Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt - Nông Thôn Việt

Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt

Thứ Sáu, 14/06/2019, 16:40 [GMT+7]

Theo thống kê, Việt Nam có hơn 100 triệu khách thuê bao di dộng. Trong đó, hơn 70% người dân thành thị và hơn 50% người ở nông thôn sử dụng điện thoại thông minh. Đây là điều kiện thuận lợi để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), đặc biệt là phương thức thanh toán qua điện thoại di động trong bối cảnh dịch vụ ngân hàng còn thưa thớt ở khu vực nông thôn.

Tiếp cận dịch vụ ngân hàng còn hạn chế

NHNN Việt Nam cho biết, năm 2018, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng đã xử lý khoảng 137 triệu giao dịch với giá trị đạt khoảng 73 triệu tỉ đồng, ước tính giá trị giao dịch cao gấp 13 lần so với GDP năm 2018. Mặc dù vậy, thanh toán điện tử chủ yếu mới phát triển mạnh ở các thành phố lớn. Trong khi người dân sống ở khu vực nông thôn chiếm tới 70% dân số Việt Nam chủ yếu vẫn đang dùng tiền mặt.

Để thúc đẩy TTKDTM ở khu vực nông thôn, NHNN đã đưa ra một số giải pháp như xây dựng hành lang pháp lý, cơ chế chính sách thuận lợi, cho phép lĩnh vực phi ngân hàng tham gia vào việc cung ứng dịch vụ thanh toán hiện đại, phù hợp với địa bàn nông thôn; ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu công nghệ; hoàn thiện quy trình xử lý giao dịch của ngân hàng theo hướng số hóa, tự động hóa, an toàn và thuận tiện.

Sacombank triển khai nhiều dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.
Sacombank triển khai nhiều dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt.

Mặc dù vậy, hệ thống cơ sở hạ tầng thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt tại vùng nông thôn còn ít. Theo ghi nhận, có sự gia tăng về số lượng tài khoản ngân hàng tại vùng sâu, vùng xa hoặc nông thôn nhưng việc tiếp cận các dịch vụ ngân hàng truyền thống vẫn còn thấp.

Thêm nữa hệ thống máy rút tiền tự động, máy chấp nhận thanh toán thẻ được lắp đặt chủ yếu ở khu vực thành phố và tập trung ở các siêu thị, trung tâm thương mại, nhà hàng, khách sạn… trong khi đó, ở khu vực nông thôn, miền núi còn ít, không thuận tiện cho chủ thẻ sử dụng hằng ngày.

Đại diện Vụ Thanh toán (NHNN) cũng nhìn nhận, hiện chưa có khuôn khổ pháp lý cho dịch vụ đại lý ngân hàng tại vùng sâu, vùng xa khiến khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân còn thấp. Trong thời gian tới, ngoài việc phát triển cơ sở hạ tầng tài chính, cần nghiên cứu xây dựng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với một số vấn đề như mô hình đại lý ngân hàng.

Do ở khu vực nông thôn, việc tiếp xúc với các dịch vụ ngân hàng còn hạn chế. Trên thực tế hầu như 100% dân số đã sử dụng dịch vụ di động, có hạ tầng mạng lưới khắp cả nước nên không ít nhà cung cấp dịch vụ viễn thông đã đề xuất Chính phủ sớm có chính sách cho doanh nghiệp viễn thông tham gia vào lĩnh vực thanh toán điện tử.

Tại Hội nghị triển khai kế hoạch năm 2019 của Bộ Thông tin Truyền thông vào ngày 15.01.2019, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, Chính phủ đồng ý việc thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán các dịch vụ nội dung số và các khoản hàng hóa nhỏ lẻ. Bộ Thông tin - Truyền thông cho rằng hiện các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam đều là các doanh nghiệp có tiềm lực mạnh về khoa học, công nghệ, tài chính, có hạ tầng và các kênh bán hàng rộng khắp trên cả nước.

Do đó, việc cấp giấy phép cho các doanh nghiệp viễn thông cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử sẽ giúp tận dụng hữu hiệu các thế mạnh sẵn có góp phần thúc đẩy hoạt động trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng. Các doanh nghiệp viễn thông cũng cho biết, việc thúc đẩy TTKDTM tại Việt Nam những năm qua diễn ra khá chậm, trong khi thế giới đã đi trước từ rất lâu.

Nguyên nhân do muốn thanh toán không dùng tiền mặt người dân cần phải có tài khoản ngân hàng, song độ phủ của tài khoản ngân hàng hiện chỉ chiếm khoảng 30 - 40% dân số. Mặt khác, không phải ai có tài khoản ngân hàng cũng có thể thanh toán trực tuyến. Ước tính khoảng 70 - 80% dân số chưa được tiếp cận với thanh toán điện tử qua điện thoại.

Vì vậy, với độ phủ gần 100% dân số, việc áp dụng TTKDTM bằng tài khoản viễn thông sẽ trở nên khả thi đặc biệt cho những chi tiêu nhỏ lẻ. Các chuyên gia nhận định, trong ba năm gần đây, tốc độ thanh toán điện tử tăng trung bình từ 15 - 17%/năm. Con số này có thể sẽ còn tăng thêm khi có sự tham gia của các công ty viễn thông.

Để thanh toán điện tử về nông thôn

Xu hướng thanh toán điện tử là hình thức thanh toán sử dụng thẻ ngân hàng, ví điện tử… giúp người tiêu dùng không phải mang theo tiền mặt, không lo trộm cướp. Hình thức thanh toán này đem lại lợi ích cho nền kinh tế là không phải chi phí cho việc in ấn, duy trì lưu thông tiền mặt… Chính vì thế, không chỉ ngân hàng mà các công ty tài chính cũng tham gia mạnh vào mảng này, đặc biệt là góp phần đẩy mạnh TTKDTM tại khu vực nông thôn.

Đại diện Ví điện tử Momo cho biết, cơ chế hoạt động của các sản phẩm ví điện tử theo các quy định hiện hành theo nguyên tắc 1:1, tức là người tiêu dùng chuyển một đồng từ tài khoản ngân hàng vào tài khoản ví, công ty có sản phẩm ví phải cân đối một đồng tương ứng một đồng. Các đơn vị có ví điện tử chỉ được mở các điểm nạp tiền mặt vào tài khoản sử dụng dùng vào mục đích thanh toán, nhưng không được phép huy động vốn ngoài xã hội.

Trong Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2019 và định hướng đến năm 2021, Chính phủ chỉ đạo NHNN nghiên cứu và báo cáo Chính phủ phương án nạp tiền mặt vào ví điện tử không qua tài khoản thanh toán ngân hàng; nghiên cứu xác định số tiền tối đa nạp ví điện tử và giá trị giao dịch hàng tháng. Yêu cầu các ngân hàng thương mại, các tổ chức trung gian thanh toán áp dụng Tiêu chuẩn cơ sở QR Code để đảm bảo khả năng tương thích giữa các giải pháp thanh toán trên nền QR Code.

Nhiều ý kiến cho rằng, quyết định cho phép nạp tiền trực tiếp vào tài khoản ví điện tử của Chính phủ khi thực thi sẽ mở ra một cơ hội rất lớn cho chủ trương tài chính toàn diện. Theo số liệu thống kê, gần 70% dân số Việt Nam đang sống ở khu vực nông thôn, với khả năng linh hoạt cao và chi phí vận hành thấp, các điểm nạp tiền vào ví điện tử có thể bám theo các cửa hàng tạp hóa, nông cụ, phân bón và các chợ quê để mở rộng người dùng ví điện tử.

Theo đó, các nhà quản lý chính sách nên quản lý các công ty sở hữu ví điện tử phải có điều kiện bao nhiêu tiền mặt, bao nhiêu tiền trên tài khoản theo tỷ lệ thanh toán trong tháng hoặc theo năm. Từ đó vẫn đảm bảo an toàn thanh toán mà các nhà quản lý không phải quản lý cả tài khoản ngân hàng liên kết với ví điện tử và quản lý cả công ty phát hành ví điện tử như hiện nay.

Theo đó các chủ ví điện tử mở ví ở nông thôn không phải đi quá xa để tìm ngân hàng nạp tiền và sử dụng trực tiếp ví điện tử thanh toán phi tiền mặt trên các trang thương mại điện tử giao hàng tận nơi mà không lo hàng hóa ở đô thị về các vùng sâu vùng xa chậm chạp do địa lý.

Đồng thời tiến tới các điểm bán hàng ở nông thôn dán mã QR Code lên hàng hóa dịch vụ để thanh toán bằng điện thoại di động thay vì có tài khoản ngân hàng chỉ để rút tiền mặt như hiện nay. Đặc biệt, ví điện tử lại không thu phí giao dịch sẽ là cơ hội cho những người nông thôn chuyển tiền cho con em mình đi học ở các TP lớn và công nhân ở trong nước và người lao động Việt Nam ở nước ngoài chuyển tiền nhanh chóng về nông thôn.

Mới đây, Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ giao cho một số bộ ngành phối hợp với các cơ quan báo chí trong việc triển khai các giải pháp truyền thông về phát triển TTKDTM.

Về chỉ đạo này, bà Lê Thị Thúy Sen, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông NHNN cho biết, không chỉ thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt ở khu vực thành thị mà trong chiến lược giáo dục tài chính toàn diện, NHNN cũng đặt trọng tâm là hướng đến người dân vùng sâu vùng xa.

Cụ thể, trong thời gian sắp tới, ngành ngân hàng sẽ phối hợp với Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ để tiếp cận, truyền thông đến người dân vùng sâu vùng xa, nông thôn để người dân có thể tiếp cận với thanh toán điện tử.

Vi Quân

Mới đây, Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ giao cho một số bộ ngành phối hợp với các cơ quan báo chí trong việc triển khai các giải pháp truyền thông về phát triển TTKDTM. Về chỉ đạo này, bà Lê Thị Thúy Sen, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông NHNN cho biết, không chỉ thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt ở khu vực thành thị mà trong chiến lược giáo dục tài chính toàn diện, NHNN cũng đặt trọng tâm là hướng đến người dân vùng sâu vùng xa. Cụ thể, trong thời gian sắp tới, ngành ngân hàng sẽ phối hợp với Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ để tiếp cận, truyền thông đến người dân vùng sâu vùng xa, nông thôn để người dân có thể tiếp cận với thanh toán điện tử.

;
.
.
.
.