'Cú hẫng' nhân sự trước đề án phát triển 15.000 HTX - Nông Thôn Việt

'Cú hẫng' nhân sự trước đề án phát triển 15.000 HTX

Thứ Sáu, 08/06/2018, 16:26 [GMT+7]

    Cuối tháng 4.2018, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 461 phê duyệt Đề án Phát triển 15.000 hợp tác xã (HTX), liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp hoạt động có hiệu quả đến năm 2020 với mục tiêu trong đó có trên 1.500 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao. Triển khai quyết định này, vấn đề nhân sự đang được cho là lỗ hổng lớn nhất trước yêu cầu ngày càng cao trong việc phát triển các mô hình HTX nông nghiệp với các hoạt động kinh doanh không khác gì doanh nghiệp.

    NGUỒN LỰC CON NGƯỜI CHO HTX: ĐÃ THIẾU, LẠI CÒN YẾU

    Nhà nước nên hỗ trợ gì cho các HTX, đặc biệt là các HTX mới thành lập hoặc mới chuyển đổi? “Tốt nhất là tập trung hỗ trợ công tác đào tạo đội ngũ quản lý HTX. Vì hiện nay, nhân sự quản lý HTX phải nói rằng: đã thiếu, lại còn yếu. Họ không đủ năng lực để quản lý HTX như một doanh nghiệp, mà HTX không theo mô hình quản lý doanh nghiệp thì khó mà phát triển bền và mạnh được”, ông Nguyễn Bá Chủ, Chủ tịch Công ty Mía đường Thành Thành Công Gia Lai đã rút ra kinh nghiệm “xương máu” này sau một thời gian làm việc cùng các tổ hợp tác và HTX mía đường ở Gia Lai.

Thực hiện cơ giới hóa trên những cánh đồng mía liên kết giữa Công ty Thành Thành Công Gia Lai và nông dân, HTX. Ảnh: Lê Hòa.
Thực hiện cơ giới hóa trên những cánh đồng mía liên kết giữa Công ty Thành Thành Công Gia Lai và nông dân, HTX. Ảnh: Lê Hòa.

    Là doanh nghiệp lớn trong ngành mía đường với vùng nguyên liệu lên đến khoảng 12.000ha, Thành Thành Công Gia Lai đã làm việc và liên kết với một lượng nông dân rất lớn, khoảng trên 4.100 nông dân. Ông Nguyễn Bá Chủ phân tích: “Chúng tôi không thiếu, thậm chí có nhiều nông dân làm ăn rất giỏi. Họ làm tổ trưởng các tổ hợp tác, tổ chức quản lý 4 – 5 nông dân. Nhưng đến khi muốn mời các nhóm trưởng đứng ra lập thành HTX, chọn người về làm chủ nhiệm, người đứng đầu các HTX thì không có. Lý do là họ chưa đủ trình độ để làm, chưa thể quản lý, tổ chức hạch toán HTX như một doanh nghiệp được”.

    Chia sẻ quan điểm trên, chị Nguyễn Thị Tuyết Minh, Phó Giám đốc Liên đoàn HTX Raiffeisen CHLB Đức tại Việt Nam - DGRV, đơn vị đã có 10 năm hoạt động ở Việt Nam và đang hỗ trợ công tác đào tạo cán bộ HTX chỉ ra hai thách thức lớn về công tác đào tạo cũng như trình độ nhân sự của HTX.

    Thứ nhất, bản thân các thành viên HTX không hiểu được cốt lõi của HTX và tại sao nên tham gia? Thứ hai, thành viên HTX không hiểu rõ về sự khác nhau giữa chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng.

    Theo đó, cùng là chuỗi gồm: nhà cung cấp, vận tải, người sản xuất, bán hàng, tiếp thị, thị trường, khách hàng, nhưng nếu là chuỗi cung ứng thì HTX phải xác định mình là yếu tố đầu tiên của chuỗi, có mặt hàng gì thì cung cấp mặt hàng đó. Nhưng nếu HTX sản xuất theo chuỗi giá trị, thì khách hàng mới là yếu tố đầu của chuỗi. Theo nhu cầu khách hàng để lập kế hoạch kinh doanh, cải tiến sản xuất và phát triển sản phẩm.

    Mặt khác, sau một thời gian tiếp xúc với nhiều HTX, chị Nguyễn Thị Tuyết Minh cho biết: Điểm chung DGRV nhận thấy là giám đốc nhiều HTX có độ tuổi khá cao. Và không phải ai cũng là người có đầu óc kinh doanh nên rất khó để vận hành một HTX.

    LỜI GIẢI NÀO?

    Cũng theo chị Nguyễn Thị Tuyết Minh: HTX chỉ có thể tồn tại khi có bộ máy quản trị tốt; hiểu về nguyên tắc cơ bản, cơ chế kinh doanh; và hơn hết phải có cơ chế quản trị tài chính. Vì thế, cần chuyên nghiệp hóa đội ngũ HTX.

Một buổi đào tạo cán bộ Liên minh HTX Việt Nam của Liên đoàn Hợp tác xã Raiffeisen CHLB Đức. Ảnh: Nguyễn Trọng Khánh.
Một buổi đào tạo cán bộ Liên minh HTX Việt Nam của Liên đoàn Hợp tác xã Raiffeisen CHLB Đức. Ảnh: Nguyễn Trọng Khánh.

    Có nhiều cách để chuyên nghiệp hóa đội ngũ nhân sự HTX. Điều quan trọng theo quan điểm của DGRV là phải xây dựng được một hệ thống giáo dục – đào tạo khung. Hiện DGRV đang làm việc về hệ thống giáo dục – đào tạo khung này với Liên minh HTX Việt Nam.

    Hệ thống không chỉ giải quyết nhu cầu “HTX cần gì thì mình đào tạo” mà chú trọng vào khung đào tạo bài bản, với những quy định cụ thể về yêu cầu trình độ với mỗi vị trí công việc trong HTX. Mặt khác, trên thực tế, HTX nếu muốn thu hút đội ngũ cán bộ trẻ, cần xây dựng cơ chế lợi ích dài hạn để “giữ người”.

    Định hướng phát triển HTX nông nghiệp cũng nhấn mạnh đến vai trò doanh nghiệp trong chuỗi liên kết giá trị nông sản với HTX. Trong chuỗi liên kết đó, bản thân doanh nghiệp cũng không muốn bị hụt hẫng khi độ chênh tư duy kinh tế giữa HTX và họ quá lớn. Bởi thế mà doanh nghiệp kỳ vọng nhiều vào đối tác kinh tế là HTX – những người chủ nhiệm HTX có tố chất doanh nhân, và được đào tạo bài bản, hơn là đội ngũ HTX đã cũ kỹ và kém nhạy bén về kinh tế.

    Vì thế, nhiều ý kiến cho rằng HTX hoạt động như mô hình một doanh nghiệp nên rất cần “giáo dục nâng cao”. Cụ thể, đối với HTX dịch vụ, cần tổ chức các hội thảo, chương trình đào tạo về bán hàng, mua hàng, kế toán, và các hội thảo đặc thù cho từng ngành sản phẩm.

    Cao hơn là các khóa học cho cấp cán bộ quản lý, nhằm đảm bảo tối thiểu đội ngũ này phải biết được cách triển khai chiến lược cho HTX. Hiện chương trình đào tạo khung của DGRV và Liên minh HTX Việt Nam tiến hành xây dựng đang kết hợp giữa đào tạo truyền thống và đào tạo online trực tuyến. Đào tạo trực tuyến hiện có lợi thế nhờ tiết kiệm chi phí, thời gian, đồng thời phù hợp với đặc thù là HTX nông nghiệp phân bổ ở các tỉnh thành.

    CHÂU NHI

;
.
.
.
.