Hướng tới sự nhất thể hóa - Nông Thôn Việt

Hướng tới sự nhất thể hóa

Thứ Tư, 07/11/2018, 09:52 [GMT+7]

Vừa qua, với số phiếu tán thành rất cao, Quốc hội đã bầu Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng giữ chức Chủ tịch nước. Đây là lần đầu tiên kể từ khi Hồ Chủ tịch mất năm 1969, chức danh người đứng đầu Đảng và người đứng đầu Nhà nước đều sẽ do một vị lãnh đạo đảm nhiệm.

Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội.
Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội.

Cho dù đây chưa phải là sự nhất thể hóa (theo cách hiểu Đảng hóa thân vào Nhà nước), thì việc Tổng Bí thư đồng thời giữ chức Chủ tịch nước vẫn là một bước tiến rất đáng được ghi nhận.

Trước hết, cách làm này góp phần tinh giảm bộ máy. Giảm bớt không chỉ là một yếu nhân trong cơ chế tứ trụ mà còn là hệ thống trợ lý, thư ký, bảo vệ… Giảm bớt là chi phí thủ tục, lễ tân, dịch vụ chăm sóc sức khỏe… Xu thế kiêm nhiệm này được tiến hành cả ở cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã nên hiệu quả của việc tinh giảm bộ máy là không hề nhỏ.

Thứ hai, cách làm này giúp cho các quy định của Hiến pháp được khẳng định trên thực tế. Hiến pháp nước ta quy định Chủ tịch nước “thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân” (Khoản 5, Điều 88, Hiến pháp 2013). Tuy nhiên, chúng ta ai cũng hiểu rằng Quân đội (bộ phận quan trọng nhất của lực lượng vũ trang) trước hết sẽ tuân thủ các quyết định của Quân ủy Trung ương. Mà Quân ủy Trung ương lại do Tổng Bí thư đứng đầu chứ không phải Chủ tịch nước. Thế thì ai mới là nhà lãnh đạo thống lĩnh lực lượng vũ trang trên thực tế ở đây? Rõ ràng chỉ khi Tổng Bí thư đồng thời giữ chức Chủ tịch nước thì sự không tương thích trên mới có thể khắc phục được.

Thứ ba, trong đời sống xã hội sự xuất hiện của người đứng đầu nhiều khi rất cần thiết. Trước những thảm họa của thiên tai, của ngoại xâm, của bạo loạn, người đứng đầu có thể tập hợp toàn bộ đất nước về một mối, tạo nên nguồn sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn không gì so sánh nổi. Chủ tịch nước có sự chính danh để xuất hiện trong những sự kiện như vậy. Nhưng rõ ràng trong hệ thống của chúng ta, Chủ tịch nước không phải là người đứng đầu. Người đứng đầu là Tổng Bí thư. Sự lệch pha này làm cho việc hiệu triệu quần chúng nhân dân thời gian qua thường gặp phải không ít khó khăn. Với việc Tổng Bí thư đồng thời giữ chức Chủ tịch nước, vấn đề này cơ bản sẽ được giải quyết.

Thứ tư, trong quan hệ quốc tế, việc đồng thời giữ chức Chủ tịch nước sẽ tạo ra sự chính danh cho người đứng đầu hệ thống của chúng ta. Thời gian qua, việc tổ chức cho Tổng Bí thư đi thăm, làm việc với các nước trên thế giới thường gặp rất nhiều khó khăn về mặt lễ tân. Đối với chúng ta, Tổng Bí thư là người đứng đầu của cả hệ thống. Tuy nhiên, đối với các nước, người đứng đầu phải là tổng thống (hoặc vua), chứ không phải là người đứng đầu đảng. Với những quy định chặt chẽ về mặt lễ tân cao cấp, nhiều nước thật sự đã rất lúng túng không biết nên tổ chức tiếp đón Tổng Bí thư của nước ta thế nào cho phải. Chính vì vậy, các cuộc thương lượng để bảo đảm một sự tiếp đón tương xứng nhiều khi rất mất thời giờ, công sức. Với việc Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước điều này sẽ không bao giờ xảy ra.

Tóm lại, cho dù Tổng Bí thư đồng thời giữ chức Chủ tịch nước chưa phải là một sự nhất thể hóa, thì đây vẫn là một bước tiến dài trên con đường kiến tạo một nền quản trị quốc gia hiện đại cho đất nước ta.

TS Nguyễn Sĩ Dũng

;
.
.
.