Máy hái hồi tự động của học sinh Lạng Sơn vào Sách vàng Sáng tạo Việt Nam - Nông Thôn Việt

Máy hái hồi tự động của học sinh Lạng Sơn vào Sách vàng Sáng tạo Việt Nam

Thứ Tư, 18/10/2017, 15:53 [GMT+7]

Lạng Sơn là tỉnh có diện tích hồi lớn nhất cả nước. Để thu hoạch hồi, bà con bao đời nay phải trèo cây để hái từng quả. Cây hồi cao từ 10-15m, cành giòn, rất dễ gãy. Mỗi năm có hàng trăm ca thương tích do hái hồi.

Người dân thu hoạch hồi bằng phương pháp thủ công (Nguồn: Internet)
Người dân thu hoạch hồi bằng phương pháp thủ công (Nguồn: Internet)

Với mong mỏi làm thế nào để tạo ra một dụng cụ giúp cho người nông dân thu hoạch hoa hồi một cách an toàn với năng suất cao hơn, thầy Tạ Văn Hữu - giáo viên môn công nghệ Trường THPT Chu Văn An - có ý tưởng chế tạo một chiếc máy hái hồi tự động. Thầy triển khai ý tưởng này với hai học trò Hoàng Việt Bách (lớp 10) và Lương Gia Khánh (lớp 12).

Yêu cầu đầu tiên là máy phải gọn, nhẹ, dễ mang vác bởi ở Lạng Sơn, hồi được trồng chủ yếu trên địa hình đồi núi có độ dốc khoảng 25-30 độ, có nơi tới 40 độ.

Đồng thời, máy phải cho năng suất cao hơn hái thủ công và phải đảm bảo chất lượng sản phẩm như hái thủ công, tức không được giập nát, vỡ cánh hoặc rơi vãi hao hụt.

Các buổi hội ý diễn ra thường xuyên sau giờ học với hàng trăm bản vẽ kỹ thuật, từ những nét nguệch ngoạc trên đất tới bản thiết kế trên máy tính. Thầy và trò tính toán kỹ từ khâu chọn vật liệu, cấu tạo hình dáng đến sử dụng nguồn điện phù hợp.

Sau 3 tháng, máy thu hái hồi ra đời, cấu tạo gồm 3 phần: Đầu hái, cần hái và tay điều khiển.

Máy hái hồi tự động của thầy trò Trường THPT Chu Văn An, Lạng Sơn. (Nguồn: Khoa học & Phát triển)
Máy hái hồi tự động của thầy trò Trường THPT Chu Văn An, Lạng Sơn. (Nguồn: Khoa học & Phát triển)

Phần đầu hái được cấu tạo bằng một lõi thép lô răng móc mô phỏng lại động tác hái của người nông dân với rãnh nhỏ bằng quả hồi giúp thu hoạch chính xác mà không ảnh hưởng nhiều đến phần lá cây. Có giá đỡ được làm bằng nhựa xốp nối với túi lưới để đựng hoa hồi vừa thu hoạch xong.

Cần hái làm bằng inox, có thể điều chỉnh chiều dài do cấu tạo theo kiểu ống luồn như ăngten đài bán dẫn, rất phù hợp với độ cao của cây. Phần thân máy nối với mô tơ đa tốc được dẫn xuống cần hái với nút điều khiển ở đầu tay cầm. Cần hái rất nhẹ nên người dùng có thế cầm liên tục mà không bị mỏi.

Qua nhiều làn thực nghiệm và chỉnh sửa, máy đã được cải tiến nhiều so với phiên bản đầu tiên. “Vào mùa mưa, nhóm cũng gặp khó khăn bởi quãng đường vào khu thực nghiệm thu hoạch hoa hồi rất khó đi và hiểm trở”, Gia Khánh chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Minh Huấn - Phòng Quản lý công nghệ và Quản lý chuyên ngành, Sở Khoa học và Công nghệ Lạng Sơn, máy hái hồi kể trên có cấu tạo tương đối gọn nhẹ, nguyên lý hoạt động và vận hành đơn giản, dễ sử dụng. Bà con chỉ cần bật nguồn, bấm nút, đưa cần hái lên là máy hoạt động. Thiết bị có thể tháo lắp được nên việc vận chuyển lên rừng cũng dễ dàng.

“Bà con bao đời nay vẫn hái hồi theo cách thủ công, năng suất không cao, thương tích rất nhiều, thậm chí còn ảnh hưởng tới tính mạng. Máy hái hồi tự động sẽ giúp bà con hái nhanh hơn và quan trọng là đảm bảo an toàn. Trong 30 phút, máy có thể hái được 20kg hồi, trong khi hái tay chỉ được 4kg” - ông Huấn nói.

Anh Hoàng Hữu Văn - chủ một vườn cây hồi tại Vân An, Chi Lăng cho biết, gia đình đã dùng thử chiếc máy hái hồi và thấy rất tiện ích, nhẹ nhàng. Điều quan trọng nhất là không còn phải trèo lên cây nữa mà chỉ cần đứng dưới cũng có thể thu hoạch hoa hồi một cách dễ dàng nhờ phần cần hái vươn dài và thuận tiện.

Tuy nhiên, máy vẫn cần phải cải tiến một số chi tiết vì hiện nay máy mới chỉ thu hoạch được những cành phía dưới, chưa hái được hồi ở những cành mọc hướng lên trên hoặc mọc ngang.

Trong thời gian nghiên cứu và chế tạo chiếc máy này, việc khó khăn nhất với Khánh là cân bằng giữa thời gian học và làm bởi lúc này Khánh đã học lớp 12 và phải ôn thi vào đại học. Giờ đây, Lương Gia Khánh hiện đã là sinh viên của trường Đại học Ngoại thương nhưng niềm đam mê khoa học vẫn cháy bỏng. Khánh cho biết, sẽ tiếp tục cải thiện chiếc máy để người dân dễ sử dụng hơn và năng suất cao hơn.

Hai học sinh Lương Gia Khánh và Hoàng Việt Bách cùng thầy giáo Tạ Văn Hữu trong lần thực nghiệm đầu tiên của chiếc máy hái hoa hồi phiên bản đầu tiên. (Nguồn: Toquoc.vn)
Hai học sinh Lương Gia Khánh và Hoàng Việt Bách cùng thầy giáo Tạ Văn Hữu trong lần thực nghiệm đầu tiên của chiếc máy hái hoa hồi phiên bản đầu tiên. (Nguồn: Toquoc.vn)

Theo ông Hoàng Quang Khôn - Phó Chủ tịch thường trực Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Lạng Sơn, đây là ý tưởng mới, là sản phẩm rất sáng tạo, có thể áp dụng rộng rãi trong thực tế.

Sản phẩm chưa được thương mại hóa mặc dù đã có một số đơn đặt hàng, bởi việc sản xuất đơn chiếc rất khó khăn, chi phí cao. “Chúng tôi rất cần một nhà đầu tư để sớm đưa sản phẩm này ra phục vụ bà con” - thầy Hữu nói.

Hiện tại chiếc máy đang được lưu trữ tại Sở Khoa học, công nghệ tỉnh Lạng Sơn để tiếp tục nghiên cứu và phát triển. Nhóm tác giả đang được Sở Khoa học và Công nghệ Lạng Sơn tư vấn, hỗ trợ đăng ký sở hữu công nghiệp cho sản phẩm này.

Công trình máy hái hồi tự động của thầy trò trường Chu Văn An từng đoạt giải nhất cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh của Lạng Sơn và cấp quốc gia học sinh trung học năm học 2016-2017 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

Công trình này cũng là 1 trong 72 công trình, giải pháp sáng tạo khoa học công nghệ trong Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2017 và được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khen thưởng.

Thùy Dung tổng hợp

;
.
.
.
.