Phân bón hữu cơ sẽ định dạng nền nông nghiệp bền vững - Nông Thôn Việt

Phân bón hữu cơ sẽ định dạng nền nông nghiệp bền vững

Thứ Sáu, 30/08/2019, 10:09 [GMT+7]

Đến tháng 6/2019, số lượng phân bón hữu cơ được công nhận lưu hành ở Việt Nam là 2.487 sản phẩm, tăng gấp 3,5 lần so với tháng 12/2017, tăng nhanh hơn so với số lượng phân bón vô cơ được công nhận cùng thời điểm. Sản lượng phân bón hữu cơ trong 6 tháng đầu năm đạt 1,2 triệu tấn, cao hơn 200.000 tấn so với tổng sản lượng sản xuất năm 2017. Cả nước có 265 nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ trong 838 nhà máy sản xuất phân bón, chiếm 31,6%, tăng gần 1,47 lần so với số lượng 180 nhà máy năm 2017. 

Số liệu dẫn chứng tốc độ tăng trưởng của thị trường phân bón hữu cơ vừa được công bố tại Hội nghị “Thúc đẩy sản xuất, sử dụng và nâng cao chất lượng phân bón hữu cơ” do Bộ NN&PTNT tổ chức ngày 28/8/2019 tại Hà Nội, với sự tham dự của 500 đại biểu đại diện cơ quan, ban ngành, tổ chức, nhà khoa học, doanh nghiệp, địa phương trong cả nước.

Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh lớn nhất miền Bắc - Biotech Quế Lâm công suất 250.000 tấn/năm, được đầu tư công nghệ hiện đại nhất của Tập đoàn Quế Lâm
Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh lớn nhất miền Bắc - Biotech Quế Lâm công suất 250.000 tấn/năm, được đầu tư công nghệ hiện đại nhất của Tập đoàn Quế Lâm

Từ phân bón hữu cơ đến nông nghiệp sạch - “cuộc cách mạng” nhận thức

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, sau hai năm thực hiện chủ trương của Chính phủ về định hướng sản xuất hữu cơ, cụ thể là ứng dụng phân bón hữu cơ vào sản xuất nông nghiệp đã cơ bản chuyển đổi được nhận thức của xã hội. Toàn quốc đã có 50.000 ha tại 63 tỉnh, thành phố với tất cả các ngành trồng trọt đều sử dụng phân bón hữu cơ, từ quy mô hộ, hợp tác xã đến quy mô doanh nghiệp, trong đó có 60 doanh nghiệp quy mô lớn.

Việc đưa phân bón hữu cơ vào canh tác sạch không chỉ là một trào lưu mà trở thành một yêu cầu bắt buộc định dạng cho thời gian tới, nhằm bảo đảm an toàn bền vững, là nền tảng tạo ra nông sản sạch phục vụ cho gần 100 triệu người Việt Nam và tiếp tục duy trì đà xuất khẩu; do đó, cần tuyên truyền để người dân tự có “cuộc cách mạng” trong nhận thức sản xuất và sử dụng phân bón. Hiện 13 triệu tấn phân bón nông dân sử dụng mỗi năm chủ yếu là phân bón vô cơ, gây hệ lụy tài nguyên đất giảm về độ phì, cơ, lý hóa, bị rửa trôi, “đến đỉa, ếch, nhái cũng hết…một hệ sinh thái như thế là hết sức nguy hiểm”.

Theo ông Nguyễn Đình Hạc Thúy - Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, lượng phân bón đổ xuống đồng ruộng ở Việt Nam trong hơn 20 năm qua khoảng hơn 165 triệu tấn chủ yếu là phân hóa học, theo phong trào sản xuất nông nghiệp hàng hóa khiến nông dân đua nhau sử dụng làm cho đất ngày càng suy thoái, chai hóa trầm trọng. Các công trình nghiên cứu của FAO, WHO cho biết chưa có một loại phân bón hóa học nào dùng đúng trong nông nghiệp mà không gây độc hại cho con người, ô nhiễm môi trường; nhiều loại cây đột biến gen, làm giảm phẩm chất, độ thơm ngon của nông sản.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường đánh giá, nhìn chung nông nghiệp Việt Nam còn phát triển theo chiều rộng, chuỗi giá trị ngắn, thấp, bấp bênh, đặc biệt hay đối diện với dịch bệnh. Một đất nước năng suất bình quân 6-6,2 tấn/ha lúa và 2,5-3 tấn/ha cà phê cao nhất thế giới, nhưng tiền thu về lại thấp nhất, vì chủ yếu là xuất thô. Ngoài ra, Việt Nam đang bị tổn thương nặng nề do thiên tai và phải thích ứng với quá trình hội nhập sâu rộng với 12 Hiệp định thương mại, đặc biệt là CPTPP và EVFTA.

Vậy nên, tương lai nền nông nghiệp Việt Nam cần phải từng bước chuyển đổi sang chiều sâu, theo hướng chất lượng, hiện đại, thông minh, giá trị gia tăng cao theo chuỗi bền vững, hạn chế chạy theo số lượng và xuất khẩu thô; theo đó, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ là tất yếu bắt buộc.

Đồng tình quan điểm trên, ông Nguyễn Đình Hạc Thúy cho biết, gạo Việt Nam đã xuất khẩu trên 20 năm nhưng chưa đạt thương hiệu quốc tế, trong khi Campuchia ba lần được xếp hạng gạo ngon nhất thế giới, vì họ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sử dụng phân bón hữu cơ, không hóa chất sinh trưởng. Việt Nam ngày càng tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi nông sản toàn cầu, xuất khẩu sang 185 thị trường như EU, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… yêu cầu rất nghiêm ngặt chất lượng an toàn theo tiêu chuẩn thực phẩm (Codex), đặc biệt, rất khắt khe với hàm lượng tồn dư thuốc kháng sinh, thuốc bảo vệ thực vật, chất kích thích tăng trưởng và kim loại nặng. Việt Nam đã gia nhập WTO thì vấn đề thuế quan không phải là điều trở ngại, mà trở ngại chính là lượng hóa chất trong nông sản. 

Cơ hội lớn cho doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ

Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh lớn nhất miền Bắc - Biotech Quế Lâm công suất 250.000 tấn/năm, được đầu tư công nghệ hiện đại nhất của Tập đoàn Quế Lâm
Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh lớn nhất miền Bắc - Biotech Quế Lâm công suất 250.000 tấn/năm, được đầu tư công nghệ hiện đại nhất của Tập đoàn Quế Lâm

Việt Nam có quy mô nông nghiệp xếp thứ 18 trên thế giới, đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, đang giai đoạn hướng đến phát triển nền nông nghiệp "xanh, sạch, an toàn, bền vững", trong đó, việc ứng dụng phân bón hữu cơ là một trong những giải pháp then chốt. Mặc dù tốc độ phân bón hữu cơ tăng nhanh, nhưng sản lượng vẫn còn khiêm tốn, chỉ chiếm 11,6% so với 86,9% phân bón vô cơ.

Do đó, Bộ NN&PTNT khuyến khích, hoàn thiện cơ chế chính sách ưu tiên hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ; đồng thời đề nghị thực hiện hợp tác công tư (PPP) và xây dựng chuỗi liên kết hữu cơ tăng cường tham gia của doanh nghiệp, nhà nước và người dân cùng sử dụng phân bón hữu cơ, sản xuất gắn với chế biến, tiêu thụ nông sản, mở rộng quy mô sản xuất, hỗ trợ tích cực cho nông dân về vốn, kỹ thuật để sản xuất sạch, tăng giá trị nông sản và lợi ích cho người nông dân.

Hiện nước ta có 15 triệu ha canh tác hàng năm với nhu cầu khoảng 80 triệu tấn phân hữu cơ, "dư địa" rất lớn này chính là cơ hội đầu ra cho các doanh nghiệp. Nguyên liệu đầu vào để sản xuất phân bón hữu cơ cũng là một nguồn tài nguyên rất lớn. Chỉ tính riêng ngành nông nghiệp mỗi năm thải ra khoảng 60-70 triệu tấn phế phụ phẩm, trong thủy sản khoảng 20 triệu tấn; trong đó có khoảng 40 triệu tấn rơm rạ, bã cây ngô, mía; 4,6 triệu tấn trấu; hơn 2,3 triệu tấn cám…; hơn 25 triệu tấn các loại phân gia súc, gia cầm; riêng chăn nuôi mỗi năm thải ra 64 triệu tấn chất thải rắn và 62 triệu m3 nước tiểu.

Ngoài ra, Việt Nam còn có nhiều mỏ than bùn với khoảng 36.000 tấn. Nếu nguồn phế thải trên được giải quyết hiệu quả để làm phân bón hữu cơ sẽ tạo ra “lợi kép” rất lớn là giảm ô nhiễm môi trường và giảm được hàng triệu tấn phân bón vô cơ đang nhập khẩu.

Nắm bắt được xu thế, một số doanh nghiệp đi đầu trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ như Tập đoàn Quế Lâm đã hợp tác với nhiều địa phương trên cả nước, chuyển giao cho hộ nông dân quy trình tái sử dụng phụ phẩm trong sản xuất và sinh hoạt hàng ngày làm phân bón hữu cơ tại chỗ. Là doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ chiếm thị phần lớn nhất Việt Nam hiện nay với công suất 1 triệu tấn/năm, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm Nguyễn Hồng Lam chia sẻ kinh nghiệm, để phát triển và mở rộng sản xuất phân bón hữu cơ, Quế Lâm phát triển song song hai mô hình.

Thứ nhất, doanh nghiệp tự sản xuất phân hữu cơ thông qua hệ thống nhà máy khắp cả nước, sau đó thu mua lại nông sản của nông dân để tạo thành chuỗi hữu cơ khép kín. Song song với nhà máy phân bón hữu cơ vi sinh Biotech tại Vĩnh Phúc với công suất  250.000 tấn/năm, sắp tới Tập đoàn Quế Lâm sẽ hợp tác với Nhật Bản xây dựng nhà máy phân bón hữu cơ sinh học hiện đại nhất Việt Nam.

Thứ hai, doanh nghiệp sản xuất, cung ứng, chuyển giao các chế phẩm hữu cơ vi sinh để người dân tự làm. Trong lúc đợi ngành sản xuất phân bón hữu cơ công nghiệp phát triển đủ lớn mạnh, việc cung ứng, hỗ trợ, chuyển giao cho người dân tự sản xuất phân hữu cơ là giải pháp hiệu quả nhất để nâng sản lượng.

Bên cạnh sản xuất phân bón hữu cơ, Quế Lâm còn đẩy mạnh các hoạt động liên kết, chuyển giao giống, quy trình chăm bón, hướng dẫn cho nông dân nhằm tạo ra chuỗi giá trị nông sản. Các sản phẩm hữu cơ của Quế Lâm như gạo, trà, cà phê, tiêu, thanh long, rau củ quả…đã được người tiêu dùng tin chọn.

Khi năng lực sản xuất sản trong nước gia tăng, cán cân nhập khẩu và xuất khẩu phân bón hữu cơ của Việt Nam đã thay đổi đáng kể trong thời gian qua. Nếu 2017 Việt Nam nhập khẩu 220.000 tấn phân bón hữu cơ, lớn nhất so với giai đoạn 2014-2016, thì năm 2018, nhập khẩu khoảng 216.000 tấn; nhưng 6 tháng năm 2019, Việt Nam chỉ nhập khẩu khoảng 107.000 tấn và dự báo sản lượng nhập khẩu sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới.

Ngược lại, ở chiều xuất khẩu, sản lượng cũng như doanh nghiệp tham gia xuất khẩu liên tục tăng mạnh. Năm 2018, đã có 24 doanh nghiệp của Việt Nam xuất khẩu đến 35 quốc gia với sản lượng 86.000 tấn, tăng gấp 7 lần so với 2015 và 13,5% so với năm 2017; trong đó, Hàn Quốc là quốc gia nhập khẩu lớn nhất từ Việt Nam, với khoảng 40% tổng sản lượng; kế đó là Trung Quốc, Campuchia, Lào, Thái Lan và Pakistan…

“Việt Nam có tiềm năng sản xuất phân bón hữu cơ rất lớn, với nhiều lợi thế về nguồn nguyên liệu, đặc biệt là phế phụ phẩm trong nông nghiệp. Vì vậy, để thực hiện mục tiêu về sản xuất, tiêu thụ phân bón hữu cơ trong nước đạt 3 triệu tấn và xuất khẩu 0,5 triệu tấn vào năm 2020, cần đẩy mạnh sản xuất, sử dụng phân bón hữu cơ, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa nâng cao chất lượng nông sản, đồng thời phục hồi dần hệ sinh thái bị ảnh hưởng bởi lạm dụng phân bón hoá học, tiến tới xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp sạch, chất lượng cao, hiệu quả và bền vững",  Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường.


H.KIM

;
.
.
.
.