Để đầu tư cho giáo dục công bằng hơn - Nông Thôn Việt

Để đầu tư cho giáo dục công bằng hơn

Thứ Ba, 07/08/2018, 15:07 [GMT+7]

Dự án Luật Giáo dục (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét để thông qua trong thời gian tới. Đây là cơ hội để tiếp tục hoàn thiện chính sách đầu tư từ ngân sách cho giáo dục.

Một lớp học ở vùng ven Hà Nội.  Nguồn: Thi/Shutterstock
Một lớp học ở vùng ven Hà Nội. Nguồn: Thi/Shutterstock

Bảo đảm công bằng xã hội trong giáo dục là một mục tiêu mà Dự án Luật cần hướng tới. Ở đây, cụ thể là sự công bằng về đầu tư tài chính. Như chúng ta biết, ở các thành phố lớn nhất là ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tất cả con em của những gia đinh có thu nhập thấp đều muốn được vào học ở các trường công.

Thế nhưng, các trường công không có đủ chỗ, nên rất nhiều cháu đã buộc lòng phải nhập học ở các trường tư. Vấn đề là các trường công thì được ngân sách đầu tư, còn các trường tư thì không (trừ việc một số địa phương tạo điều kiện cho trường tư thuê đất thuận lợi hơn). Điều này dẫn tới việc học ở trường công phải chi trả ít hơn so với học ở trường tư.

Rõ ràng, đây là một sự thiếu công bằng. Đó là chưa nói tới tình trạng, về cơ bản, con cái nhà giàu, nhà có điều kiện đều tìm cách vào được trường công (đặc biệt trường công chất lượng cao). Hậu quả là có sự chênh lệch rất lớn trong việc hưởng thụ các dịch vụ công giữa người giàu và người nghèo.

Cách đây hơn chục năm, một nghiên cứu của UNDP đã chỉ ra rằng: ở nước ta, trên 80% các dịch vụ công đang chủ yếu rơi vào tay những người giàu. Chúng ta đã có nhiều cố gắng để khắc phục tình trạng này. Thế nhưng, việc vì trường công không đủ chỗ, con em nhà nghèo phải đi học ở các trường tư không giúp được gì cho những cố gắng của chúng ta ở đây.

Cách làm công bằng hơn là ngân sách cho giáo dục phổ thông phải được phân bổ theo đầu học sinh. Mỗi đầu học sinh tương ứng với một đơn vị phân bổ ngân sách tối thiểu. Cứ căn cứ vào số lượng học sinh mà phân bổ ngân sách như nhau cho cả trường công và trường tư.

Thực ra, có trường tư cung cấp dịch vụ công và có trường tư cung cấp dịch vụ tư. Các trường tư tiếp nhận con em các gia đình chỉ muốn vào học trường công nhưng không còn chỗ đang cung cấp dịch vụ công.

Các trường tư chất lượng cao có giáo viên nước ngoài giảng dạy, có điều kiện vật chất kỹ thuật hiện đại đang cung cấp dịch vụ tư. Đây là các trường được xây dựng ra để phục vụ con cháu nhà giàu, con cháu nhà có điều kiện chi trả.

Nhà nước không cần phải phân bổ ngân sách cho các trường này. Tuy nhiên, chúng ta cũng không nên kỳ thị, mà cần khuyến khích các trường tư loại này. Trước hết, chúng góp phần làm cho chi phí giáo dục từ xã hội (từ các gia đình giàu có) không chảy ra nước ngoài. Thứ hai, chúng giải phóng chỗ ở các trường công cho con em của các gia đình ít có điều kiện hơn.

Có người sẽ lập luận, nếu phải đầu tư cho cả trường tư thì tại sao Nhà nước không đầu tư để có đủ chỗ học cho con em của tất cả các gia đình đi? Quả thực, ở rất nhiều nước giáo dục phổ thông là trách nhiệm của nhà nước.

Ngoại trừ một số trường tư cung cấp dịch vụ tư, tất cả các trường cung cấp dịch vụ công đều là trường của nhà nước. Ở nước ta, cái khó bó cái khôn, Nhà nước chưa đủ tiền để làm được điều này. Phân bổ kinh phí giáo dục phổ thông theo đầu học sinh là cách làm hợp lý hơn trong tình hình hiện nay.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng

;
.
.
.
.