Đừng để đồng hành trở thành đồng loạt hành! - Nông Thôn Việt

Đừng để đồng hành trở thành đồng loạt hành!

Thứ Sáu, 06/03/2020, 08:44 [GMT+7]

Tại một hội thảo về điều kiện kinh doanh chuyên ngành trong lĩnh vực lao động do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) tổ chức vào tháng 12 năm 2019, ông Nguyễn Minh Quân, Công ty cổ phần Kiểm định KTAT Quốc gia ở TP.HCM, đã chua chát kể về các điều kiện kinh doanh hết sức vô lý, dường như được đặt ra chỉ để “hành” doanh nghiệp. Doanh nhân bộc trực này còn nói, khi nói ra những điều này, ông đã chuẩn bị tinh thần có thể phải đóng cửa doanh nghiệp rồi…

 

Cải cách giật lùi

Không phải chỉ có người đang phải chịu đựng các điều kiện kinh doanh vô lý như ông Nguyễn Minh Quân mới bất bình. Với vai trò nghiên cứu viên, bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng Ban Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh (CIEM) cũng nhận xét, có rất ít điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực lao động được cắt giảm. Các cải cách về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực lao động chủ yếu dưới hình thức giảm mức độ yêu cầu về số lượng nhân sự hoặc giảm yêu cầu về quy mô diện tích của cơ sở vật chất.

Chẳng hạn, điều kiện kinh doanh dịch vụ huấn luyện an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với tổ chức huấn luyện, quy định trước khi cắt giảm là “có ít nhất 5 người huấn luyện cơ hữu huấn luyện nội dung chuyên ngành…”. Sau khi cắt giảm, điều kiện trở thành “có ít nhất 4 người huấn luyện cơ hữu huấn luyện nội dung chuyên ngành…”.

Hay như về điều kiện cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp, quy định trước khi cắt giảm là “diện tích phòng học lý thuyết; phòng, xưởng thực hành, thực tập dùng cho giảng dạy, học tập đảm bảo ở mức bình quân ít nhất là 5,5 – 7,5m²/ chỗ học”. Sau khi “cắt giảm”, quy định được sửa thành “diện tích phòng học lý thuyết; phòng, xưởng thực hành, thực tập dùng cho giảng dạy, học tập đảm bảo ở mức bình quân ít nhất là 5,5m²/ chỗ học”.

Thật khó để hiểu được lý lẽ của những cắt giảm như thế và chắc chắn là ý nghĩa của những “cải cách” này thực sự không là bao!

Chia sẻ nhận định này, nguyên Viện trưởng CIEM, TS Nguyễn Đình Cung cũng nhận xét rằng, những quy định kiểu bao nhiêu mét vuông như thế không có căn cứ khoa học, thậm chí kìm hãm sự phát triển của xã hội. Trong thời đại 4.0 cứ áp dụng những công cụ quản lý đã quá lỗi thời, trì trệ như thế thì không thể có được mô hình kinh doanh mới, cách thức kinh doanh mới. Đơn cử, các mô hình đào tạo từ xa sẽ bị bác bỏ với các “công cụ quản lý” này, trong khi trên thế giới đào tạo từ xa đang phát triển rất hiệu quả.

Vẫn còn hàng loạt văn bản khác quy định về quản lý, kiểm tra chuyên ngành mới được ban hành, nhưng không hợp lý, gây khó khăn hơn cho doanh nghiệp. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam dẫn chứng: “Thang máy, thang cuốn có cần thiết phải kiểm tra trước thông quan không, trong khi các loại hàng hóa này không gây ô nhiễm môi trường hay dịch bệnh. Và trong khi chúng chưa được lắp đặt thì kiểm tra cách nào? Lắp đặt xong lại phải kiểm định lần nữa với nội dung trùng lặp”. Chuyên gia này kiến nghị có tiêu chí để phân định rõ loại hàng hóa nào kiểm tra khi nhập khẩu, xuất xưởng; hàng nào kiểm tra khi lắp đặt, sử dụng”. Ngoài ra, nhiều quy chuẩn kỹ thuật, quy trình kiểm định cũng bất hợp lý. Đơn cử là yêu cầu kiểm tra mặt trong bình khí nén, trong khi không thể “chui” vào bên trong bồn khí ga để kiểm tra mặt trong. Hoặc kiểm định điều hòa tổng cho tòa nhà, nếu rút toàn bộ dung môi ra để làm theo quy định thì tòa nhà phải tắt điều hòa, thông gió trong 3 - 5 ngày với chi phí rất lớn.

Một “cổ” quá nhiều “tròng”

Điều rất đáng nói, theo các ý kiến tại hội thảo, là các điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực lao động thể hiện sự phân chia quyền lực nhà nước. Nếu như trước đây, các doanh nghiệp hoạt động kiểm định an toàn lao động chỉ phải xin cấp phép tại một đầu mối là Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, nay phải xin phép tại 10 bộ quản lý chuyên ngành, gồm Lao động Thương binh và Xã hội; Xây dựng; Công thương; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Thông tin và Truyền thông; Khoa học và Công nghệ; Giao thông – Vận tải; Quốc phòng; Công an và Y tế. Trong nhiều trường hợp, các quy chuẩn, quy trình, biểu mẫu về kiểm định an toàn lao động giống nhau, nhưng các bộ không thừa nhận kết quả của nhau mà vẫn yêu cầu tham gia đào tạo lại để được cấp chứng chỉ. Chi phí đào tạo chính thức mà doanh nghiệp phải trả vào khoảng 10 triệu đồng/người…

Là một kiểm định viên có 20 năm làm trong nhà nước và 10 năm làm tư nhân, ông Nguyễn Minh Quân đã rất bức xúc. Phát biểu tại hội thảo hôm đó, ông đau đáu tìm kiếm người nghe là đại diện các Bộ như Công thương, Xây dựng, Giao thông Vận tải… để phản ánh đúng người đúng việc. Ông Quân thuật lại: “Vừa rồi tôi vướng việc với Bộ Xây dựng. Có một quy chuẩn về máy đóng cọc, tôi đã làm từ những năm 1995 - 1996 sau khi đăng ký đề tài và bảo vệ tại Đại học Bách khoa TP.HCM rồi áp dụng suốt từ đó tới nay. Vậy mà hơn 20 năm sau, tôi nộp hồ sơ thì các anh ấy bảo: Quy trình của anh không được nhà nước công nhận. Tôi bức xúc hỏi các chức sắc của bộ rằng các anh dạy thêm được gì cho tôi ngoài cái quy trình đang có đây thì họ chỉ nói: Đó là nguyên tắc”.

Kiên quyết khiếu nại lên cấp cao hơn, thì cuối cùng việc của ông Quân cũng được giải quyết. Nhưng doanh nhân này vẫn băn khoăn, không biết bao nhiêu doanh nghiệp phải tốn kém thời gian, tiền bạc như ông. Rất chịu khó nghiên cứu hệ thống văn bản pháp luật, ông Quân cho biết, cuối năm 2017, trong một cuộc họp về an toàn và huấn luyện lao động, các Bộ nói những gì Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội quản lý, có quy chuẩn rồi thì các bộ khác cũng công nhận. Nhưng đến năm 2018 thì lại khác. Hầu hết các Bộ đều ban hành quy chuẩn riêng cho mình, mặc dù có trường hợp “chỉ sửa tít, chứ quy trình vẫn cũ”. Thậm chí quy chuẩn ban hành trước đó của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội sai chính tả chỗ nào thì quy chuẩn của bộ chuyên ngành cũng… sai y chỗ đó.

Đáng ngại hơn nữa, trong 6 quy trình về an toàn vệ sinh lao động mà một bộ ban hành thì có tới 3 quy trình là “sao y” của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, còn ba quy trình khác (đối với máy đóng cọc, “cốp pha trượt” và máy đóng bê tông) thì có lỗi nghiêm trọng. “Tôi chịu nhiều cái tròng, nhiều khi không chịu đựng được thì kêu lên tới cả Thủ tướng. Có khiếu nại được giải quyết, nhưng vẫn còn rất nhiều nhiêu khê”.

Không có gì để tranh cãi, kiểm định an toàn lao động là hết sức cần thiết, nhưng rõ ràng là những rào cản trong lĩnh vực này phải được dọn dẹp, nếu muốn có môi trường kinh doanh tốt, khuyến khích được các doanh nghiệp cả trong và ngoài nước phát triển sản xuất kinh doanh.

CẨM HÀ

;
.
.
.
.