Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng 'nóng' - Nông Thôn Việt

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng 'nóng'

Thứ Năm, 05/11/2020, 08:21 [GMT+7]

Mặt bằng lãi suất tiền gửi tiết kiệm giảm đáng kể từ sau khi Ngân hàng Nhà nước giảm lãi suất điều hành lần thứ 2 trong năm 2020 vào tháng 08/2020. Hiện lãi suất tiền gửi tiết kiệm tại các NHTM đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua trong khi trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang được chào mời với lợi tức hấp dẫn. Chính vì thế, TPDN đang hút một lượng tiền đáng kể từ các kênh đầu tư khác, trong đó nhiều nhất là kênh tiền gửi.

 

Luồng tiền tiết kiệm chuyển hướng

Trong tháng 08/2020, lãi suất tiền gửi của các NHTM đã giảm thêm từ 0,2 - 0,4 điểm %/năm ở các kỳ hạn ngắn và dưới 0,2 điểm %/năm ở các kỳ hạn dài. Lũy kế 8 tháng đầu năm, lãi suất tiền gửi đã giảm tổng cộng 0,5 - 2,1 điểm %/năm ở tất cả các kỳ hạn. Đầu tháng 9/2020, một số NHTM cũng đã điều chỉnh giảm nhẹ thêm lãi suất huy động ngắn hạn từ 0,1 - 0,2 điểm %, phổ biến ở mức 3 - 4%/năm với kỳ hạn dưới 6 tháng, 4,2 - 6%/năm với kỳ hạn 6 đến dưới 12 tháng và 5 - 6,7%/năm với kỳ hạn 12, 13 tháng. Ở khối NHTM quốc doanh, lãi suất tiền gửi còn thấp hơn. Lý giải lãi suất huy động liên tục giảm sâu trong thời gian qua, các NHTM cho biết, đầu ra tín dụng tăng rất chậm bởi doanh nghiệp không có nhu cầu vay vốn trong bối cảnh bị ảnh hưởng dịch Covid-19 nên các ngân hàng đang thừa vốn. Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh dịch Covid-19 tái phát lần thứ 2 trong tháng 07/2020, tín dụng trong những tháng cuối năm sẽ khó tăng, do đó, lãi suất sẽ vẫn tiếp tục giảm.

Trong khi lãi suất có xu hướng giảm mạnh, hiện không ít NHTM và Công ty Chứng khoán đang mời chào khách hàng đầu tư vào TPDN có lợi tức cao hơn. Chị Quyên Lê (quận Bình Thạnh) cho biết, vào đầu tháng 09/2020, lãi suất tiền gửi thời hạn 13 tháng của ngân hàng Vietbank - nơi chị đang gởi tiết kiệm, chỉ còn 7,6%/năm, giảm so với mức gần 10%/năm của kỳ gởi trước đó nên nhân viên ngân hàng đã chào chị mua trái phiếu của một công ty mà ngân hàng này đang phân phối với lãi suất lên đến 9,03%/năm cho kỳ hạn từ 6 đến dưới 12 tháng và 10,45%/năm cho kỳ hạn từ 12 đến 24 tháng. Theo giải thích của nhân viên ngân hàng, chị Lê hiểu mục đích của gửi tiết kiệm và TPDN khác nhau: gửi tiết kiệm đến kỳ hạn nhận lãi suất còn mua TPDN là một dạng đầu tư, việc thanh toán TPDN phụ thuộc vào khả năng trả nợ của DN và tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, TPDN của công ty trên có tài sản đảm bảo nên chị đã quyết định mua TPDN vì cao hơn lãi suất ngân hàng.

Nhận thấy xu hướng này, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp bất động sản đã liên tục phát hành TPDN để huy động vốn. Theo thống kê từ các công ty chứng khoán, nhóm doanh nghiệp bất động sản phát hành TPDN nhiều nhất trong quý II/2020, đạt 71.600 tỷ đồng, chiếm 41,8% tổng lượng phát hành và tăng gần 60% so với cùng kỳ năm trước. So với lãi suất tiền gửi, lợi tức TPDN cao hơn từ 0,8 - 1,7%/năm so với lãi suất tiền gửi cạnh tranh nhất. Theo Công ty Chứng khoán SSI, tổng quy mô thị trường TPDN hiện tại tương đương khoảng 8,6% tổng tiền gửi toàn hệ thống ngân hàng. Còn theo báo cáo tài chính của các NHTM, số lượng TPDN do các tổ chức phi tín dụng, cá nhân nắm giữ là khoảng 385.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 4,2% tổng tiền gửi toàn hệ thống. Nhìn lại, lượng TPDN do các tổ chức phi tín dụng và cá nhân nắm giữ đã tăng khoảng 153% trong năm 2019 và tăng khoảng 25% trong 6 tháng đầu năm 2020. “Rõ ràng TPDN đang hút một lượng tiền đáng kể từ các kênh đầu tư khác, trong đó trực tiếp nhất là kênh tiền gửi do có cùng tính chất là các khoản đầu tư có thu nhập cố định” - đại diện Trung tâm phân tích Công ty Chứng khoán SSI nhận định.

Ồ ạt phát hành

Ghi nhận thị trường cho thấy, trước thời điểm tháng 09/2020 (thời điểm Nghị định 81/2020 bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2018 của Chính phủ quy định về phát hành TPDN chính thức có hiệu lực theo hướng siết chặt việc phát hành riêng lẻ TPDN), nhiều DN bất động sản đã “đua” phát hành TPDN trị giá hàng ngàn tỷ đồng với mức lãi suất hấp dẫn. Cụ thể, trong tháng 07/2020, Tập đoàn Novaland có 3 đợt phát hành khác nhau, với tổng giá trị trái phiếu lên đến 1.420 tỷ đồng, kỳ hạn 36 tháng. Vào đầu tháng 08/2020, Hội đồng quản trị Tập đoàn Novaland liên tục thông qua các Nghị quyết phát hành trái phiếu với tổng trị giá lên đến 2.500 tỷ đồng, mức lãi suất 10,6%. Tương tự, Công ty CP Đầu tư và Phát triển bất động sản TNR Holdings Việt Nam phát hành trái phiếu hơn 5.300 tỷ đồng, chia thành nhiều đợt phát hành, lãi suất bình quân 10,9%, kỳ hạn hơn 4 năm; Công ty Phú Mỹ Hưng phát hành 900 tỷ đồng, với lãi suất 7,15%... Một số doanh nghiệp BĐS có những đợt phát hành trái phiếu lớn còn có Hưng Lộc Phát, Phát Đạt, BCG Land... huy động đến hàng trăm tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 1 năm. Đáng lưu ý, Công ty CP Tập đoàn Apec (Apec Group) đã thông qua phương án phát hành 3.000 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất lên tới 18%, mức cao nhất trên thị trường hiện nay.

Thị trường TPDN vẫn phát triển mạnh bất chấp những ảnh hưởng xấu do dịch Covid-19 đến nền kinh tế. Sự gia tăng phát hành TPDN trong bối cảnh tín dụng vào những lĩnh vực không ưu tiên như bất động sản được siết chặt, đã dấy lên lo ngại về tính an toàn của kênh đầu tư đang được xem là hấp dẫn về lợi nhuận này. Trước tình hình thị trường TPDN tăng trưởng “nóng” tiềm ẩn nhiều rủi ro, Nghị định 81/2020 sửa đổi, bổ sung Nghị định 163/2018 có hiệu lực từ ngày 01/09/2020 do Bộ Tài chính ban hành được kỳ vọng sẽ tạo khuôn khổ pháp lý chặt chẽ với hoạt động phát hành trái phiếu riêng lẻ.

Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV cho rằng, Nghị định 81/2020 đưa ra các quy định mới không cản trở việc huy động vốn bằng TPDN mà để các DN tuân thủ một số điều kiện chặt chẽ hơn về hạn mức phát hành, thời hạn phát hành, phải có kiểm toán độc lập, công bố thông tin và thuê tư vấn phát hành chuyên nghiệp. Nghị định 81/2020 cũng sẽ giúp lành mạnh hóa thị trường và kiểm soát rủi ro cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp muốn huy động vốn lớn hơn, còn sự lựa chọn khác là phát hành ra công chúng, nếu phát hành riêng lẻ phải có điều kiện nhất định. TS Nguyễn Trí Hiếu cũng kỳ vọng, Nghị định 81/2020 TPDN loại bỏ những doanh nghiệp làm ăn kiểu ăn xổi ở thì, thiếu chuyên nghiệp, làm méo mó thị trường.

 

TPDN là kênh hiệu quả để các DN bất động sản huy động vốn từ xã hội và giảm nguồn vốn phụ thuộc vào ngân hàng. Khi phát hành trái phiếu, các DN thường đưa ra lãi suất từ 12 - 14%, cá biệt có những doanh nghiệp đưa lãi suất phát hành trái phiếu lên đến 18 - 19%. Tuy nhiên, với mức lãi suất quá cao sẽ tiềm ẩn rủi ro cho thị trường bất động sản, cho nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư cá nhân. Nhất là khi thị trường vẫn chưa có đầy đủ cơ chế kiểm soát hiệu quả việc phát hành và giao dịch TPDN riêng lẻ; chưa có nhiều đơn vị tư vấn có năng lực để thực hiện đánh giá chỉ số tín nhiệm của doanh nghiệp phát hành trái phiếu, đánh giá tính khả thi của phương án phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp.

Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA)

 

MINH HUY

;
.
.
.
.