nông dân với tư cách là chủ thể trên mặt trận nông nghiệp - nông thôn đã tự tin bước vào thương trường; khoảng cách giữa nông thôn và thành thị đã thu hẹp chưa từng có...

Tuy vậy trên con đường hội nhập và phát triển, lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân còn quá nhiều thách thức; trong đó vấn đề định hướng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và tái sản xuất mở rộng tạo ra chuỗi sản phẩm trong nông nghiệp còn là vấn đề trầm kha, chưa có lối ra. Nếu trước đây thị trường nước ta liên miên thiếu hụt hàng hóa, đặc biệt các sản phẩm nông nghiệp; thì nay liên tiếp xuất hiện “khủng khoảng thừa”, từ thịt lợn, dưa hấu, chuối xanh, hoa ly... đến các mặt hàng rau củ quả như bắp cải, củ cải, cà chua...

Khảo sát các vụ khủng hoảng thừa hoặc thiếu sản phẩm nông nghiệp vừa qua, cho thấy, rõ ràng vai trò quản lý nhà nước của các cấp chưa đủ mạnh. Sự kết hợp giữa bốn nhà (nhà nước, nhà nông, nhà khoa học và nhà băng) chưa nhuần nhuyễn, dẫn đến hệ lụy: được mùa mất giá; có giá lại mất mùa; thua lỗ ngay trên sân nhà... Loại bỏ nguyên nhân khách quan do thiên tai, phần còn lại đều do con người - từ con người hoạch định chính sách đến con người thực thi để chính sách đó thành hiện thực.

Để giúp nông dân giải quyết các vướng mắc trong quá trình sản xuất, Chính phủ chủ trương “giải cứu nông dân” bằng cách bao tiêu sản phẩm, đặt hàng hoặc bù lỗ khi gặp rủi ro. Nhưng đó chỉ là biện pháp tình thế, không thể kéo dài hoặc lặp đi lặp lại. Vấn đề là phải có giải pháp căn cơ, chủ động trước các diễn biến phức tạp của thị trường thời mở cửa.

Nước ta là một trong 11 nước đã ký hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Bên cạnh thuận lợi là quốc gia có lợi thế về nông nghiệp với mặt hàng chủ yếu là nông sản (gỗ, sản phẩm gỗ, thủy sản...), chúng ta còn phải vượt qua những thách thức. Trước hết là tính cạnh tranh quyết liệt, trong đó chất lượng sản phẩm, giá thành là hai yếu tố có tính chất sống còn.

Thay vì tiếp tục biện pháp tình thế “giải cứu nông dân”, chúng tôi nghĩ đã đến lúc cần xây dựng kế hoạch căn cơ, dài hạn và hiệu quả hơn. Thứ nhất, cần đổi mới nhận thức về nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, chính sách về vấn đề này. Nhưng thế giới khách quan biến đổi không ngừng, cần nhận thức lại, nhất là khi Hiệp định CPTPP có hiệu lực. Nên sớm có biện pháp căn cơ từ chủ trương chính sách dài hạn đến việc đầu tư chiều sâu cho nông nghiệp thay vì sẵn sàng giải cứu.

Thứ hai, cần có sự phối hợp đồng bộ. Nói như cách nói của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc gần đây là phải kết hợp chặt chẽ 6 nhà (thay vì bốn nhà như trước), đó là: Nhà nước, nhà nông, nhà đầu tư, nhà khoa học, nhà băng và nhà phân phối. Thủ tướng nhấn mạnh, không có nhà phân phối thì rất khó thành công.

Thứ ba, bản thân chủ thể trên mặt trận này - người nông dân phải thay đổi cả về nhận thức và hành động. Thời hội nhập quốc tế, công nghiệp 4.0 và CPTPP cần hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp. Người nông dân không chỉ là người trực tiếp làm ra sản phẩm, mà còn là chủ thể 6 trong 1 để tạo ra chuỗi sản phẩm không những có tính cạnh tranh cao mà phải góp phần xây dựng thương hiệu Việt đối với thị trường quốc tế.

Trần Thế Tuyển

 

;
.
.
.