Tín dụng chảy vào lĩnh vực 'nóng? - Nông Thôn Việt

Tín dụng chảy vào lĩnh vực 'nóng?

Thứ Ba, 15/05/2018, 14:55 [GMT+7]

Theo báo cáo tình hình kinh tế - tài chính quý I-2018 của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia (NFSC), tín dụng ước tính tăng khoảng 3,5% so với cuối năm 2017, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước ở mức 4,3%. Nhiều ý kiến cho rằng, điều này cũng bình thường vì định hướng tăng trưởng tín dụng trong năm 2018 thấp hơn so với năm ngoái. Tuy nhiên, điều đáng lo là tín dụng đang có dấu hiệu chảy vào các lĩnh vực “nóng” như bất động sản và cho vay tiêu dùng.

Tín dụng “ẩn nấp” vào bất động sản

Sau khi tăng lãi suất huy động trước và sau Tết Nguyên đán để thu hút tiền nhàn rỗi, trong tháng 4, các ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất khi đảm bảo thanh khoản ổn định. Sau “phát súng” tiên phong từ các ngân hàng thương mại Nhà nước như VietinBank, Vietcombank, BIDV thì hàng loạt các ngân hàng thương mại cổ phần như VP Bank, Techcombank, VIB… đều đã giảm lãi suất huy động từ 0,1 đến 0,3%. Mới đây, Nam A Bank cũng đã điều chỉnh lãi suất tiền gửi VND giảm 0,1%/năm đối với kỳ hạn từ 6 đến 8 tháng còn 6,5% và từ 9 tháng trở lên giảm 0,2%/năm.

Diễn biến lãi suất trên cũng không có gì khó hiểu vì ngay từ đầu năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị hệ thống ngân hàng tính toán giảm lãi suất cho vay và giảm đồng loạt. Theo đó, NHNN cũng đã nhiều lần chỉ đạo toàn hệ thống triển khai nhiệm vụ kế hoạch năm 2018, trong đó, xem xét giảm lãi suất cho vay là một nội dung trọng tâm. Chính vì thế, nhiều ngân hàng cho biết, việc giảm lãi suất đầu vào sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc giảm lãi suất đầu ra của các ngân hàng.

Lãnh đạo Nam A Bank cho biết, việc ngân hàng hạ lãi suất đầu vào không chỉ thể hiện được việc đảm bảo thanh khoản ổn định, mà còn là chiến lược hợp lý trong giai đoạn này, góp phần ổn định mặt bằng lãi suất, tạo tiền đề giảm lãi suất cho vay theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và NHNN. Hiện ngân hàng này cũng đang triển khai gói tín dụng 2.500 tỷ đồng ưu đãi lãi vay chỉ từ 6,88%/năm đối với VND và 2,88%/năm đối với USD, thời hạn vay tối đa 6 tháng nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp xuất nhập khẩu chủ động nguồn vốn, phát triển hoạt động kinh doanh. Với gói tín dụng này, Nam A Bank mong muốn tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay và bổ sung tài chính cho các kế hoạch phát triển xuất nhập khẩu.

Mặc dù vậy, các chuyên gia trong ngành lại cho rằng, lãi suất ngân hàng chỉ giảm ở thời hạn ngắn để tập trung hút tiền tiền gửi kỳ hạn dài. Theo đánh giá của lãnh đạo NFSC, tăng trưởng tín dụng 3 tháng đầu năm dù được đánh giá vẫn đang trong xu hướng tích cực khi hỗ trợ hiệu quả cho tăng trưởng GDP quý I, nhưng dòng vốn ngân hàng vẫn đang chảy nhiều vào các lĩnh vực “nóng” như bất động sản. Thực tế báo cáo của cơ quan này cũng cho thấy, tín dụng trung dài hạn đã có dấu hiệu tăng trở lại trong các tháng đầu năm 2018.

Cụ thể, đến hết quý 1-2018, tín dụng trung, dài hạn tăng đến 4,3%, trong khi tín dụng ngắn hạn chỉ tăng 2,6%. Theo đó, tỷ lệ tín dụng trung, dài hạn đã tăng từ mức 52,8% vào cuối năm 2017 lên 53,2% tính đến thời điểm cuối tháng 3, tương đương hơn 3,58 triệu tỷ đồng. Và thông thường, nhu cầu vốn trung, dài hạn chủ yếu từ các hoạt động như cho vay dự án đầu tư tài sản cố định, đầu tư xây dựng các dự án bất động sản, vay mua nhà hoặc vay tiêu dùng…

Hình minh họa (Nguồn: Internet)
Hình minh họa (Nguồn: Internet)

Thống kê của NHNN cũng cho thấy, tín dụng với lĩnh vực xây dựng đầu năm 2018 tăng gần gấp đôi các lĩnh vực khác. Riêng tại TPHCM, cho vay chính thức với lĩnh vực bất động sản đã chiếm 10,8% tổng dư nợ cho vay tín dụng, cao hơn dư nợ bất động sản bình quân của cả nước khoảng 4,3%. Chưa kể, ngoài cho vay chính thức, trên địa bàn TPHCM còn có khoảng 28% số tiền vay liên quan đến bất động sản dưới danh nghĩa các khoản vay tiêu dùng. Chính vì thế, nhiều ý kiến cho rằng, việc ẩn nấp trong tín dụng xây dựng và tín dụng tiêu dùng, khả năng tiền từ ngân hàng đang chảy vào các lĩnh vực rủi ro như bất động sản, chứng khoán là rất lớn.

Nông nghiệp công nghệ cao: vẫn khó!

Trong khi tín dụng đang có dấu hiệu chảy vào các lĩnh vực “nóng” thì nhiều DN cho biết, việc tiếp cận vốn ngân hàng hiện vẫn rất khó khăn, đặc biệt là các DN trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao - ngay cả khi đây là lĩnh vực đã được bổ sung để ưu tiên vốn thậm chí có có gói lãi suất ưu tiên. Cụ thể, hơn một năm sau quyết định của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc về thực hiện gói tín dụng 100.000 tỷ đồng dành cho lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, dù lượng vốn được giải ngân đến tháng 9-2017 của gói này đạt gần 33.000 đồng nhưng có rất nhiều DN cho biết vẫn rất khó để nhận chính sách ưu đãi.

Việc triển khai cho vay đối với nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch còn nhiều khó khăn bởi đây là lĩnh vực mới, tiềm ẩn rủi ro, chưa kể các ngân hàng còn khó khăn trong việc xác định dự án nào là công nghệ cao bởi không có đơn vị đứng ra xác nhận.

Tại hội nghị kết nối ngân hàng với DN tại TPHCM mới đây, nhiều DN trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao cho biết, ngân hàng hiện nay không khác gì tiệm cầm đồ, bởi các DN muốn vay bắt buộc phải có tài sản thế chấp là nhà hoặc đất ở. Ngay cả khi dự án đang triển khai, có nguồn thu ổn định cũng không thể tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng. Điển hình là trường hợp của Công ty Nông nghiệp công Nghệ cao Nông Phát có gần 12 ha nhà xưởng để trồng dưa lưới nhưng không thể thế chấp để vay vốn vì không ngân hàng nào chịu nhận thế chấp là tài sản nhà xưởng và thiết bị công nghệ cao mặc dù DN này đầu tư nhà lưới theo tiêu chuẩn quốc tế chống côn trùng, hệ thống quản lý qua điện thoại thông minh…

Ông Trang Quốc Dũng, Giám đốc Công ty nông nghiệp công nghệ cao Nông Phát ta thán: Tại sao ngân hàng không dựa vào tính khả thi của dự án, vào nguồn thu của công ty để định giá rồi cho vay, chứ như hiện nay, cứ phải có nhà, đất đủ lớn mới được vay thì ngân hàng chẳng khác nào tiệm cầm đồ! Lãnh đạo huyện Củ Chi (TPHCM) cũng cho biết, trên địa bàn huyện có nhiều dự án nông nghiệp công nghệ cao rất khó vay vốn. Vay vốn nông nghiệp đã khó thì vay nông nghiệp công nghệ cao càng khó hơn vì ngành ngân hàng định giá đất nông nghiệp theo bảng giá nhà nước rất thấp, trong khi giá trị đất thị trường cao gấp nhiều lần. Hơn nữa, lãi suất cho vay cũng cao hơn những lĩnh vực cho vay ưu tiên khác, thời gian vay cũng ngắn, không theo chu kỳ cây, con đang nuôi, trồng, nên DN trong lĩnh vực này gặp nhiều khó khăn.

Về phía ngân hàng, đại diện Ngân hàng NN-PTNT khu vực miền Nam cho biết, đây là lĩnh vực mà ngân hàng này luôn quan tâm và hiện đang phối hợp với NHNN chi nhánh TPHCM triển khai các chương trình. Thế nhưng vị này cũng nhìn nhận, việc định giá tài sản thế chấp phải tuân thủ theo quy định của NHNN. Theo đại diện này, trong thời gian tới, để DN trong lĩnh vực này dễ tiếp cận được vốn ngân hàng thì đôi bên cần ngồi lại với nhau và cùng phối hợp với UBND các quận - huyện, sở - ngành liên quan tháo gỡ khó khăn vướng mắc như đã triển khai với các DN lĩnh vực khác mà Chương trình Kết nối ngân hàng - DN làm rất tốt thời gian qua.

Ông Nguyễn Phước Trung, Giám đốc Sở NN&PTNT TPHCM cho biết, năm 2018, TPHCM tập trung đẩy mạnh phát triển lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao. Mặc dù Chính phủ cũng như NHNN đưa ra nhiều chính sách cho vay nhưng DN trong lĩnh vực này vẫn có khó tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng để đầu tư phát triển sản xuất. Trong khi đó, đây là lĩnh vực mà DN đầu tư vốn lớn, rủi ro thấp do nông nghiệp công nghệ cao kiểm soát tốt dịch bệnh nên lợi nhuận cao, khả năng thu hồi vốn nhanh. Theo ông Trung, các ngân hàng có thể đề xuất với NHNN triển khai một số mô hình cho vay tại TPHCM để thí điểm và sở luôn sẵn sàng phối hợp với cơ quan này cũng như quận-huyện để có thể kết nối cho DN và ngân hàng. Ngoài ra, Sở cho biết sẽ tiếp tục mở các khóa đào tạo nhân lực, kỹ năng sản xuất công nghệ… để nông dân có thể tiếp cận vốn vay dễ hơn nếu có phương án sản xuất kinh doanh tốt.

DN nông nghiệp công nghệ cao hiện vẫn chưa minh bạch sổ sách, chưa giao dịch qua ngân hàng nên không chứng minh được dòng tiền khi ngân hàng yêu cầu để cho vay. Hiện các DN nông nghiệp công nghệ cao vẫn mang sản phẩm ra chợ bán, thu tiền mặt nên không thể có dòng tiền “chảy” qua ngân hàng để ngân hàng chứng minh dòng tiền khi thẩm định dự án để cho vay. Đó là chưa kể một số DN được đưa hàng vào siêu thị nhưng khi được yêu cầu cung cấp hợp đồng thì lại không đưa ra vì sợ lộ bí mật kinh doanh nên ngân hàng cũng không có căn cứ để cho vay. Để có thể tiếp cận vốn ngân hàng dễ dàng hơn, các DN nông nghệ công nghệ cao phải minh bạch sổ sách thu chi, từ khâu mua vật liệu, tiêu thụ cho đến trả lương đều phải thể hiện qua hợp đồng và tất cả phải giao dịch qua ngân hàng. Chỉ cần chứng minh có dòng tiền “chảy” qua ngân hàng nào thì sẽ được ngân hàng cho vay.

Ông Trần Đình Cường, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TPHCM

 

;
.
.
.
.