Giảm lãi suất điều hành, một bước đi thận trọng cần thiết - Nông Thôn Việt

Giảm lãi suất điều hành, một bước đi thận trọng cần thiết

Thứ Tư, 23/10/2019, 00:10 [GMT+7]

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy yếu, gần 50 quốc gia, vùng lãnh thổ giảm lãi suất cơ bản trong năm 2019. Tháng 9 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã giảm 10,25% các loại lãi suất điều hành. Đây là lần đầu tiên NHNN giảm lãi suất điều hành kể từ tháng 10/2017 và được nhận định là động thái nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Chính sách hợp lý      

Trong hướng điều chỉnh lãi suất năm 2018, xu hướng giảm lãi suất từ đầu năm 2019 đến nay có sự đồng thuận cao khi số lần giảm lãi suất của các Ngân hàng Trung ương trên toàn thế giới ngày càng gia tăng. Thống kê của các công ty chứng khoán cho thấy, hiện đã có 93 đợt điều chỉnh giảm, trong khi chỉ có 9 đợt điều chỉnh tăng lãi suất. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung ngày càng căng thẳng đã làm đảo chiều chính sách điều hành của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED), cơ quan này đã hạ lãi suất lần đầu tiên sau hơn 1 thập kỷ vào tháng 06/2019, và ngày 18/09/2019 thì FED đã tiếp tục giảm lãi suất đồng USD xuống thêm 0,25% - chỉ còn 1,75% - 2%/năm. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) cũng đã có 7 lần cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, điều chỉnh cơ chế để tăng hiệu lực điều chỉnh lãi suất và hạ giá đồng nhân dân tệ (CNY) để hỗ trợ nền kinh tế.

Lý giải động thái giảm lãi suất này, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết giai đoạn trước đây, trong bối cảnh lãi suất quốc tế gia tăng, NHNN đã điều hành đồng bộ các giải pháp chính sách tiền tệ nhằm ổn định mặt bằng lãi suất, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hợp lý. Việc điều chỉnh giảm lãi suất điều hành của NHNN nằm trong bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến kém thuận lợi hơn, nhiều ngân hàng trung ương các nước, trong đó có FED, Ngân hàng trung ương Châu Âu (ECB) giảm lãi suất điều hành. Thêm vào đó, các yếu tố tích cực trong nước là kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát, thị trường tiền tệ, ngoại hối diễn biến ổn định.

Mặc dù vậy, quyết định giảm lãi suất khiến thị trường lo ngại về việc tăng lạm phát. Bởi lẽ, khi lãi suất hạ sẽ khuyến khích người dân đi vay, đẩy tiền vào lưu thông. Bên cạnh đó, lãi suất giảm sẽ hạ giá trị tiền đồng, theo đó có thể gây áp lực lên tỷ giá. Về việc này, ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Giám đốc Phân tích và tư vấn đầu tư Công ty Chứng khoán SSI cho rằng, dù làn sóng hạ lãi suất lan rộng nhưng NHNN vẫn điều hành chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng với mục tiêu ưu tiên là ổn định vĩ mô, và cho đến nay đã điều hành thành công. Trong khi nhiều đồng tiền chủ chốt đều biến động mạnh từ đầu năm đến nay, ở mức giảm 5 - 6% so với USD như RUB hay THB, thậm chí có đồng tiền mất giá tới 9% như KWR, SEK… nhưng VND vẫn là một trong những đồng tiền hiếm hoi có tỷ giá ổn định so với USD. 

 

Theo ông Linh, nhiều yếu tố thuận lợi sẽ góp phần ổn định tỷ giá trong thời gian tới. Cụ thể: dự trữ ngoại hối của Việt Nam đã ở mức cao nhất từ trước đến nay, ước tính khoảng 70 tỷ USD. Bên cạnh đó, cán cân thương mại và dòng vốn đầu tư nước ngoài đang diễn biến thuận lợi: lũy kế 8 tháng thặng dư 5,1 tỷ USD; hết tháng 08/2019 có 11,96 tỷ USD vốn FDI được giải ngân; một số dòng vốn lớn có thể nhìn thấy sẽ về trong thời gian tới như khoản bán vốn của BIDV và mùa kiều hối cuối năm…

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng cũng cho biết, thông thường khi lãi suất điều hành giảm thì sẽ tạo áp lực tăng lạm phát, nên việc hiện tại giữ được lạm phát tương đối thấp là thời điểm thích hợp để giảm lãi suất. Với triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, tăng trưởng thương mại của Việt Nam ít nhiều sẽ gặp bất lợi. Do đó, việc NHNN chủ động cắt giảm lãi suất điều hành trong thời điểm này là bước đi thận trọng cần thiết để đảm bảo đà tăng trưởng kinh tế được duy trì và tạo điều kiện tăng sức chịu đựng của nền kinh tế trong nước khi đứng trước những bất ổn từ kinh tế thế giới, đồng thời không tạo áp lực lớn lên lạm phát và tỷ giá.

Lãi suất chung khó giảm ngay

NHNN giảm lãi suất điều hành với thông điệp tiền tệ nới lỏng. Tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng, động thái này của NHNN hướng đến có thể là giảm mặt bằng lãi suất làm giảm chi phí vốn, không nhất thiết là nới lỏng tiền tệ. Số liệu từ NHNN cho thấy tính đến hết tháng 06/2019, tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng tổng phương tiện thanh toán (M2) lần lượt đạt 7,36% và 7,11% - đều thấp hơn so với cùng kỳ năm 2018. Mặc dù NHNN đã có một đợt nới hạn mức tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng đủ tiêu chuẩn nhưng hầu hết vẫn thấp hơn đề xuất của ngân hàng thương mại. Cuối tháng 08/2019, tăng trưởng tín dụng toàn ngành cũng chỉ ở mức 8% và trong năm 2019 vẫn định hướng ở mức khoảng 14%.

Thực tế cho thấy, hiện NHNN điều hành chính sách tiền tệ trực tiếp thông qua các chỉ tiêu về tăng trưởng tín dụng và M2, chứ không phải qua trung gian là lãi suất điều hành như các nước khác, nên các chuyên gia đánh giá tác động của việc điều chỉnh lãi suất không quá lớn. Nhìn lại động thái giảm lãi suất từ phía NHNN thì mặt bằng lãi suất giao dịch trên thị trường 2 (liên ngân hàng) và lợi tức trái phiếu Chính phủ các kỳ hạn ngắn trên thị trường thứ cấp là hai đối tương chịu tác động lớn nhất. Và trong điều kiện lý tưởng, giá vốn rẻ hơn trên thị trường 2 sẽ tạo cơ sở để các ngân hàng thương mại điều chỉnh giảm mặt bằng lãi suất trên thị trường 1 (giữa ngân hàng với dân cư và tổ chức kinh tế).

Tuy vậy, vốn liên ngân hàng chỉ đáp ứng các nhu cầu vốn ngắn hạn, không dùng để cấp tín dụng và bị hạn chế bởi tỷ lệ 20% so với vốn huy động tổ chức kinh tế và dân cư, nên tính liên thông từ thị trường 2 xuống thị trường 1 cần một thời gian.

Lãnh đạo các ngân hành thương mại tại TPHCM cũng nhìn nhận, quyết định giảm lãi suất điều hành không khác gì so với định hướng của NHNN từ nhiều năm nay. Chính vì vậy, dù lãi suất điều hành giảm nhưng sẽ khó tạo được hiệu ứng chung cho các ngân hàng thương mại giảm lãi suất ngay. Nhất là thời điểm cuối năm, các ngân hàng cần vốn để cho cho vay.

Dù tác động đến thị trường 1 là hạn chế nhưng đây là động thái tiếp theo sau một loạt các hành động trước đó (các ngân hàng quốc doanh tiên phong giảm lãi suất cho vay với các nhóm ngành ưu tiên tới 2 lần kể từ đầu năm đến nay). NHNN cho biết sẽ xử lý nghiêm các ngân hàng chạy đua tăng lãi suất huy động, trong đó bao gồm cả việc cắt giảm tăng trưởng tín dụng; kiểm soát chặt chẽ các hoạt động cho vay bất động sản và đầu tư trái phiếu bất động sản của các ngân hàng thương mại… Điều này thể hiện sự tăng cường kiểm soát dòng chảy tín dụng và chủ trương giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ cho các DN của NHNN.

Chính vì thế, các chuyên gia cũng nhận định, trong bối cảnh có nhiều yếu tố thuận lợi như đã phân tích, các biện pháp kỹ thuật của NHNN nếu có được sự đồng lòng của các ngân hàng thương mại lớn thì mục tiêu giảm lãi suất vẫn có thể đạt được mà chưa cần phải dùng đến biện pháp nới lỏng, bơm tiền vào nền kinh tế. Quyết định giảm lãi suất của NHNN chỉ mang tính chất định hướng và tâm lý là chủ yếu. Ở Việt Nam có thật sự nới lỏng hơn chính sách tiền tệ hay không thì phải chờ các số liệu thực tế về tăng trưởng tín dụng và M2 trong thời gian tới.

 

Xu hướng ngân hàng trung ương các nước không còn theo đuổi chính sách tiền tệ thắt chặt như giai đoạn trước giúp giảm áp lực cho lãi suất trong nước. NHNN điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành sẽ giúp các tổ chức tín dụng có thể tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp hơn, hỗ trợ ổn định mặt bằng lãi suất của các tổ chức tín dụng.

Ông Phạm Thanh Hà - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN

 

VI QUÂN

 

;
.
.
.
.