Phạt nặng chưa đủ! - Nông Thôn Việt

Phạt nặng chưa đủ!

Thứ Năm, 26/03/2020, 15:41 [GMT+7]

Tại phiên họp thường kỳ gần đây nhất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, luật sửa đổi, bổ sung luật xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) là một trong những vấn đề được cơ quan thường trực của Quốc hội thảo luận sôi nổi.

Đồng ý phạt nghiêm, nhưng phải hợp lý

Mặc dù hoàn toàn đồng ý với sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật XLVPHC - một đạo luật có tác động toàn diện đến đời sống kinh tế xã hội của đông đảo người dân, nếu không muốn nói là toàn thể nhân dân, song nhiều ý kiến từ cơ quan lập pháp vẫn rất băn khoăn về căn cứ và sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số nội dung cụ thể.

Nhiều nội dung lớn được sửa đổi, bổ sung không phải là vấn đề bất cập được xác định trong Báo cáo tổng kết, cũng không được đánh giá tác động cụ thể. Ví dụ như về quản lý thống nhất biểu mẫu, quyết định trong xử lý VPHC; nâng mức phạt tiền tối đa của một số lĩnh vực; thẩm quyền của cấp trưởng sau khi đã giao quyền cho cấp phó; việc sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật để phát hiện hành vi VPHC; việc lập, gửi biên bản VPHC bằng phương thức điện tử; các quy định về đối tượng bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, nhất là việc mở rộng đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC… Ngược lại, nhiều nội dung được xác định là có vướng mắc, bất cập lại không được sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật..Chẳng hạn, Báo cáo tổng kết thi hành Luật có nêu mức phạt tiền đối với lĩnh vực an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, khoáng sản còn chưa tương xứng với tính chất, mức độ hậu quả vi phạm. Việc tịch thu tang vật, phương tiện VPHC còn nhẹ hơn mức phạt tiền, dẫn đến người vi phạm bỏ tài sản, không chấp hành quyết định xử phạt. Hay như việc trông giữ tang vật, phương tiện VPHC khó khăn do thiếu nhà kho, bến bãi trong lĩnh vực giao thông; công tác kiểm tra, theo dõi thi hành biện pháp khắc phục hậu quả còn chưa thực hiện đầy đủ, chưa thực sự hiệu quả.

Liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, Dự thảo sửa đổi tên các lĩnh vực để bảo đảm thống nhất với các luật khác. Theo đó, Dự thảo Luật quy định 3 lĩnh vực Quản lý và bảo tồn nguồn gen (trừ nguồn gen giống vật nuôi), Trồng trọt và sản xuất, Kinh doanh phân bón ở 2 khoản khác nhau. Song nhiều ý kiến cho rằng, lĩnh vực trồng trọt đã bao hàm lĩnh vực quản lý và bảo tồn nguồn gen giống cây trồng và lĩnh vực phân bón, tách ra như trên tạo ra sự trùng lặp về tên lĩnh vực và mâu thuẫn về mức phạt tiền tối đa, nên đề nghị bỏ lĩnh vực quản lý và bảo tồn nguồn gen và phân bón.

Đáng lưu ý, Dự thảo sửa đổi nói trên đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa của 10 lĩnh vực, trong đó hành vi vi phạm trong lĩnh vực báo chí có thể bị phạt tới 250 triệu đồng (hiện hành mức tối đa là 100 triệu đồng); giao thông vận tải đường bộ và phòng, chống tệ nạn xã hội từ 40 triệu đồng lên 75 triệu đồng; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ 100 triệu lên 200 triệu; quản lý công trình thủy lợi (sửa đổi thành lĩnh vực thủy lợi) từ 100 triệu đồng lên 250 triệu đồng... Dự thảo luật cũng bổ sung quy định mức phạt tiền tối đa của 6 lĩnh vực: tín ngưỡng, đối ngoại (30 triệu đồng); cứu nạn, cứu hộ (50 triệu đồng), in và an toàn thông tin mạng (100 triệu đồng), sở hữu trí tuệ (250 triệu đồng). Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, đây là “luật quan trọng, được áp dụng nhiều nhất trong thực tiễn”, phải đảm bảo yêu cầu về quản lý Nhà nước, quản lý xã hội cho tốt, nhưng cũng phải tôn trọng, đảm bảo quyền con người, quyền công dân. Tăng mức phạt tiền tối đa để đảm bảo tính răn đe, ngăn chặn hành vi vi phạm, nhưng phải trả lời thuyết phục câu hỏi: vì sao lại là các lĩnh vực này và mức sàn/trần đã hợp lý chưa!

Còn nhiều điều phải cân nhắc

Bám sát vấn đề được nêu ra bởi người đứng đầu Quốc hội, có thể thấy, biện pháp hữu hiệu để bảo đảm tính răn đe và giáo dục của việc xử phạt VPHC là thực hiện nghiêm nguyên tắc “mọi hành vi VPHC phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do VPHC gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật”.

Nhưng liệu có phải cứ xử phạt thật nặng là đảm bảo sự nghiêm minh hay không? Và nếu định tăng mức phạt trong 10 lĩnh vực kể trên thì đã đầy đủ chưa? Một số ý kiến trích dẫn kinh nghiệm nước ngoài đã dẫn chứng việc Đảo quốc Singapore áp dụng mức phạt thật nặng để thay đổi xã hội theo hướng quy củ, văn minh và đã rất thành công. Tuy nhiên, biện pháp này lại phải dựa trên một nền tảng quan trọng là một chính quyền “sạch”, làm việc thực sự hiệu quả - điều mà không phải nước nào cũng có và Việt Nam còn đang phấn đấu. Đơn cử, tăng mức xử phạt hành chính trong vi phạm giao thông phải đồng thời với quyết tâm truy đến cùng trong việc xử lý vi phạm giao thông. Luật sư Nguyễn Văn Hậu (Hội Luật gia TP.HCM) còn đề nghị có thêm biện pháp khuyến khích lái xe an toàn. Chẳng hạn có thể quy định những người hành nghề lái xe mà trong vòng 10 - 20 năm không có vi phạm nào sẽ được cấp thẻ lái xe màu vàng, được ưu tiên khi đi làm các thủ tục hành chính…

Cần nói thêm rằng, theo Luật Ban hành Văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, khi trình một dự thảo luật, các nghị định hướng dẫn cần được trình kèm theo. Đồng thời với việc hoàn thiện dự luật, việc rà soát, chỉnh lý các nghị định hướng dẫn là hết sức cần thiết để pháp luật đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả. Và như thế, theo nhiều luật gia có kinh nghiệm, còn rất nhiều điểm bất hợp lý về mức độ xử phạt.

Đơn cử, Nghị định số 100/2019/NĐ-CP quy định xử phạt VPHC trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2020 (chỉ 1 ngày sau khi được ký ban hành), được LS Trương Thanh Đức, Chủ tịch Công ty Luật Basico cho là có những nội dung trái với Luật Giao thông đường bộ hiện hành. Nghị định 100/2019/NĐ-CP xử phạt tài xế về cả hành vi không thắt dây an toàn hoặc chở người trên xe ô tô không thắt dây an toàn tại mọi vị trí, trong khi Luật chỉ bắt buộc đối với hàng ghế trước (tại khoản 2, Điều 9 về “Quy tắc chung”).

Cũng tại Nghị định 100, mức phạt đối với hành vi lái xe ngược chiều trên cao tốc (tối đa là 18 triệu đồng) được coi là “vẫn quá nhẹ”, đặc biệt là khi mới đây cảnh sát giao thông chỉ xử phạt một tài xế phóng xe ngược chiều trên cao tốc (được ghi hình và phát tán rộng rãi trên mạng xã hội, khiến dư luận hết sức bất bình) có 17 triệu đồng. Trong khi đó, hành vi lái xe khi có sử dụng rượu bia (chỉ cần có nồng độ cồn trong khí thở trên 0) bị phạt đến 40 triệu đồng, tước bằng lái 24 tháng; trong khi lùi xe trên cao tốc chỉ bị phạt 12 triệu, tước bằng 6 tháng…

CẨM HÀ

;
.
.
.
.