Con tôm cũng khóc! - Nông Thôn Việt

Con tôm cũng khóc!

Thứ Bảy, 06/10/2018, 08:45 [GMT+7]

“Mua 1 bao chất CMC của Trung Quốc trọng lượng 25 kg chỉ có 75.000 đồng, pha với nước bơm vào con tôm bán được 170.000 đồng - 200.000 đồng/kg, lời thấu xương nên thiên hạ đua nhau bơm chích, bất chấp hậu quả”, Hai Quý nói.

Buôn tôm "siêu lợi nhuận"

Mới 40 tuổi nhưng Hai Quý đã có thâm niên gần 20 năm mua bán tôm sú nguyên liệu ở vùng bán đảo Cà Mau. Sống lâu trong nghề, hầu như mọi chiêu thức làm ăn Hai Quý đều biết rõ như thuộc nằm lòng 6 câu vọng cổ.

Khi nghe tin liên tiếp trong 2 ngày 15 và 16.7.2018, Cảnh sát Kinh tế tỉnh Bạc Liêu phối hợp với các cơ quan hữu trách bắt giữ 2 trường hợp xe khách đang vận chuyển hơn 150kg tôm sú bị bơm chích tạp chất, Hai Quý cười khẩy, nói: “Từ năm 2000, lúc cả vùng Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng… ào ào đào ao nuôi tôm thì đã có chuyện bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu, đâu có gì mới. Bắt thì bắt, bơm chích tạp chất vào tôm cứ bơm, nghề siêu lợi nhuận mà, khó ai bỏ được”.

Tôm vừa bắt dưới ao lên không thể có tạp chất.
Tôm vừa bắt dưới ao lên không thể có tạp chất.

Hai Quý cho biết, đến giờ này không ai có thể xác định được người nào đã “sáng kiến” ra vụ bơm chích tạp chất vào con tôm sú nguyên liệu để tăng trọng lượng nhằm gian lận trong kinh doanh, nhưng gần 20 năm qua vấn nạn này vẫn tồn tại dai dẳng ở xứ nuôi tôm bán đảo Cà Mau. Nguyên nhân đơn giản là ngoài việc cung ứng tôm nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu thì thị trường tiêu thụ tôm tươi trong nội địa vẫn rất lớn.

“Trước đây dân buôn tôm thường sử dụng chất agar (1 loại bột sử dụng để làm thạch rau câu) bơm vào tôm sú nguyên liệu để gia tăng trọng lượng. Một ký bột agar có giá 28.000 đồng, nhưng chỉ cần 300 gram pha với nước nấu lên sẽ thu được 40 kg thạch đặc để bơm chích vào tôm nguyên liệu. Cứ tính, 1 ký tôm sú hiện nay có giá từ 170.000 đồng đến 220.000 đồng tùy trọng lượng, thời điểm thì đủ thấy chuyện bơm agar vào tôm thu lợi nhuận khủng khiếp cỡ nào”, Hai Quý kể.

Nhưng theo Hai Quý, mấy năm gần đây dân buôn tôm ít sử dụng agar mà chuyển qua xài chất CMC, một loại hóa chất dùng trong công nghiệp thực phẩm dạng bột trắng, không mùi, pha với nước sẽ cho ra loại thạch đặc như bột agar, nhưng ưu điểm là rẻ hơn agar rất nhiều, nên được giới buôn tôm xưng tụng là “hóa chất siêu lợi nhuận”, bởi 1 bao chất CMC trọng lượng 25kg có xuất xứ từ Trung Quốc có giá rẻ bèo 75.000 đồng mà có thể bơm chích cho hàng chục tấn tôm nguyên liệu.

“Nghề chơi cũng lắm công phu, trước đây người ta muốn bơm tạp chất vào tôm thì phải huy động hàng chục, hàng trăm nhân công dùng ống chích bơm agar vào thân từng con tôm, rất tốn công. Bây giờ nhiều thương lái rất hiện đại, họ dùng máy bơm, bình khí nén để bơm tạp chất vào tôm, tốc độ bơm rất nhanh mà giảm được 40% - 50% tiền thuê nhân công so với trước”, Hai Quý cho biết.

Hỏi Hai Quý làm sao phân biệt được con tôm bị bơm hay không bị bơm tạp chất, tay buôn tôm lão luyện cười trừ: “Ra chợ nếu nhìn bằng mắt thường thì hầu như không thể phân biệt được tôm bị bơm tạp chất và tôm sạch, bởi kỹ nghệ bơm chích rất tinh vi. Chỉ có dân trong nghề mới biết, con tôm bơm tạp chất thường mập, căng bóng bất thường, các đốt trên thân con tôm gần như bị giãn ra, nhất là phần nối giữa đầu và thân tôm. Nếu nhìn kỹ, tôm bơm tạp chất thường bị phù đầu, gai vểnh, xòe đuôi. Còn nếu mua nhầm tôm bơm tạp chất thì khi mang về nấu chín sẽ bị chảy nhiều nước, thịt tôm teo lại, bở, vị nhạt hơn so với con tôm bình thường, khi bóc vỏ tôm ra sẽ dễ dàng thấy lớp rau câu nằm giữa lớp thịt và vỏ tôm, nhưng lúc đó thì… chuyện đã rồi, tiền mất tật mang”.

Điều nguy hiểm nhất theo các chuyên gia là sau khi bơm chích tạp chất cho con tôm, lúc đưa ra thị trường tiêu thụ thì người ta còn ướp thêm hàn the, muối diêm, phân urea… để giữ cho con tôm luôn tươi rói. Điều này dẫn đến nguy cơ con tôm sẽ bị nhiễm các loại vi khuẩn bệnh thương hàn, kiết lị, tiêu chảy… khiến người tiêu dùng bị rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm cấp tính hoặc mắc các triệu chứng ngộ độc mạn tính như mất ngủ, suy nhược cơ thể, giảm trí nhớ, tổn thương gan, thận…

Bắt cóc bỏ dĩa?

Những câu chuyện của Hai Quý thật ra chỉ là phần nổi của vấn nạn bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu lâu nay đang hoành hành trên vùng bán đảo Cà Mau. Nhiều năm qua, dù chính quyền địa phương và các cơ quan hữu trách tăng cường nhiều biện pháp để ngăn chặn nhưng tình trạng bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu vẫn ngang nhiên tồn tại.

Sở NN&PTNT tỉnh Bạc Liêu cho biết trong năm 2017 đã phối hợp với các cơ quan hữu trách thực hiện hơn 100 lượt thanh, kiểm tra đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, vận chuyển tôm nguyên liệu trên địa bàn tỉnh, phát hiện 64 trường hợp tôm có chứa tạp chất với số lượng hơn 11.900 kg và đề xuất xử phạt vi phạm hành chính với số tiền trên 2,9 tỷ đồng. Từ đầu năm 2018 đến nay, các cơ quan hữu trách đã tổ chức 55 lượt thanh, kiểm tra và phát hiện 41 trường hợp tôm bơm chích tạp chất với tổng số lượng hơn 6.700kg (trong đó 16 trường hợp tổ chức bơm chích, 4 trường hợp thu mua và 21 trường hợp vận chuyển tôm có chứa tạp chất), đề xuất xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 1,7 tỷ đồng.

Tại Cà Mau, từ tháng 6.2017 đến nay các cơ quan hữu trách của tỉnh đã phát hiện và xử lý 16 vụ vi phạm bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu với số lượng trên 1.600 kg, xử phạt vi phạm hành chính gần 600 triệu đồng.

Nghề nuôi tôm ở bán đảo Cà Mau lâu nay bị ảnh hưởng bởi nạn bơm chích tạp chất vào tôm.
Nghề nuôi tôm ở bán đảo Cà Mau lâu nay bị ảnh hưởng bởi nạn bơm chích tạp chất vào tôm.

Hầu hết các sở NN&PTNT vùng bán đảo Cà Mau đều nhận định nạn bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu và kinh doanh sản phẩm tôm có chứa tạp chất đã giảm về số vụ vi phạm và giảm về quy mô, tính chất vụ việc vi phạm, nhưng chưa thể ngăn chặn hoàn toàn vấn nạn này. Tại Bạc Liêu, vào tháng 5.2017 UBND tỉnh đã tổ chức cho UBND các huyện, thị, thành phố ký cam kết trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về việc “nói không” với tôm bơm chích tạp chất trên địa bàn.

Trong nội dung cam kết nêu rõ: đến đầu năm 2018 cơ bản chấm dứt tình trạng đưa tạp chất vào tôm và mua bán tôm chứa tạp chất trên địa bàn; kiên quyết xử lý nghiêm đối với tổ chức, cá nhân trong phạm vi quản lý cố tình tiếp tay bao che cho hành vi đưa tạp chất vào tôm nguyên liệu, hoặc có hành vi cản trở, can thiệp hoạt động thanh, kiểm tra trong lĩnh vực này.

Trong quá trình quản lý điều hành trên địa bàn phụ trách, nếu để xảy ra nạn bơm chích tạp chất vào tôm hoặc không thực hiện đúng cam kết thì Chủ tịch UBND cấp huyện phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh và chịu mọi hình thức xử lý theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên cho đến nay nạn bơm chích tạp chất vào tôm vẫn tiếp diễn.

Trong khi đó nhiều cơ quan hữu trách ở Cà Mau thừa nhận hoạt động bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu diễn biến ngày càng phức tạp và tinh vi. Do bị kiểm tra gắt gao nên thời gian gần đây các cơ sở bơm tạp chất vào tôm thường sử dụng nhiều chiêu thức tinh vi như dùng máy móc thiết bị để đưa tạp chất vào tôm với tốc độ cao, tổ chức bơm tạp chất trong những khu nhà có tường rào bao kín và có bố trí canh gác nghiêm ngặt, hoạt động lúc đêm khuya và nhanh chóng tẩu tán tang vật nếu bị phát hiện.

Thậm chí có nhiều cơ sở tổ chức bơm chích tạp chất vào tôm ở nơi hẻo lánh, địa hình phức tạp, xa khu dân cư, chỉ có một đường ra vào độc đạo, thời gian hoạt động không cố định, sử dụng ít nhân công, bơm xong vài trăm ký tôm là thu dọn đồ nghề di dời đi nơi khác để tránh bị phát hiện… gây rất nhiều khó khăn cho lực lượng kiểm tra.

Bản thân con tôm sú và người nuôi tôm không có tội, mà chính thói gian dối trong kinh doanh của một bộ phận gian thương mới là gốc rễ vấn nạn bơm chích tạp chất vào tôm nguyên liệu. Vì siêu lợi nhuận mà gian thương bất chấp sức khỏe và sự an toàn của người tiêu dùng, gây ảnh hưởng đến sự bền vững của nghề nuôi tôm vùng bán đảo Cà Mau.

Điều đáng buồn là mỗi khi có lô tôm xuất khẩu bị trả về vì nhiễm tạp chất, người tiêu dùng mua phải con tôm bẩn, thì con tôm và người nuôi tôm lại gánh chịu hậu quả, còn gian thương thì… vô can! 

Anh Hùng

;
.
.
.
.