Nông nghiệp luôn là trụ đỡ tin cậy của kinh tế Việt Nam - Nông Thôn Việt

Nông nghiệp luôn là trụ đỡ tin cậy của kinh tế Việt Nam

Thứ Bảy, 09/05/2020, 08:41 [GMT+7]

Tháng 04 năm 2020 là tròn 45 năm kể từ khi Việt Nam hoàn toàn thống nhất đất nước. Cùng với các lĩnh vực khác, nông nghiệp việt nam (NNVN) đã có những thành tựu đáng kể, ghi nhận những nỗ lực mạnh mẽ của lãnh đạo ngành và các nhà nông, các doanh nghiệp nông nghiệp. Nhân dịp này, Tạp chí Nông thôn Việt đã có buổi trao đổi cùng ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng Hội NN&PTNT, Nguyên Thứ trưởng Bộ NN&PTNT.

 

Ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam.
Ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam.

Nông nghiệp xưa nay luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế và đảm bảo ổn định kinh tế - xã hội của nước ta. Giữ được vai trò đặc biệt đó, theo ông 45 năm qua NNVN đã có những thành tựu nào nổi bật?

Điều đầu tiên chính là chuyện nước ta từ một nước nghèo, thiếu lương thực, đã trở thành một nước đủ ăn, thoát nghèo. Không dễ gì để năm 2006 Việt Nam được Liên Hiệp Quốc công nhận là quốc gia thoát nghèo. Thành quả này có sự đóng góp rất lớn của NNVN.

Việt Nam từ một nền nông nghiệp tự túc tự cấp, đã chuyển sang một nền nông nghiệp hàng hóa, cơ cấu cây trồng vật nuôi thay đổi vượt bậc, hướng tới sự phát triển trên cơ sở lợi thế so sánh, tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm chủ lực cho đất nước, vừa phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước, vừa phục vụ xuất khẩu, đáp ứng yêu cầu kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Đây là xu hướng phát triển tất yếu của mọi quốc gia, và Việt Nam đã bắt kịp xu hướng này. Nền NNVN từ chỗ lạc hậu, bị động, lao động thủ công là chính, đã chuyển sang nền nông nghiệp cơ khí hóa, điện khí hóa, tự động hóa, và đang tiến tới một nền nông nghiệp sạch, công nghệ cao và chất lượng cao. Chính nhờ những thành tựu như thế mà NNVN đã có đóng góp to lớn cho sự tăng trưởng GDP của quốc gia.

Trước đây, NNVN phát triển chủ yếu dựa trên các cơ sở quốc doanh, các HTX… nay đã phát triển trên nền kinh tế đa thành phần. Trong đó, doanh nghiệp ngày càng đóng vai trò quan trọng và mang tính quyết định. Kinh tế tư nhân ngày càng được khẳng định trong phát triển của NNVN. Thành tựu này phải nói là rất đáng ghi nhận, bởi cho thấy NNVN đã thoát khỏi tình trạng loay hoay tìm hướng phát triển phù hợp.

Ông bà ta có câu “phi nông bất ổn”, theo tôi, vai trò trụ đỡ của NNVN trong 45 năm phát triển của đất nước là không có gì phải bàn, đặc biệt là trong những lúc khó khăn, ngặt nghèo nhất. Ví dụ như trong đại dịch Covid-19 này chẳng hạn. NNVN không những đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực thế giới.

Ông vừa nói đến sự phát triển vượt bậc trong sản xuất và kinh doanh của NNVN, giúp Việt Nam ngày càng mạnh về xuất khẩu nông sản. Ông có thể nói rõ hơn về thế mạnh này?

Trong bối cảnh các quốc gia được đánh giá vị trí, vai trò trên thị trường quốc tế dựa vào các sản phẩm mà quốc gia đó xuất khẩu được, thì Việt Nam đã ngày càng chứng minh được vị trí của mình qua các sản phẩm nông sản xuất khẩu, trong đó hiện có nhiều sản phẩm đã có giá trị xuất khẩu vượt quá giá trị xuất khẩu thô. Thành quả này là do sự kịp thời nhận thức và tập trung cao cho chuyển dịch cơ cấu cây trồng và vật nuôi, giúp NNVN khẳng định được một số nông sản chủ lực và đa dạng hóa nông sản xuất khẩu. Tôi cho rằng đây là một trong những thành tựu to lớn của NNVN những năm gần đây, khẳng định vai trò của NNVN trong việc góp phần tạo nguồn thu ngoại tệ cho nước nhà. Ngay như năm rất khó khăn đối với nông nghiệp là 2019, NNVN vẫn đạt được con số hơn 41 tỷ USD xuất khẩu. Trong con số ấn tượng này, chúng ta đã duy trì được 8 mặt hàng xuất khẩu trên 1 tỷ USD, đặc biệt là có 4 mặt hàng xuất khẩu đảm bảo trên 3 tỷ USD.

Cũng cần thấy rằng, khi NNVN ngày càng mạnh về xuất khẩu nông sản thì vấn đề không chỉ là tăng ngoại tệ cho quốc gia, mà điều quan trọng hơn là chúng ta đã tăng được sự tín nhiệm của thị trường quốc tế đối với các mặt hàng nông sản của Việt Nam, nhất là trong giai đoạn tình hình thực phẩm “bẩn” đang phát tín hiệu báo động ở cấp quốc tế chứ không còn là cấp quốc gia nữa. Giá trị xuất khẩu càng tăng, có nghĩa là độ tín nhiệm của người tiêu dùng quốc tế đối với nông sản của chúng ta càng lớn. Ngoài ra, khi đẩy mạnh được xuất khẩu thì NNVN cũng giải quyết được vấn đề công ăn việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Việt Nam đã chuyển sang nền nông nghiệp cơ khí hóa, điện khí hóa, tự động hóa.
Việt Nam đã chuyển sang nền nông nghiệp cơ khí hóa, điện khí hóa, tự động hóa.

Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là một trong những quốc gia thành công về xóa đói giảm nghèo và phát triển nông thôn. Ông có ý kiến gì về thành quả này?

Nhiều năm nay, Đảng và Nhà nước ta rất kiên trì trong các chính sách xóa đói giảm nghèo, và chúng ta đã đặt ra một chiến lược rất dài hơi để tiến hành các chính sách đó. Với quyết tâm và nỗ lực như vậy, số hộ nghèo ở nước ta đã giảm rõ rệt. Tính đến cuối năm 2018, số hộ nghèo cả nước chỉ còn 5,35%. Ngay ở các vùng đặc biệt khó khăn như miền núi - số hộ nghèo vốn rất cao, thì nay cũng đã giảm đáng kể. Bình quân mỗi năm chúng ta giảm được gần 2% hộ nghèo, như vậy hàng năm có trên 1,3 triệu hộ dân thoát nghèo - một con số không dễ dàng đạt được.

Hơn 10 năm nay chúng ta tập trung cho Chương trình Mục tiêu quốc qua về xây dựng Nông thôn mới, tạo được bước đột phá rất quan trọng, làm thay đổi rất lớn bộ mặt nông thôn, đặc biệt là nông thôn miền núi. Tỉ lệ giảm nghèo ở vùng khó khăn miền núi bình quân gần 5%/năm là nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng cũng như sự cố gắng rất lớn của người dân.

Muốn tiếp tục giảm nhanh hộ nghèo để hoàn thành mục tiêu lớn của Đảng ta, thì cùng với các chính sách khác, ta phải kiên trì chính sách phát triển nông nghiệp như bấy lâu chúng ta vẫn làm. Hiện nay, điều chúng ta cần phải tính đến là trong số 5,35% hộ nghèo của cả nước, có đến 70% ở vùng nông thôn, cho thấy đây vẫn là khu vực khó khăn nhất. Cho nên, bên cạnh những thành tích đạt được, chúng ta phải suy nghĩ hướng đi tiếp theo để có thể xóa đói giảm nghèo một cách triệt để.

Theo ông, cần phải làm gì để bức tranh nông nghiệp nông thôn Việt Nam tươi sáng hơn nữa?

Chúng ta vẫn phải chủ động thay đổi một số tư duy lớn trong nông nghiệp nếu muốn đưa NNVN lên một tầm cao mới.

Cụ thể như tư duy về an ninh lương thực và an ninh dinh dưỡng. Nhiều nước trên thế giới đã thay đổi cách nhìn đối với vấn đề này. Theo đó, con người hiện giờ không chỉ cần lúa gạo khoai sắn cho no bụng, mà còn cần đến nhiều loại thực phẩm có lợi cho sức khỏe nữa. Chúng ta cần phải tính toán đến xu hướng mới này để có sự định hướng cho phát triển nông nghiệp. Đặc trưng của cây trồng vật nuôi là chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện khí hậu tự nhiên, kể cả về chất lượng và năng suất. Việt Nam có các tiểu vùng khí hậu với sự khác biệt rất rõ, có thể tạo ra đặc sản rất quý, rất có giá trị, nên chúng ta cần phải khai thác lợi thế sinh thái của từng vùng để phát triển một nền nông nghiệp hiệu quả cao, có quy hoạch, định hướng phù hợp. Ngay cả tư duy “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” bao đời nay cũng phải thay đổi. Bởi những thành tựu trong công nghệ sinh học về giống đã làm thay đổi nền nông nghiệp thế giới, chúng ta cũng phải bắt kịp xu hướng này.

Lâu nay chúng ta chăm lo phát triển sản xuất nhưng lại không quan tâm đến nơi đến chốn việc tiêu thụ sản phẩm, vì vậy mà thiếu tính bền vững, dẫn đến tình trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa, thậm chí hiện nay là mất mùa đồng thời mất giá luôn. Thế giới hiện không còn đi theo cách truyền thống nữa, mà đã chuyển rất nhanh sang các cách thức tiêu thụ hiện đại hơn như các sàn giao dịch trực tuyến, thị trường điện tử… Cho nên NNVN cần tổ chức lại thị trường tiêu thụ, gắn kết với khâu sản xuất, chế biến, bảo quản nông sản, đảm bảo an toàn thì mới phát triển bền vững. Chúng ta phải dứt khoát khẳng định rõ vai trò dẫn dắt NNVN chính là doanh nghiệp, chỉ có doanh nghiệp mới góp phần tổ chức sản xuất thành công, đưa được khoa học công nghệ vào nông nghiệp, tìm kiếm và gây dựng thị trường.

Một điều quan trọng nữa là chúng ta phải kiên trì phát triển NNVN theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp công nghệ cao. Đây là điều mà trong Hội nghị tổng kết 10 năm Nông thôn mới tại Nam Định, Thủ tướng Chính phủ cũng đã khẳng định.

Xin cảm ơn ông đã dành cho Tạp chí Nông thôn Việt buổi trò chuyện này.

MAI PHƯƠNG

;
.
.
.
.