TỌA ĐÀM: TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT, ĐƯỢC & MẤT? - Nông Thôn Việt

TỌA ĐÀM: TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT, ĐƯỢC & MẤT?

Thứ Hai, 29/05/2017, 08:02 [GMT+7]

Như đã đưa tin, sáng nay - 29/05/2017, Tạp chí Nông thôn Việt tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “Tích tụ ruộng đất, được & mất?” (tại khách sạn Rex, Quận 1 - TP.HCM), Buổi tọa đàm nhằm tập hợp ý kiến của của các chuyên gia, các nhà quản lý, các doanh nghiệp và nông dân... góp phần khẳng định những yếu tố tích cực, đồng thời cũng cảnh báo về những cản ngại, tiêu cực của một chủ trương lớn ảnh hưởng đến hàng triệu nông dân; xác định các bước đi đúng đắn trong quá trình tích tụ ruộng đất xây dựng một nền nông nghiệp sản xuất tập trung quy mô lớn.

 

TỌA ĐÀM: TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT, ĐƯỢC & MẤT?
TỌA ĐÀM: TÍCH TỤ RUỘNG ĐẤT, ĐƯỢC & MẤT?

 

Đúng 8h30, khách mời tham dự buổi tọa đàm đã đến đông đủ: ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn; ông Nguyễn Thế Trung, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Nghệ An, nguyên Phó Ban Dân vận Trung ương; ông Trần Thế Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường; TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm VP Quốc hội; TS.Trần Du Lịch, Chuyên gia Kinh tế; TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế VN;

ông Phan Chánh Dưỡng, Giảng viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright; PGS.TS Võ Trí Hảo, Phó Trưởng khoa Luật trường Đại học Kinh tế TPHCM; ông Huỳnh Văn Thòn, CT HĐQT Tập đoàn Lộc Trời; TS Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc TT Chính sách & Chiến lược Nông nghiệp Nông thôn miền Nam (SCAP); ông Nguyễn Tất Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư & Xây dựng Tân Đô; ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An; ông Lâm Đạo Hưng - Chủ tịch Hội đồng quản trị của Minh Hưng Group; ông Huỳnh Ngọc Huy, Thành viên HĐQT Ngân hàng Bưu điện Liên Việt; ông Lê Anh Viên, Giám đốc Công ty NTHH MTV Anh Minh Anh... cùng đông đảo các báo đài. 

Ông Nguyễn Đức Quang, Tổng Biên tập Tạp chí Nông thôn Việt bày tỏ lời cảm ơn các đại biểu đã đến tham dự buổi tọa đàm
Ông Nguyễn Đức Quang, Tổng Biên tập Tạp chí Nông thôn Việt bày tỏ lời cảm ơn các đại biểu đã đến tham dự buổi tọa đàm
 

Phát biểu đề dẫn, ông Nguyễn Đức Quang, Tổng Biên tập Tạp chí Nông thôn Việt cho rằng, tích tụ đất đai đang là vấn đề rất "nóng", thu hút nhiều sự quan tâm.

Thực tế nhiều năm qua, phát triển nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng có nhiều nguyên nhân. Nhưng nhiều ý kiến cho rằng chính quy định về hạn điền đã làm cản trở sự phát triển? Tích tụ ruộng đất đóng vai trò như thế nào đối với sự phát triển của nông nghiệp nước nhà, nó có thật sự giúp cho nông nghiệp Việt Nam cất cánh hay không?.

Để góp tiếng nói với các nhà làm luật về một vấn đề rất lớn, quan trọng, Tạp chí Nông thôn Việt tổ chức buổi tọa đàm này. Qua ý kiến chuyên gia, những nhà quản lý và cả doanh nghiệp, từ những góc độ khác nhau, chúng ta sẽ có một cái nhìn toàn diện, đầy đủ hơn.

Điều đáng lo ngại là nếu như ruộng đất vào tay một số người thì nguy cơ nông dân mất đất canh tác, hệ lụy xã hội gây ra rất lớn. Vậy đâu là lời giải cho bài toán này?

Ông cho biết: Tạp chí Nông thôn Việt, cơ quan ngôn luận của Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, sẽ tập hợp chuyển đến các cơ quan chức năng để từ đó có chính sách phù hợp hơn cho quá trình phát triển nền nông nghiệp nước ta.

 
Tiếp lời ông Đức Quang, ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, đã có một số gợi ý về nội dung mà các đại biểu tham dự cần tập trung. Theo đó, đến nay, vấn đề tích tụ đất đai vẫn chưa giải quyết được một cách rốt ráo. 
Ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn phát biểu
Ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn phát biểu
 
Theo ông Hồ Xuân Hùng, tích tụ đất đai có một số vấn đề còn vướng:
“Về dồn điền đổi thửa, 30 - 40 năm nay ai cũng bảo dồn điền đổi thửa là điều cần thiết. Chúng ta nói rất nhiều đến mặt tích cực mà chưa ai nói đến vấn đề tiêu cực.
 
Ông lưu ý những vấn đề khiến cho người dân không ủng hộ chủ trương này: chỉ lợi cho người nhiều ruộng chứ không có lợi cho người ít ruộng; người chỉ sản xuất để bán có lợi còn những lao động lấy công làm lãi thì không có lợi; sau dồn điền đổi thửa các cán bộ hay dành “miếng đất ngon” cho người quen.
 
Cũng theo ông, cách dồn điền đổi thửa như hiện nay không làm tăng quy mô đất. Ông cũng đề nghị các đại biểu cho ý kiến về hai khái niệm mà theo ông đang có sự nhầm lẫn, đó là: tích tụ ruộng đất và tập trung ruộng đất. 

TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế VN phát biểu
TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế VN phát biểu

TS.Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế cho rằng vấn đề đáng bàn ở đây là xu hướng doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực quốc gia - đất đai - như thế nào? Nói đến việc này ông bày tỏ sự băn khoăn về quyền sở hữu đất đai: “Nếu “lùa” doanh nghiệp "xuống: đất đai là đưa doanh nghiệp vào thế rủi ro về sở hữu tài sản, vì quyền quyết định khi có sự cố xảy ra về sở hữu đất như quyền thu hồi, quyền định giá đất, quyền chuyển đổi sử dụng đất thì không phải doanh nghiệp quyết định. Vì đất vô giá nên đất chẳng có cái giá nào cả! Bàn triệt để thì phải bàn lại về quyền sở hữu đất đai”.

Theo ông Thiên, tích tụ và tập trung đất đai khác nhau vì cho kết quả sở hữu khác nhau. Trên thực tế, tập trung là gom lại những người tham gia sản xuất cùng, còn tích tụ là mua dần. Vấn đề khó hiểu là hiện nay thường chỉ nói đến tích tụ, trong khi trên thực tế cần tập trung là chính.

Cũng theo ông, cần bàn đến cả hệ quả của việc tổ chức sản xuất. Nhất là việc phân chia lợi ích thế nào. Khi lời, lỗ thì phân chia ra sao? Ông khẳng định: Cần phải minh định được tất cả các quyền sở hữu đích thực, bảo đảm quyền kinh tế đích thực, chứ như hiện nay thì rất khó để giải quyết triệt để vấn đề. 


Sau ý kiến của TS.Trần Đình Thiên, buổi tọa đàm càng sôi nổi hơn. TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm VP Quốc hội nhấn mạnh: “Tích tụ hay Tập trung đất đai cuối cùng là bảo đảm quyền tự do tài sản. Ngàn đời nay đã như vậy, không khác được. Chỉ khi quyền tự do tài sản được đảm bảo thì doanh nghiệp mới mạnh dạn đầu tư.
 
Doanh nghiệp, nếu mua đất mà không có lợi thì họ sẽ không mua, tương tự người nông dân nếu "bán đất" mà không có lợi thì họ cũng không bán. Đó là triết lý cơ bản, đơn giản nhất mà chúng ta cần phải tuân thủ. Về giá thị trường, theo ông, thị trường phản ứng rất nhanh nhạy với cung cầu.
 
Tuy nhiên, nếu nông dân "bán đất" ồ ạt cho doanh nghiệp thì rủi ro cũng rất lớn. Bởi khi đó nợ công cũng sẽ rất lớn. Mà nông dân không còn đất thì đồng nghĩa với việc không còn chỗ ẩn nấp. Và như vậy thì từ bất ổn về an ninh kinh tế sẽ dẫn đến bất ổn về an ninh chính trị, và hậu quả sẽ khôn lường. 
 
Ông nhấn mạnh một lần nữa rằng căn bản nhất là quyền tự do tài sản. Chúng ta đừng áp đặt một cách máy móc kỹ thuật vào quyền sở hữu tài sản của dân, doanh nghiệp.
 
Giá đất đai cũng phải theo thị trường,không có chuyện đứng im một chỗ. Chúng ta cần “mở” đầu óc để con cháu chúng ta có cuộc sống tốt đẹp, đó là hãy bảo vệ quyền tài sản đất đai của người dân, doanh nghiệp. Đây là vấn đề cốt yếu, phải nhìn nhận quyền sở hữu, nhà nước đảm bảo quyền tự do tài sản, đó mới là chìa khóa gỡ được cái vòng kim cô làm cản trở sự phát triển lâu nay”.
 
TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm VP Quốc hội phát biểu
TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm VP Quốc hội phát biểu

Là người tham gia làm Luật Đất đai từ năm 1993, TS.Trần Du Lịch phát biểu: “Hiện nay nói là đất đai thuộc sở hữu toàn dân nhưng tôi thấy nhà nước muốn làm cái gì cũng đều phải bỏ tiền ra. Đất công, nói một cách chính xác là hiện không có. Vấn đề đáng nói là người sử dụng đất có 8 quyền theo Luật Đất đai nhưng đó chưa là quyền tài sản. Vì thế vướng rất nhiều.

Ông cho biết: Hiện nay ở Lâm Đồng, người ta cho thuê cả trăm triệu/năm/công, nên không doanh nghiệp nào thuê nổi. Những nơi có thể làm được nông nghiệp công nghệ cao thì dân đã làm hết, vì họ có khả năng làm. Ông băn khoăn không biết gói 100.000 tỷ đồng ưu đãi cho vay đầu tư vào NNCNC sẽ giải ngân ra sao, vì quy hoạch 19 vùng nông nghiệp công nghệ cao chỉ có giá trị trên giấy, do không còn đất trống!

TS.Trần Du Lịch, Chuyên gia kinh tế phát biểu
TS.Trần Du Lịch, Chuyên gia kinh tế phát biểu
TS Trần Du Lịch đề xuất 4 giải pháp cho bài toán đất đai hiện nay: 
 
1.Chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động chứ không bị cưỡng ép. Thực tế hiện nay không có lao động cho nông nghiệp, vậy nên một bộ phận thoát li để trở thành người làm thuê là điều cần thiết.
 
2.Tất cả động thái tích tụ và tập trung đều nên thực hiện bằng chính sách phù hợp. Cái sai hiện nay là nhà nước muốn gom hết đất về mình để phân phát.
 
3.Về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên và tách biệt với tập trung. Lấy ví dụ toàn bộ các trang trại Bắc Âu có 70% diện tích là thuê của nông dân, doanh nghiệp chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống. 
 
4.Vai trò quan trọng nhất của nhà nước là tổ chức hệ thống phân phối làm sao để giảm chi phí sản xuất. Quản lí nhà nước phải tính đầu ra cho hàng nông nghiệp công nghệ cao. Hiện nay nội công nghệ chưa cao đã cung thừa cầu, vì vậy tìm đầu ra cho hàng nông nghiệp công nghệ cao là điều phải tính đến.

 

Buổi tọa đàm tiếp tục với phát biểu của ông Nguyễn Thế Trung, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Nghệ An, nguyên Phó Ban Dân vận Trung ương: “Hai trở ngại lớn của nông nghiệp Việt Nam hiện nay cần giải quyết để phát triển tốt, đó là: đẩy nhanh quá trình tích tụ ruộng đất và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. 
 
Lâu nay đất đai vẫn là vấn đề khó, còn nhiều lúng túng. Theo dõi nhiều quốc gia mới thấy, ít có quốc gia nào lại thay đổi nhiều lần về quy định quản lý đất đai như Việt Nam, mà đến nay vẫn chưa hoàn thiện. Trên thực tế, trên dưới 70% khiếu nại của dân đều liên quan đến đất đai, chưa kể đến có điểm tranh chấp nóng về đất đai gần đây giữa người dân và chính quyền.
 
Chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp. Nếu muốn nông nghiệp phát triển bền vững, phát triển xanh và theo hướng công nghệ cao thì phải tích tụ ruộng đất.
 
Hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp. Riêng tôi, tôi ủng hộ hình thức doanh nghiệp thuê đất của dân.
 
Tuy nhiên, nhà nước phải có chế tài cho cả hai bên: bên thuê và bên cho thuê. Vì tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê đều có rủi ro cao hơn với người dân. Liên quan đến tích tụ đất là dính đến đến quản lý chính trị xã hội vì 70% dân số Việt Nam nằm ở nông thôn.
 
Trước đây, đất tập trung vào HTX, HTX không hiệu quả lại chuyển vào khoán hộ, nhưng đến nay, các chỉ thị về khoán hộ đã hết động lực”.
 

Ông Nguyễn Thế Trung nhận định: “Cái mất nếu tích tụ đất là một bộ phận nông dân mất đất, thiếu việc làm. Khả năng rất có thể xảy ra là có một bộ phận nhỏ doanh nghiệp lợi dụng chủ trương tích tụ để đầu cơ không chính đáng, gắn với cán bộ chính quyền xin dự án, từ đất nông nghiệp sang đất thương mại.

Nếu quản lý nhà nước chặt chẽ thì không được để xảy ra tình trạng này. Phải tăng cường quản lý nhà nước về đất đai. Phải cho doanh nghiệp có tâm huyết làm thì mới tích tụ đất được. Chỉ sợ mình làm nông nghiệp theo phong trào thì chắc chắn thất bại”!


Ông Nguyễn Thế Trung, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Nghệ An, nguyên Phó Ban Dân vận Trung ương phát biểu
Ông Nguyễn Thế Trung, Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Nghệ An, nguyên Phó Ban Dân vận Trung ương phát biểu

Mở đầu trao đổi, PGS.TS Võ Trí Hảo, Phó Trưởng khoa Luật trường Đại học Kinh tế TPHCM kể chuyện 17 năm trước ông từng có viết bài báo về việc bỏ hạn điền nhưng suýt bị kỷ luật. Từ đó đến nay ông luôn cho rằng bỏ hạn điền, chấp nhận tích tụ đất đai là việc cần thiết.
 
Ông nói: Nền kinh tế của chúng tá là nền kinh tế hàng hóa, mọi quy luật phải theo quy luật thị trường. Mà kinh tế thị trường thì phải cạnh tranh để tạo ra giá trị. Do vậy, tích tụ ruộng đất, bỏ hạn điền là phù hợp thực tế.
 
Vấn đề là tích tụ như thế nào? Theo ông, các quốc gia khác không có chuyện giải cứu nông sản như chúng ta thời gian qua. Bởi  vì nông dân của họ được tổ chức sản xuất tốt, đầu ra, đầu vào đều theo nhu cầu thị trường. Tức họ có khảo sát thị trường, nên không bị động khi Trung Quốc điều chỉnh chính sách. Việc này chỉ làm tốt khi tích tụ được đất đai. 
 
Nhưng theo ông, khi tích tụ đất đai, các chủ thể tập trung vào quan hệ đàm phán với nhiều nông dân để tạo ra cánh đồng lớn, theo một quan hệ hợp đồng có pháp lý rõ ràng. Ông cho rằng khi doanh nghiệp tích tụ được đất đai thì họ có động lực cao hơn để đầu tư xây dựng thương hiệu cho đời con cháu.
 
Tích tụ thế nào phải bảo đảm an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp. Tránh tích tụ bằng công cụ hành chính, hãy để họ đến với nhau một cách tự nhiên. Tránh việc dùng cách phân phối lại, hay là dùng chính sách thu hồi giao cho doanh nghiệp. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu hay bất cứ lý do gì. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất dai cũng như vậy”!
 
PGS.TS Võ Trí Hảo, Phó Trưởng khoa Luật trường Đại học Kinh tế TPHCM phát biểu
PGS.TS Võ Trí Hảo, Phó Trưởng khoa Luật trường Đại học Kinh tế TPHCM phát biểu
 
Sau khi lắng nghe các ý kiến phát biểu, ông Phan Chánh Dưỡng, Giảng viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, đưa một góc nhìn khác: góc nhìn về không gian sinh tồn.
 
“Sở dĩ các chính sách tích tụ, tập trung đất đai không được người dân ủng hộ là bởi nó xâm phạm đến không gian sinh tồn của họ. Tôi cho rằng đất đai gồm có hai yếu tố quan trọng, thứ nhất là yếu tố kinh tế, thứ hai là yếu tố xã hội - chính là không gian môi trường sinh sống.
 
Chúng ta không thể lấy hiệu quả sử dụng đất để đánh giá giá trị của miếng đất, vì mỗi góc nhìn sẽ đánh giá giá trị sử dụng của miếng đất khác nhau. Ví dụ người làm nông nghiệp sẽ đánh giá khác với người làm công nghiệp, càng khác với người coi miếng đất là nơi sinh sống của cả gia đình.
 
Do đó chúng ta không thể lấy giá trị kinh tế để đẩy người nông dân ra khỏi miếng đất của mình. Vấn đề tích tụ, tập trung đất đai như là hai mặt của một tờ giấy, trong đó một mặt là kinh tế, một mặt là xã hội. Cái lợi của không gian sinh tồn được tính theo chuẩn khác chứ ko phải bằng tiền.
 
Tóm lại, lí do chính mà các chính sách bị chống đối là do chúng ta mải lo vấn đề kinh tế mà ít quan tâm vấn đề xã hội”.
 
Ông Phan Chánh Dưỡng, Giảng viên Chương trình Fulbright
Ông Phan Chánh Dưỡng: Giảng viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright

Ông Phan Chánh Dưỡng tiếp tục phân tích: “Đất đai là một tư liệu sản xuất, về mặt chính sách, nó cần được thúc đẩy để chuyển đổi từ người này qua người khác, để cuối cùng chuyển đến người sử dụng nào có khả năng làm giá trị của miếng đất trở nên cao nhất. Vấn đề là thúc đẩy như thế nào?

Phải làm sao để người sở hữu đất tự nhận ra mà nhường lại miếng đất và vẫn yên tâm về quyền lợi của mình! Nếu không chính sách này sẽ bị chống đối”.


Tiếp lời ông Phan Chánh Dưỡng, ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Lộc Trời bày tỏ: “Tôi thực sự thấm thía không gian sinh tồn của nông dân, và doanh nghiệp chúng tôi luôn có tâm thế làm gì cũng nghĩ cho người nông dân.

Nói về quy luật đánh đổi, thú thật là doanh nghiệp chúng tôi muốn làm, muốn tồn tại thì trước hết phải giải quyết hiệu quả kinh tế. Tôi cho rằng đời sống người nông dân, môi trường, xã hội… tất cả thay đổi của những yếu tố này phải hài hòa với lợi ích kinh tế. Khi làm cánh đồng mẫu lớn, tôi là người tiên phong về khái niệm này”.

 

Về vấn đề tích tụ đất đai, ông Huỳnh Văn Thòn cho biết: “Đây là yếu tố cần thiết để làm thương hiệu, thị trường. Vấn đề ở chỗ chính sách nhà nước phải hiệu quả và hợp lý. Cả hai cách tích tụ và tập trung đều cho đất quy mô lớn để sản xuất lớn.

Quan điểm của tôi là đẩy mạnh tích tụ ruộng đất nhưng để cho thị trường điều tiết, Nhà nước chỉ nên có chính sách khuyến khích cụ thể. Không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất thì nông nghiệp khó mà phát triển được, nên chúng ta phải chấp nhận một sự mất mát nào đó. Nếu người dân không có miếng đất để đi về, thì trách nhiệm của chúng ta là phải xây dựng cho người dân cuộc sống tốt hơn”.

Theo ông  Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An, người có hơn 40 năm làm nông nghiệp, chúng ta làm chính sách mà né tránh hiện trạng. Trên thực tế là "mua đất" nhưng cứ dùng từ đền bù. Vì vậy nên mọi thứ không theo đúng đường đi của nó.
 
Ông cũng đồng tình với các ý kiến cho rằng chúng ta không thể dùng mệnh lệnh hành chính để lấy không đất đai của dân được. Nếu người nông dân muốn giữ đất thì cần có hành lang pháp lý để không ai ép được họ để lấy đi cái không gian sinh tồn do cha ông họ để lại".  
 
Ông đánh giá: “Nông dân hiện nay rất sáng tạo, họ có thể tạo ra giá trị nhiều tỷ đồng trên 1ha đất, nên nhà nước không thể can thiệp bằng biện pháp hành chính để lấy đất của họ. Và khi người nông dân biết tạo ra giá trị gia tăng trên mảnh đất thì quyền tài sản của họ đối với đất đai là bất khả xâm phạm. Chỉ có tôn trọng quyền này thì mới tránh tình trạng kiện tụng, khiếu nại khéo dài, phức tạp xảy ra như lâu nay".
 
Cũng theo ông, có một nghịch lý là chúng ta luôn muốn nông thôn trù phú, nhưng lại tạo nên rào cản trong một diễn biến tự nhiên là giao dịch đất đai. Một người khoảng 1.000 mét vuông đất ở nông thôn thì làm gì đủ sống, nếu họ không sang nhượng để tìm việc khác phù hợp hơn. Dịch chuyển đất không tạo ra bất ổn, nếu nhà nước không can thiệp quá sâu vào sự giao dịch tự nhiên của thị trường.
 
Ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An phát biểu
Ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An phát biểu
 
phỏng vấn 01 phỏng vấn 02
trao đổi
trao đổi
Khách tham dự tọa đàm tiếp tục trao đổi sôi nổi trong giờ giải lao

Sau ý kiến của ông Võ Quan Huy, buổi tọa đàm tiếp tục với phát biểu của ông Trần Thế Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường: Chủ trương tích tụ đất đai đã manh nha từ lâu, từ đại hội Đảng lần thứ XI, XII và đã được thể chế trong pháp luật.
 
So với trước đây, hiện nay hạn mức sở hữu đất đai đã được nâng lên. Tuy nhiên, chính sách về tích tụ ruộng đất vẫn còn tồn đọng nhiều điểm chưa phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay. Chúng ta cần giải quyết nhiều vấn đề như: có cần thiết phải đặt hạn mức đất đai không, nên bỏ hạn mức hay chỉ cần nâng hạn mức, và nâng hạn mức đến đâu thì phù hợp? Thời hạn sử dụng đất 50 năm đã phù hợp chưa?...
 
Ngay cả vấn đề quy hoạch đất cũng chưa ổn định, còn đang cần điều chỉnh thêm bởi tích tụ đất đai không hề dễ. Văn hóa giữ làng giữ đất còn in đậm trong tâm trí của người dân, để vận động tích tụ, tập trung đất đai một cách tự nguyện cần có sự hỗ trợ của nhà nước.
 
Một vấn đề bất cập nữa là theo luật hiện nay, chủ đầu tư dự án có vốn nước ngoài vẫn chưa có quyền sử dụng đất.
 
Ông Trần Thế Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường
Ông Trần Thế Ngọc, nguyên Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Tiền Giang, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên – Môi trường

Là một người nhiều năm công tác trong ngành tài nguyên môi trường, và hiện nay trực tiếp quản lý ở cơ sở, ông Nguyễn Văn Thiệp, Bí thư Huyện ủy Cần Giuộc, Long An cho rằng: Vấn đề sở hữu đất đai là vấn đề đã trao đổi, thảo luận rất nhiều, nhưng chốt lại vẫn còn phải bàn.

Thực tế tập trung ruộng đất, đối với nông dân, nó không “nóng”.Nhưng nút thắt của chuyện tập trung nằm ở doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Nhiều trường hợp có trên dưới 1.000 ha nhưng phải nhờ người khác đứng tên, vì theo luật một người không thể đứng tên diện tích nhiều như vậy, do vượt hạn điền. Tình trạng này khiến doanh nghiệp không an tâm sản xuất.

Trong khi đó, muốn sản xuất lớn doanh nghiệp phải có đầu tư, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân thì mới có sản phẩm tốt, sản phẩm mới có vị trí trên thị trường. Theo ông Thiệp, rào cản về pháp lý đã trói doanh nghiệp không được chuyển nhượng đất nông nghiệp. Do vậy nếu muốn kêu gọi đầu tư, mở rộng sản xuất thì không biết lấy đất đai ở đâu.

Ông Thiệp khẳng định: Phải cho doanh nghiệp quyền chuyển nhượng sử dụng đất gồm cả đất lúa. Mình đừng sợ người dân mất đất, đừng quá cứng nhắc với khẩu hiệu “người cày có ruộng”, nếu không giải bài toán này thì chúng ta vẫn quẩn quanh với những mảnh đất manh mún như bao lâu nay.

Vấn đề cốt yếu là quyền sở hữu đất đai, cần phải rõ ràng thì doanh nghiệp mới mạnh dạn đầu tư. Nhiều ý kiến chuyên gia, nhà quản lý đã nói từ lâu nay cần rạch ròi 3 hình thức sở hữu: nhà nước, tập thể và tư nhân. Có như vậy quyền về tài sản mới được đảm bảo không bị xâm phạm, người ta mới mạnh tay bỏ vốn đầu tư sản xuất.

Nếu chúng ta không hóa giải vấn đề sở hữu thì rất khó bàn chuyện đầu tư vì đó là cái gốc của mọi vấn đề về đất đai. Nói chung quyền sử dụng hay quyền sở hữu đất đai  mà không đi vào cụ thể thì nông nghiệp mình cứ lẩn quẩn không phát triển được.

Khi chúng ta thống nhất hình thức sở hữu, thì việc mở rộng hạn điền để tăng qui mô sản xuất là điều tất yếu nhưng phải kèm điều kiện để kiểm soát, nhằm ngăn chặn trường hợp doanh nghiệp đề nghị giao đất làm nông nghiệp nhưng được vài năm xin đổi quy hoạch phân lô bán nền thu lợi khủng.

Ông Huỳnh Ngọc Huy, Thành viên HĐQT Ngân hàng Bưu điện Liên Việt,  cũng là nhà đầu tư, hợp tác với nông dân trồng mắc ca, đặt ra một số vấn đề rất đáng chú ý: “Hiện nay Tây Nguyên và Tây Bắc đất bỏ hoang rất nhiều, dù đất này có thể trồng mắc ca rất tốt nhưng doanh nghiệp không vào được, vì quy định khi lấy đất rừng sản xuất phải chia tỷ lệ phần trăm cho dân.

Vấn đề đặt ra là ai sẽ kiểm soát lợi nhuận, ai có trách nhiệm chế tài? Lời cũng khổ mà lỗ càng chết vì không biết phải chia sẻ với người dân ra sao?Thứ hai, ngân hàng không thể cho doanh nghiệp vay tiền được, vì đất rừng không thể dùng để làm tài sản thế chấp.

Ông Huỳnh Ngọc Huy, Thường vụ Hội đồng Quản trị Ngân hàng Bưu điện Liên Việt
Ông Huỳnh Ngọc Huy, Thường vụ Hội đồng Quản trị Ngân hàng Bưu điện Liên Việt

 

Ông Lâm Đạo Hưng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Minh Hưng Group, doanh nghiệp đang có nhu cầu tích tụ đất để làm công nghiệp - bắt đầu phần phát biểu bằng ví dụ thực tiễn trường hợp mà doanh nghiệp của ông đã trải qua: “Trước đây, khi chúng tôi đến huyện Tân Phước tỉnh Tiền Giang đặt vấn đề mua đất của dân để xây dựng nhà máy thì giá đất tại địa phương rất rẻ, Nghe chúng tôi mua đất với giá 100 nghìn đồng/m2 thì nông dân rất hồ hởi đồng ý, nhưng chỉ 3 ngày sau họ đã đổi ý, chỉ còn 1/3 diện tích đất được chuyển nhượng, phần còn lại họ muốn bán với giá 120.000 đồng/m2.

Điều này cho thấy nông dân rất biết tính toán, thỏa thuận với doanh nghiệp chứ không dễ chịu thiệt thòi. Thực tế, người nông dân hiện đại rất thông minh, có sự thích nghi và phát triển rất nhanh và đầu tư khôn ngoan không kém gì doanh nghiệp.

Thêm vào đó, hệ thống kinh tế có sự vận hành theo quy luật luôn luôn tiến lên và quy luật cung cầu sao cho cả hệ thống tự động điều tiết vận hành đúng cơ chế thị trường. Do vậy, chúng ta không cần phải quá lo lắng về việc người nông dân bị mất đất và cũng không cần phải lo lắng về việc người nông dân bị thất nghiệp, vì hiện tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp như tôi vẫn còn rất thiếu lao động”.

Ông Lâm Đạo Hưng - Chủ tịch Hội đồng quản trị của Minh Hưng Group
Ông Lâm Đạo Hưng - Chủ tịch Hội đồng quản trị của Minh Hưng Group

Tại nhà máy của Minh Hưng Group, nông dân vào làm công nhân tại nhà máy của ông đều có cuộc sống và thu nhập tốt hơn, từ 2-3 triệu/ tháng trước đây, giờ đã lên đến 6-10 triệu/ tháng.

Hầu như 100% lao động trong nhà máy của ông là người trong huyện, người già không còn sức lao động thì mở nhà trọ, làm dịch vụ để phục vụ cho công nhân nhà máy. Ngoài ra, doanh nghiệp của ông còn kết hợp với chính quyền để xây dựng đường sá, cầu cống… góp phần nâng cao đời sống người dân địa phương - Ông Lâm Đạo Hưng cho biết thêm.

 

Ông Nguyễn Tất Thắng, Tổng Gíam đốc Công ty CP Đầu tư xây dựng Tân Đô phát biểu: “Nếu chúng ta thay đổi chính sách đất đai thì sẽ tạo ra sự chuyển biến rất lớn, nhưng đến nay đất nông nghiệp vẫn không chuyển nhượng được, không thị trường hóa. Do đó dù có nói gì đi nữa nhưng nếu chính sách đất đai không thay đổi thì chúng ta sẽ mãi ca bài “quanh quẩn” thôi. 
 
Thực ra, người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, nhưng nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo. Do vậy, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác đất đai, nhưng cần có hành lang pháp lý bảo vệ cả nông dân lẫn doanh nghiệp”.
 
Ông Nguyễn Tất Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tự & Xây dựng Tân Đô
Ông Nguyễn Tất Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tự & Xây dựng Tân Đô
 
 
Sau khi lắng nghe ý kiến phát biểu của các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế, các doanh nghiệp... ông Hồ Xuân Hùng chia sẻ: “Sắp tới, Chính phủ sẽ có quy định mới với nhiều thay đổi liên quan đến đất đai. Mục tiêu chung là tăng hiệu quả trong sử dụng đất đai, và tạo điều kiện để doanh nghiệp về với nông thôn, đầu tư vào nông nghiệp. Chính phủ kỳ vọng các thay đổi trong chính sách đất đai sẽ được ban hành trong tháng 9 tới, để đến tháng 1/2018 sẽ có hiệu lực”.
 
Ông Nguyễn Đức Quang kết luận: “Những ý kiến của các đại biểu trong buổi toạ đàm hôm nay rất sâu sát, gắn với tình hình thực tế. Thông qua Tạp chí Nông thôn Việt, chúng tôi sẽ chuyển tải các ý kiến hữu ích hôm nay đến công luận. Đồng thời, thông qua Tổng hội NN&PTNT, chúng tôi sẽ tập họp thành kiến nghị để đề đạt lên Chính phủ, nhằm góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề còn nhiều tranh cãi, đưa ra một giải pháp khả thi, hữu hiệu hơn". 

Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi thông tin tường thuật trực tiếp từ buổi tọa đàm.

Tạp chí Nông thôn Việt

 

Đội phóng viên online NTV Đội quay phim báo đài
Đội phóng viên và quay phim các báo đài

 

 

;
.
.
.
.