Nông sản Việt Nam trong vòng vây phòng vệ thương mại của EU - Nông Thôn Việt

Nông sản Việt Nam trong vòng vây phòng vệ thương mại của EU

Thứ Năm, 10/09/2020, 08:09 [GMT+7]

Khi EVFTA đi vào thực thi, trong vòng 5 năm tới, thặng dư thương mại của Việt Nam được dự báo tăng 10% mỗi năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, chúng ta kỳ vọng chỉ số này đạt mức 3 - 5%/năm trong vòng 3 năm tới và sau đó dần tăng lên 10%/năm. Với mức tăng trên, Việt Nam sẽ sớm vào top những quốc gia gây ra “thâm hụt thương mại” của châu Âu. Khi đó, các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) EU đánh vào hàng hóa Việt Nam cũng sẽ tăng lên nhanh chóng.

 

Hình minh họa
Hình minh họa.

 

Nguy cơ ở đâu?

Trong quan hệ thương mại giữa EU và Việt Nam, nguy cơ áp dụng PVTM lẫn nhau là tương đối thấp so với các FTA mà chúng ta đã ký kết, vì nhìn chung hàng hóa của hai bên phần lớn mang tính bổ trợ và hiện phía đối tác chưa có động thái “đánh” trực diện Việt Nam. Tuy nhiên, Việt Nam cũng là quốc gia có nhiều mặt hàng có nguy cơ bị các nước EU áp dụng biện pháp PVTM.

So với các ngành hàng khác như linh kiện - thiết bị điện tử, giày dép, dệt may… có thể nói nông thủy sản là nhóm hàng có mức “nhạy cảm” số 1 đối với EU, bởi đây là nền kinh tế đứng đầu trên thế giới về trợ cấp nông nghiệp. EU rất quan tâm đến việc trợ cấp cho người nông dân của họ thông qua các chính sách ưu đãi về đất đai, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, chuyển giao công nghệ... kể cả bảo hộ sản xuất. Do vậy, rất dễ để thấy rằng bất cứ hàng hóa nào khi nhập vào EU gây thiệt hại cho người nông dân thì EU sẽ tăng cường áp PVTM.

Hiện nay, phần lớn nông sản chúng ta xuất khẩu sang EU là các sản phẩm thô để các quốc gia này sử dụng làm nguyên liệu chế biến, ví dụ như cà phê, điều, các loại hạt… nhưng định hướng của Việt Nam trong thời gian tới là giảm dần xuất khẩu nguyên liệu thô, tăng xuất sản phẩm chế biến sâu. Đây sẽ lại là những mặt hàng đầu tiên được EU liệt vào danh sách sản phẩm áp các biện pháp PVTM.

Đối với mặt hàng gỗ, kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam năm 2019 lên đến hơn 6 tỷ USD, gồm rất nhiều loại khác nhau như ván, gỗ dán, mùn cưa, viên nén cho đến những mặt hàng tinh xảo hơn như đồ gỗ nội thất. Trong khối Liên minh châu Âu, một số quốc gia có nhiều thế mạnh về sản phẩm gỗ, thậm chí có quốc gia mặt hàng này đóng góp rất lớn vào GDP. Và dù chỉ có một vài nước bị ảnh hưởng thì EU vẫn sẵn sàng áp dụng PVTM cho cả khối.

Chủ động phòng vệ

Trong khi nguy cơ hàng hóa Việt Nam xuất sang EU bị áp PVTM còn tương đối cao ở một số mặt hàng, thì nguy cơ hàng hóa EU nhập khẩu vào Việt Nam gây thiệt hại cho hoạt động sản xuất của Việt Nam đến mức chúng ta phải áp PVTM là rất thấp. Một khi gia nhập EVFTA, Việt Nam không tránh khỏi sự xâm nhập mạnh mẽ của các sản phẩm nông nghiệp giá rẻ từ châu Âu. Như vậy, người nông dân của chúng ta sẽ có những thiệt hại đáng kể. Vậy chúng ta phải có giải pháp gì cho bà con nông dân?

Trước hết, cần tăng cường năng lực cho nông dân để họ có thể làm ra những sản phẩm chất lượng cao mà giá thành lại thấp. Bên cạnh đó, Việt Nam có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật. Tuy đây là giải pháp để quản lý nhập khẩu nhưng thông qua đó có thể hạn chế nhập khẩu. Ví dụ hiện nay chúng ta đang quy định sản phẩm thịt lợn của Hoa Kỳ khi vào Việt Nam không được phép có chất tạo nạc, trong khi đó đây là chất được sử dụng phổ biến trong chăn nuôi tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, khi áp dụng hàng rào kỹ thuật nào đối với hàng nhập khẩu thì trước tiên hàng nội địa cũng phải đạt được tiêu chuẩn đó, nếu không chúng ta sẽ bị các nước “trả đũa” ngay!

EU là nền kinh tế có tính tuân thủ pháp luật rất cao, bên cạnh đó giữa các quốc gia có tính liên thông chặt chẽ. Vì vậy, khi làm việc với châu Âu, chúng ta cần phải thận trọng ngay từ những bước đầu tiên, nếu không hậu quả sẽ rất lớn. Giao thương với EU là xác định phải làm bài bản, ổn định và lâu dài.

PHẠM CHÂU GIANG

Phó Cục trưởng Cục phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương

;
.
.
.
.