Cho vay đóng tàu, các ngân hàng gánh nợ xấu - Nông Thôn Việt

Cho vay đóng tàu, các ngân hàng gánh nợ xấu

Thứ Sáu, 13/12/2019, 15:29 [GMT+7]

Nghị định 67/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản, nay là Nghị định 17/2018/NĐ-CP, được đánh giá là hệ thống các chính sách đồng bộ, toàn diện nhất từ trước đến nay để hỗ trợ ngư dân đóng mới, nâng cấp tàu phục vụ khai thác hải sản xa bờ có giá trị kinh tế cao, tạo cú hích đối với ngành thủy sản. Đây được coi là “phao cứu sinh” cho những ngư dân muốn “vươn ra biển lớn” nhằm cụ thể hóa Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020.

Tuy nhiên, hiện đang phát sinh nhiều bất cập, trong đó hệ lụy nợ xấu nếu không được tháo gỡ sẽ không chỉ tác động xấu đến ngành ngân hàng mà còn cả nền kinh tế.

 

Nợ xấu chiếm 33%    

Để thực hiện Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 67/2014 về một số chính sách phát triển thủy sản. Sau một thời gian triển khai, do phát sinh nhiều bất cập nên Chính phủ đã ban hành Nghị định 17/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 67/2014. Trong hơn 3 năm triển khai Nghị định 67/2014, các ngân hàng thương mại (NHTM) đã ký hợp đồng tín dụng đóng mới, nâng cấp cho gần 1.200 tàu, trong đó có hơn 1.000 tàu mới với tổng số tiền cho vay gần 11.700 tỷ đồng.

Cụ thể, tại tỉnh Bình Định có 14 đợt cấp tín dụng cho 260 chủ tàu có đủ điều kiện đóng mới, nâng cấp tàu cá, trong đó có 246 tàu khai thác, 14 tàu dịch vụ hậu cần. Trong số này 8 chủ tàu đã nâng cấp 50 tàu gỗ; 61 chủ tàu đóng mới 48 tàu thép, 8 tàu composite và 5 tàu gỗ. Tổng số tiền cho vay gần 931 tỷ đồng và các NHTM đã giải ngân 911 tỷ đồng.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai đã xảy ra nhiều vướng mắc, khó khăn. Dư nợ cho vay chuyển sang nợ xấu ngày càng tăng do khách hàng chậm trả nợ. Nguyên nhân được các chủ tàu đưa ra là do chi phí vận hành tàu sắt lớn, cần nhiều nhân công và nhiên liệu hơn, trong khi nguồn lợi thủy sản có hạn nên sản lượng đánh bắt tăng không bao nhiêu. Nhiều ngư dân tiên phong vay vốn đóng tàu vươn khơi bỗng chốc trắng tay, nợ nần. Có ngư dân cùng đường vì đã vay tín dụng đen dẫn đến nhiều hệ luỵ. Tại tỉnh Khánh Hòa, có 31 chủ tàu vay vốn theo Nghị định 67/2014 với dư nợ hơn 262,5 tỷ đồng, trong đó nợ xấu đã hơn 103,2 tỷ đồng, chiếm 39,25%.

Hiện tổng dư nợ cho vay còn lại theo Nghị định 67/2014 vào khoảng 10.500 tỷ đồng, trong đó nợ xấu chiếm đến khoảng 33%. Trước tình hình này, NHNN đã chỉ đạo các NHTM thực hiện một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho ngư dân cũng như tìm cách hạn chế phát sinh nợ quá hạn, nợ xấu. Cụ thể, Agribank đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng; tìm kiếm các khách hàng chuyển đổi theo cơ chế chuyển đổi chủ tàu theo Nghị định 17/2018 và Thông tư 12/2018 của NHNN, tạo điều kiện để khách hàng vay vốn lưu động cho các chuyến biển để tạo nguồn thu trả nợ…

Tuy nhiên, theo đại diện Agribank, nguyên nhân dẫn đến nợ xấu không chỉ xuất phát từ những khó khăn khách quan. Trên thực tế, mặc dù ngân hàng rất thiện chí cơ cấu lại khoản nợ cho khách hàng, nhưng khi biết không tiếp tục được hỗ trợ lãi suất (do không đưa ra được nguyên nhân khách quan), nhiều chủ tàu không chấp nhận. Nêu lý do khai thác không hiệu quả nhưng các chủ tàu cũng không chấp nhận bàn giao tàu cho ngân hàng để chuyển đổi đầu tư. Đó là chưa kể tình trạng một số ngư dân cho rằng đây là nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước nên chây ỳ, thiếu trách nhiệm trả nợ ngân hàng. Vì thế đã có không ít trường hợp chủ tàu vẫn đang khai thác tàu hoặc có nguồn thu khác nhưng cũng không trả nợ cho ngân hàng. Đây lại chính là nhóm khách hàng có nguy cơ tạo ra nợ xấu cao nhất.

Trớ trêu là Agribank - ngân hàng tích cực nhất trong triển khai cho vay Nghị định 67/2014 đang trở thành ngân hàng có nợ xấu lớn từ chương trình này. Đến hết quý I - 2019, đã có 43 khoản vay bị chuyển nợ xấu với tổng nợ xấu là 510 tỷ đồng, tỷ lệ 9,4% tổng dư nợ của chương trình. Nợ xấu tiếp tục tăng, trong quý II và quý III năm 2019 dự kiến sẽ có 16 khoản vay tiếp tục chuyển nợ xấu với số tiền 283 tỷ đồng.

Ngư dân được Chính phủ hỗ trợ đóng mới, nâng cấp tàu. Cơ cấu nợ vay
Ngư dân được Chính phủ hỗ trợ đóng mới, nâng cấp tàu.

Cơ cấu nợ vay

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng (NHNN) cho biết NHNN luôn chỉ đạo các NHTM tạo điều kiện cũng như có cơ chế tháo gỡ khó khăn cho khách hàng khi họ gặp phải rủi ro bất khả kháng. Nhưng đối với các trường hợp cố tình chây ỳ không trả nợ, hoặc cố ý phá hoại tài sản, bán tài sản sai quy định thì cần phải xử lý theo quy định của pháp luật, trong đó có thể khởi kiện ra tòa.

Trả lời trước kỳ họp Quốc hội vào đầu tháng 11/2019, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết, NHNN đã báo cáo với Thủ tướng, Chính phủ những vướng mắc, bất cập trên từ cuối năm 2018. Chính phủ cũng đã có văn bản chỉ đạo các tỉnh, TP ven biển thực hiện rà soát xử lý, phối hợp với ngành ngân hàng đôn đốc ngư dân trả nợ vay đúng hạn. Trường hợp chủ tàu có khả năng trả nợ ngân hàng nhưng cố tình chây ỳ, không trả thì kịp thời có biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật. Vào cuối tháng 10/2019, sau khi làm việc với các địa phương và bộ, ngành liên quan, NHNN tiếp tục có báo cáo Thủ tướng để có các giải pháp xử lý căn cơ. 

Theo Thống đốc Lê Minh Hưng, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng, trong thẩm quyền của mình, tiến hành các giải pháp cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho ngư dân vay vốn đóng tàu. Hiện đã rất nhiều khách hàng nông dân và ngư dân vay vốn đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Cùng với đó, các ngân hàng cũng đã ưu tiên tập trung thu nợ gốc trước, nợ lãi sau và thực hiện cơ chế hỗ trợ để chuyển đổi chủ tàu.

Tuy nhiên trước diễn biến nợ xấu phát sinh ngày càng nhiều, Thống đốc cho rằng Bộ NN&PTNT cần tham mưu cho Chính phủ và phối hợp với các địa phương rà soát lại quy hoạch phát triển tàu cá gắn với nguồn lợi thủy hải sản và các nhóm nghề, ngư trường khai thác, hướng dẫn ngư dân và các địa phương tổ chức lại sản xuất, hoạt động khai thác hiệu quả và bền vững hơn thì mới giải quyết căn cơ được tình trạng này.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến nhiều tàu đóng của ngư dân vay vốn theo Nghị định 67/2014 đang nằm bờ, trong đó có nguyên nhân đánh bắt không hiệu quả, vì ngư trường hiện nay quá tải. Ngoài ra, một số chủ tàu không có điều kiện hoạt động đang rất muốn chuyển đổi tàu cá, ngành nghề… Trước tình hình này, Bộ NN&PTNT đã đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị quyết thay đổi chính sách, mà cụ thể là Nghị định 17/2018 (sửa đổi, bổ sung Nghị định 67/2014). Theo đó, ai có đủ điều kiện ra khơi, có năng lực, kinh nghiệm, tiềm lực thì tự người đó đóng tàu. Tàu đóng xong, Nhà nước hỗ trợ tối đa 35%, với trị giá từ 6 - 8 tỷ đồng (tùy loại công suất). Trong tháng 12/2019, Chính phủ sẽ chỉ đạo tổng kết tại 28 tỉnh, thành để đưa ra các quyết sách riêng.

Ông Nguyễn Xuân Cường

(Bộ trưởng Bộ NN&PTNT)

 

VI QUÂN

;
.
.
.
.