Những làng muối trứ danh - Nông Thôn Việt

Những làng muối trứ danh

Thứ Sáu, 17/07/2020, 15:03 [GMT+7]

Nước ta có đường bờ biển dài, là thiên đường của nghề làm muối. Vì vậy, các làng nghề muối, vùng làm muối có ở hầu hết mọi địa phương ven biển từ Bắc chí Nam. Mỗi vùng miền tùy điều kiện thổ nhưỡng sẽ sản xuất ra loại muối có đặc tính riêng về độ mặn, vi chất… góp phần tạo ra sự đa dạng của hạt muối Việt.

hình minh họa
Hình minh họa

Đồng muối Hòn Khói - Khánh Hòa

Với diện tích khoảng 400ha, cánh đồng muối Hòn Khói (thuộc các phường Ninh Thủy, Ninh Diêm, Ninh Hải và xã Ninh Thọ, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa) được xem là một trong những cánh đồng muối lớn nhất Việt Nam.

Cánh đồng muối Hòn Khói nằm cách TP Nha Trang khoảng 45km về phía Bắc. Nghề làm muối ở đây có từ thời Pháp thuộc. Trải qua bao thăng trầm, ngày nay, hơn 90% người dân tại đây vẫn gắn bó với nghề muối.

Ở Hòn Khói, mùa làm muối sẽ bắt đầu từ tháng 1 đến tháng 7 dương lịch, tuy nhiên để có những hạt muối trắng to, đậm vị và săn chắc thì đẹp nhất là từ tháng 4 đến tháng 6 vào những ngày nắng gắt.

Ngoài sản xuất muối đất, diêm dân ở đây còn sản xuất hai loại muối là muối phủ bạt và muối tinh Nhật Bản. Muối phủ bạt thường được làm từ những ruộng muối lớn, có diện tích khoảng 1ha, sau đó được phủ bạt và để khoảng 5 tháng sau sẽ thu hoạch. Mỗi ruộng muối phủ bạt ước tính thu về khoảng 500 tấn muối mỗi năm. Còn đối với muối tinh Nhật Bản, quy trình sản xuất cầu kỳ hơn: ruộng muối phải được lát gạch, đổ nước biển vào và phơi nắng từ 7 - 8 ngày mới thu hoạch, sau đó mang đi xay mịn, rồi lại tiếp tục đem phơi nắng mới cho ra được thành phẩm cuối cùng. Hàng năm, Hòn Khói cung cấp cho thị trường trong nước khoảng 30.000 tấn muối các loại.

Không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho bà con, Hòn Khói còn được xem là một địa điểm du lịch hấp dẫn với những cánh đồng muối và những “núi” muối trắng tinh, tạo nên vẻ đẹp đặc trưng cho vùng đất miền biển này.

Hình minh họa
Hình minh họa

Làng muối Tam Đồng - Thái Bình

Làng nghề muối thôn Tam Đồng (Thụy Hải, Thái Thụy, Thái Bình) vốn gắn liền với thương hiệu muối Diêm Điền và tích Bà Chúa Muối.

Sản phẩm muối Tam Đồng được làm theo phương pháp truyền thống của miền Bắc là thẩm thấu nước mặn qua cát, nên muối giữ được hàm lượng lớn vitamin và khoáng chất hữu cơ. Muối Tam Đồng có độ mặn chỉ khoảng 30% và chứa hơn 60 loại vi khoáng, ngoài ra loại muối này còn có giá trị trong việc chăm sóc sức khỏe, làm đẹp và chữa bệnh.

Muối phơi cát Tam Đồng là công nghệ độc đáo trên thế giới, sản phẩm muối làm ra được một số nước nhập khẩu đánh giá cao về độ ngon, hương vị. Việc bảo tồn nghề sản xuất muối phơi cát tại xã Thụy Hải còn là sự bảo tồn làng nghề nhiều đời, gắn liền với di tích văn hóa – lịch sử là đền Bà Chúa Muối.

Năm 1960, diện tích sản xuất muối ở Tam Ðồng là gần 40ha. Đến nay, nguy cơ xóa nghề ở đây đang cận kề bởi phải cạnh tranh với muối nhập khẩu, kéo theo giá muối xuống thấp, chỉ còn từ 1.500 – 2.000 đồng/kg. Năm 2010, địa phương đã đầu tư sửa chữa hệ thống kênh mương song vẫn chỉ là khắc phục phần nhỏ. Năm 2016, diện tích sản xuất muối ở Tam Đồng chỉ còn khoảng hơn 15ha với sự tham gia của 148 hộ; năm 2017 và 2018 diện tích muối giảm liên tục. Năm 2019, làng nghề muối Tam Đồng chỉ còn 34 hộ sản xuất trên tổng diện tích chỉ hơn 3ha.

Sở VHTTDL Thái Bình mới đây đã tham mưu cho tỉnh Thái Bình khôi phục lại nghề muối truyền thống ở Tam Đồng gắn với phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, mục đích lâu dài là phát triển khu vực này trở thành khu du lịch cấp tỉnh; đồng thời xây dựng và phát triển sản phẩm muối Diêm Điền trở thành sản phẩm hữu cơ có thương hiệu Việt Nam.

Làng muối Thạnh Phước - Bến Tre

Tỉnh Bến Tre hiện có khá nhiều làng nghề muối, trong đó làng muối Thạnh Phước huyện Bình Đại được xem là “vương quốc muối” của tỉnh. Cho đến nay, làng muối Thạnh Phước vẫn duy trì sản xuất theo phương pháp truyền thống.

Diện tích sản xuất của làng muối Thạnh Phước hiện nay là 330ha, sản lượng hàng năm trên 16.000 tấn, trị giá trên 25 tỷ đồng. Với diện tích 1ha, trung bình mỗi vụ, người làm muối sẽ thu về từ 1.200 - 1.500 giạ muối (mỗi giạ là 45kg muối hột). Bình quân, người lao động được trả công từ 170.000 đến 200.000 đồng/ngày tùy công đoạn sản xuất. Ông Nguyễn Quốc Bình - diêm dân ở làng muối Thạnh Phước cho biết đây là nơi cung cấp muối chủ lực cho hơn 1.500 tàu đánh bắt thủy sản của 3 huyện ven biển Bến Tre là: Ba Tri, Bình Đại và Thạnh Phú. Vì vậy luôn xảy ra tình trạng cung không đủ cầu.

Tuy nhiên cũng có quãng thời gian người làm muối điêu đứng vì giá bán rơi tự do chỉ còn khoảng 150 đến 200 đồng/kg, khiến nhiều diêm dân phá sản, lâm nợ và “treo” ruộng muối. Từ năm 2018 đến nay, người làm muối ở Thạnh Trung đã bớt khó khăn vì giá muối tăng và bình ổn, hiện tượng bị “ép giá” không còn. Thêm vào đó, diêm dân còn được vay vốn ưu đãi để phát triển nghề.

Muối Cà Ná - Ninh Thuận

Muối Cà Ná - Ninh Thuận
Muối Cà Ná - Ninh Thuận

Ninh Thuận là tỉnh ven biển thuộc vùng duyên hải Nam Trung bộ, có bờ biển dài hơn 100km, nước biển có độ mặn cao, năng lượng bức xạ lớn, nhiều nắng, gió… Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, đây là một trong những tỉnh có tiềm năng để phát triển nghề làm muối. Từ lâu, tại Ninh Thuận đã hình thành nhiều vùng sản xuất muối quy mô, trong đó phải kể đến vùng muối Cà Ná - nơi được biết đến là vựa muối lớn nhất nước.

Có địa thế bầu tròn với những dãy núi Nam Trung bộ bao quanh, chắn gió, vùng đất Cà Ná ít chịu ảnh hưởng gió mùa Tây Nam (gió đem mưa đến vào mùa hạ) nên sở hữu lợi thế khô hạn lý tưởng để làm muối. Ngoài ra, vùng đất Cà Ná còn chịu sự ảnh hưởng của một hiện tượng tự nhiên vô cùng đặc biệt – hiện tượng nước trồi, cũng góp phần tạo nên tính chất khô hạn của vùng. Theo các nhà chuyên môn, muối Cà Ná được đánh giá là loại muối chất lượng nhất nước ta với tỉ lệ Clorua Natri (muối nguyên chất) lên tới 95%. Hạt muối Cà Ná còn được người tiêu dùng ưa chuộng bởi vị mặn đậm đà mà thanh, có độ trắng trong tự nhiên và chứa nhiều khoáng chất rất tốt cho sức khỏe. Muối Cà Ná được dùng nhiều trong công nghiệp thực phẩm, đặc sản muối Cà Ná còn là nguyên liệu chính làm nên một đặc sản trứ danh khác của đất Ninh Thuận là nước mắm Cà Ná.

NGỌC THÙY - THANH LIÊM tổng hợp

;
.
.
.
.