Thu nhập thấp phải chịu thuế cao! - Nông Thôn Việt

Thu nhập thấp phải chịu thuế cao!

Thứ Sáu, 01/06/2018, 09:27 [GMT+7]

Nguồn thu của Việt Nam hiện chủ yếu dựa vào thuế tiêu dùng, việc tăng thuế suất các sắc thuế liên quan đến tiêu dùng khiến người có thu nhập thấp đang phải chịu thuế cao hơn người có thu nhập cao.

Nhiều chuyên gia cho rằng chính sách thuế phải nuôi dưỡng nguồn thu thay vì tận thu khiến nhiều doanh nghiệp không lớn được - Ảnh: T.T.D.
Nhiều chuyên gia cho rằng chính sách thuế phải nuôi dưỡng nguồn thu thay vì tận thu khiến nhiều doanh nghiệp không lớn được - Ảnh: T.T.D.

Trong khi các loại thuế phí tăng lên liên tục thời gian qua, việc chi tiêu thiếu minh bạch cũng là nguyên nhân khiến người dân bức xúc.

Tỉ trọng thuế trực thu đã giảm xuống mức 35% trong tổng thu thuế (2016), trong khi tỉ trọng thuế gián thu đã tăng lên mức gần 65% tổng thu thuế. Tỉ trọng thuế gián thu còn có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới nếu dự thảo Luật thuế giá trị gia tăng năm 2017 được thông qua.

Theo nhiều chuyên gia, thuế gián thu mang tính lũy thoái, còn thuế trực thu mang tính lũy tiến. Do đó, với sự thay đổi về tỉ trọng thuế gián thu, người có thu nhập thấp phải nộp thuế suất trên thu nhập cao hơn người có thu nhập cao. 

Thuế trực thu đang chiếm tỉ trọng ngày càng thấp cho thấy nguồn thu của Việt Nam đang dựa nhiều vào thuế tiêu dùng, những loại thuế mang tính lũy thoái cao. Vì vậy, bất kỳ đề xuất tăng các khoản thuế tiêu dùng cũng cần được xem xét thận trọng.

PGS.TS Vũ Sĩ Cường, Học viện Tài chính, cho rằng có một thực tế là mỗi khi ban hành hay tăng một loại thuế nào đó phía Bộ Tài chính thường đưa ra lý lẽ là đảm bảo theo thông lệ quốc tế. 

Thế nhưng các khoản chi tiêu ngân sách, chi tiêu tiền thuế của dân lại không theo thông lệ như các nước.

Theo ông Cường, thuế đang là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Việt Nam và thường chiếm tỉ trọng hơn 70-80% trong tổng thu ngân sách nhà nước. Tỉ trọng thu thuế đóng góp 18% GDP là không cao nhưng vì sao người dân bức xúc và phản ứng dữ dội mỗi khi đề xuất bất kỳ sắc thuế nào?

Tại nhiều quốc gia, nhất là quốc gia phát triển, ngân sách địa phương chi tiết đến mức độ là bao nhiêu tiền cho cắt tỉa vườn hoa, bao nhiêu tiền chi cho thu gom rác... Khoản chi tiêu công được chính phủ giải thích một cách rõ ràng.

Do đó, phần lớn người dân các nước đều ý thức được rằng tăng thuế là để phục vụ chính người dân. Bởi họ được hưởng lợi từ tiền thuế đã đóng góp. 

"Còn tại Việt Nam, người dân chưa cảm nhận được việc đóng thuế sẽ được hưởng lợi như thế nào, bởi ngay cả học trường công nhưng vẫn phải đóng tiền xây dựng trường. Hơn nữa, khi người dân phản ứng về việc tăng thuế cũng nhận được rất ít lời giải thích từ cơ quan chức năng" - ông Cường nói.

Không chỉ người dân bức xúc vì nhiều loại thuế phí liên tiếp được ban hành, các doanh nghiệp nội địa cũng cảm thấy bị đối xử không công bằng ngay trên sân nhà khi so với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. 

Ông Phạm Ngọc Hưng - phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM - cho rằng việc tăng thuế chắc chắn sẽ tạo hiệu ứng ngược cho cả nền kinh tế, trong khi mục tiêu của Chính phủ là luôn muốn kích cầu, thúc đẩy sức mua trong dân tăng lên. 

Trong khi đó, thay vì chỉ nghĩ được đến chuyện tăng thuế, Bộ Tài chính vẫn còn có nhiều giải pháp khác để thực hiện để có thêm ngân sách cho Chính phủ. 

Chỉ cần thắt chặt chi tiêu công, kiểm soát chặt chẽ và có nhiều biện pháp mạnh chống lãng phí, xử lý dứt điểm các khoản lỗ bị tồn đọng lâu nay, đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa ở các doanh nghiệp, tinh giản biên chế thực chất..., Nhà nước vẫn còn chỗ để có tiền mà lấy về.

Tháng 2.2018 Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tăng thuế bảo vệ môi trường, trong đó có việc tăng mạnh thuế với xăng dầu.

Theo dự thảo, Bộ đề nghị tăng mức thuế bảo vệ môi trường lên kịch khung đối với cả xăng và dầu. Riêng với xăng đề xuất tăng từ 3.000 đồng/lít lên kịch khung là 4.000 đồng/lít, dầu diesel tăng từ 1.500 đồng/lít lên kịch khung 2.000 đồng/lít…

Bộ Tài chính cho biết, toàn bộ các mặt hàng dự kiến tăng thuế sẽ làm số thu tăng khoảng gần 15,6 ngàn tỷ đồng, trong đó riêng xăng là gần 8 ngàn tỷ đồng. Mức thuế mới này dự kiến sẽ được áp dụng từ ngày 1.7 tới đây.

Trao đổi với Dân trí, TS. Huỳnh Thế Du (Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright) cho rằng  trong bối cảnh hiện tại thì đề xuất tăng thuế này vấp phải sự phản đối rất lớn của dư luận bởi tâm ký người dân vốn đã rất bức xúc về thuế phí nặng nề. Trong khi đó, việc chi ngân sách cao lại kém hiệu quả.

Năm 2016, tỷ lệ thu ngân sách/GDP chiếm tới 22,5%, cao hơn so với Singapore, Thái Lan, Indonesia, Hồng Kông, Hàn Quốc, Philippines, Maylaysia, Trung Quốc và chỉ thấp hơn so với Nhật Bản. Tỷ lệ chi ngân sách ở Việt Nam năm 2016 chiếm tới 28,3% GDP và cũng cao hơn một loạt các nước kể trên, chỉ thấp sau Nhật Bản.

Việc tăng thuế thời điểm này sẽ làm người dân hiểu rằng ngân sách khó khăn, do chi tiêu không hiệu quả nên tăng thuế chứ không phải vì bảo vệ môi trường. Do vậy muốn được sự đồng thuận của người dân, cần phải cân nhắc yếu tố này.

Ông Du cho rằng việc cần làm hiện nay là tinh giản bộ máy và cắt giảm chi tiêu để hiệu quả hơn. Trục trặc lớn nhất của Việt Nam đã được nhiều chuyên gia chỉ ra từ rất lâu này đó chi tiêu ngân sách không hiệu quả.

Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính Võ Thành Hưng: 

Giảm chi rất khó

Phản ứng của người dân mỗi khi tăng thuế là... chẳng ai thích tăng thuế cả. Tuy nhiên, phải nhìn nhận tổng thể, muốn an sinh xã hội, chi đầu tư... phải đảm bảo thu ngân sách hợp lý.

Tỉ lệ huy động thuế phí vào ngân sách hiện nay là 21,3%, không cao so với các nước. Trước đây, chúng ta từng huy động tới 24-25% GDP.

Trong giai đoạn 2006-2010, nếu kể tất cả các khoản, tỉ lệ huy động có năm lên tới 28%. Phần lớn đóng góp cho tổng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu và dầu thô. Nay số thu từ hai khoản này giảm nên tỉ lệ đóng góp thuế phí trong GDP và thu ngân sách cũng giảm theo.

Nói thu thuế cao hay thấp phải đánh giá vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế qua việc đảm bảo an sinh xã hội.

Ngân sách của ta đảm bảo an sinh xã hội khá lớn. Như 86% dân số có bảo hiểm y tế, trong đó 90% người tham gia bảo hiểm y tế là do Nhà nước bỏ ra toàn bộ hoặc phần lớn hỗ trợ, số lượng người bỏ 100% ra mua bảo hiểm y tế rất nhỏ. Với quy mô chi như thế, chúng ta phải có mức thu hợp lý.

Nếu thu từ dầu thô, xuất nhập khẩu như ngày xưa thì không phải bội chi mà có thể bội thu và cũng không phải đặt vấn đề điều chỉnh cơ cấu thu. 

Trong thời gian tới, Nhà nước sẽ sắp xếp lại bộ máy, tinh giản biên chế. Nhưng tiền dành ra được có giúp cắt giảm bội chi được không? Trên thực tế là không cắt giảm bội chi mà được dùng để cải cách tiền lương.

 

H.Lê (tổng hợp từ Tuổi Trẻ, Dân Trí)

;
.
.
.