Muốn nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm cần chú trọng đến chuỗi cung ứng lạnh - Nông Thôn Việt

Muốn nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm cần chú trọng đến chuỗi cung ứng lạnh

Thứ Tư, 07/03/2018, 17:54 [GMT+7]

    Sáng ngày 7/3, tại TP.HCM, hơn 100 chuyên gia đã tham dự Hội nghị cung ứng lạnh toàn cầu diễn ra tại TPHCM do Carrier tổ chức nhằm tìm giải pháp bền vững trong quản trị cung ứng lạnh để giảm thất thoát, lãng phí nông sản, thực phẩm.

Hội nghị cung ứng lạnh toàn cầu diễn ra tại TPHCM do Carrier tổ chức
Hội nghị cung ứng lạnh toàn cầu diễn ra tại TPHCM do Carrier tổ chức

    Chuỗi cung ứng lạnh (cold chain) là một khái niệm khá phổ biến ở các nước có nền nông nghiệp phát triển, được hiểu là các chuỗi cung ứng có khả năng kiểm soát và duy trì nhiệt độ thích hợp với các loại hàng hóa có yêu cầu bảo quản lạnh khác nhau, nhằm bảo đảm và kéo dài tuổi thọ của các mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ cao như sản phẩm nông nghiệp, thủy hải sản, hàng đông lạnh chế biến, hoa tươi cắt cành, các sản phẩm dược phẩm đặc biệt là vacxin. Chuỗi cung ứng lạnh bao gồm hai hệ thống logistics cơ bản là kho lạnh và hệ thống vận tải lạnh.

  Chỉ 6 - 7% hàng rau củ quả được áp dụng kho lạnh và xe lạnh

      Chuỗi cung ứng lạnh là nền tảng quan trọng của nền nông nghiệp, hỗ trợ đảm bảo chất lượng nông sản thực phẩm xuyên suốt các khâu từ nông trại đến bàn ăn. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên giá nông nghiệp lẫn doanh nghiệp trong nước, chuỗi cung ứng lạnh dành cho nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ngành hàng rau củ quả và thịt vẫn còn rất yếu.

    Theo một báo cáo 2011 của Tổng Cục Môi Trường Việt Nam, chuỗi thực phẩm tại Việt Nam dự kiến thất thoát khoảng 5.75 triệu tấn thực phẩm mỗi năm. Thị trường logistic cung ứng lạnh-mát tại Việt Nam khá phân mảnh, chủ yếu là các nhà cung cấp dịch vụ vừa-nhỏ phục vụ rời rạc cho một số điểm hay khu vực, và chưa thể cung cấp trọn gói cho toàn chuỗi thực phẩm.

    Hiện tượng “gãy, đứt đoạn” trong cung ứng lạnh-mát tại Việt Nam là khá phổ biến trong ngành bán lẻ, thực phẩm, đặc biệt là trên kênh thương mại truyền thống chiếm 86% giá trị đóng góp cho bán lẻ tại Việt Nam như chợ, cửa hàng tạp hóa, chuỗi quán ăn – nhà hàng, hệ thống phân phối. Trong vòng 10 năm qua, năng lực phục vụ trong cung ứng lạnh – mát tại Việt Nam tăng 4 lần và các cơ sở hạ tầng trong cung ứng lạnh – mát thường hoạt động với công suất đạt trên 90%.

    Theo TS Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Viện khoa học nông nghiệp Việt Nam cho biết, trong số các ngành hàng nông sản, duy nhất chỉ có thủy sản là lĩnh vực đang tiệm cận gần nhất với sự phát triển của chuỗi cung ứng lạnh của thế giới. Theo số liệu từ ABA Cooltrans, một doanh nghiệp Việt hoạt động lâu năm trong chuỗi cung ứng lạnh, tỷ lệ áp dụng logistic lạnh đối với thủy hải sản là khoảng 95%. Lý do là ngành thủy sản chủ yếu phục vụ xuất nhập khẩu nên đầu tư cho chuỗi cung ứng lạnh là yêu cầu bắt buộc từ thị trường thế giới. Riêng đối với ngành rau củ quả, tỷ lệ này thấp nhất, vào khoảng 6 - 7% lượng hàng được áp dụng bảo quản lạnh và vận chuyển lạnh từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ.

    Kích cầu chuỗi cung ứng lạnh từ hệ thống cửa hàng tiện lợi

    Theo ông Lương Quang Thi, Tổng Giám đốc Aba Cooltrans, 3 thách thức lớn trong phát triển chuỗi cung ứng lạnh ở Việt Nam là: áp lực chi phí, quy mô thị trường nhỏ lẻ và tư duy của người tiêu dùng lẫn nhà sản xuất. Theo đó, thách thức thứ 3 cũng đang là thách thức lớn nhất đối với ngành cung ứng lạnh. "Bởi vì chưa thấy được tầm quan trọng thực sự của việc bảo quản lạnh trong kho, trong xe vận chuyển nên chi phí mới trở thành thước đo, từ đó gây áp lực cho các nhà cung ứng logistic lạnh phải cắt bỏ một số mắc xích trong chuỗi cung ứng lạnh. Điều này làm giảm chất lượng của sản phẩm, vì chỉ cần giảm chất lượng 1 số khâu, sản phẩm đã không đảm bảo đúng độ tươi hoàn hảo. Và độ tươi là đặc điểm không thể đánh giá bằng mắt thường", ông Thi cho biết.    

    Thị trường chuỗi cung ứng lạnh ở Việt Nam tuy không mạnh, nhưng hiện đang tăng trưởng nhanh chóng. Theo ông Thi phân tích: lý do cốt yếu là sự xuất hiện của chuỗi các cửa hàng bán lẻ tiện lợi. Chỉ sau khi xuất hiện trên thị trường từ năm 2014, số lượng cửa hàng tiện lợi tại Việt Nam cho đến nay đã tăng thần tốc gấp 4 lần, từ con số 921 lên 3354 cửa hàng. Và kéo theo đó là tư duy "bảo quản lạnh từ lúc bắt đầu sinh ra cho đến khi trao tay người tiêu dùng" của sản phẩm được phổ biến hơn tại thị trường Việt Nam.

    Cũng theo ông Thi chia sẻ, để thực sự nâng tầm chuỗi cung ứng lạnh tại Việt Nam, từ khóa quan trọng nhất là "hợp tác". Bằng cách hợp tác giữa các mắc xích trong chuỗi cung ứng lạnh, hiệu quả của chuỗi sẽ tăng mà không làm đội giá chi phí qúa cao.

    Hội nghị Cung Ứng Lạnh Toàn Cầu 2018 tại được tổ chức tại TPHCM trong 02 ngày liên tiếp từ ngày 07-08/03/2018. Chủ đề chính của hội nghị hướng đến các giải pháp giảm lãng phí nông sản, thực phẩm trên chuỗi thông qua việc kiểm soát, quản trị chuỗi cung ứng lạnh – mát hiệu quả hơn. Đây là một trong những chương trình hành động toàn cầu vì cộng đồng của Carrier trong những năm gần đây trong việc tăng cường hợp tác giữa các khối kinh tế liên quan cung ứng lạnh-mát cùng chung tay giảm lãng phí thực phẩm, từ đó cũng đóng góp giảm khí thải nhà kính. Tính từ 2014, đây là lần thứ 4 Hội nghị Cung Ứng Lạnh Toàn Cầu do Carrier tổ chức. 

Trong 02 ngày diễn ra Hội nghị Cung Ứng Lạnh Toàn Cầu 2018, đại diện các nhân tố trên chuỗi cung ứng thực phẩm, từ các học giả, các nhà khoa học đến cơ quan nhà nước liên quan, doanh nghiệp kinh tế, cùng nhau phân tích nguyên nhân cốt lõi dẫn đến lãng phí thực phẩm tại Việt Nam, cùng nhau tìm ra và đánh giá các cơ hội và giải pháp quản tri cung ứng lạnh-mát để khắc phục việc thất thoát nông sản, lập và phân chia công việc trong kế hoạch hành động để cùng nhau giảm lượng thất thoát hiện tại. Các giải pháp khắc phục tìm ra tại Hội nghị lần này còn đóng vai trò là giải pháp mẫu, điển cứu để nhân rộng cho các nước khác tại Đông Nam Á cùng học tập và thực hiện. Mục tiêu của Hội nghị và chương trình là chung tay giảm lãng phí, thất thoát thực phẩm hoàn toàn nhất quán với mục tiêu “2020 phải giảm được 10% thất thoát – lãng phí thực phẩm” của cộng đồng kinh tế APEC đã được vạch ra và cam kết từ Hội nghị APEC 2013 tại Bali và vừa rồi cũng được nhắc lại trong Phiên làm việc về giảm lãng phí và thất thoát nông sản do APEC tổ chức vào 2017 tại Cần Thơ. Đồng thời, mục tiêu chương trình hội nghị cũng nhất quán với mục tiêu phát triển bền vững 2030 của Liên Hiệp Quốc trong giảm lãng phí, thất thoát thực phẩm.

Uyên Linh

 

;
.
.
.
.