Ứng phó với hạn mặn, cách nào? - Nông Thôn Việt

Ứng phó với hạn mặn, cách nào?

Thứ Ba, 03/03/2020, 16:37 [GMT+7]

Tình hình hạn mặn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) diễn ra ngày càng phức tạp và có chiều hướng nghiêm trọng hơn trong thời gian gần đây. Giải pháp để ứng phó hạn mặn là điều mà rất nhiều người quan tâm trong giai đoạn hiện nay.

 

 

Ông Trịnh Đình Dũng – Phó Thủ tướng Chính phủ: Cần tiếp tục cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng

ĐBSCL với 13 tỉnh, thành là vùng trù phú, trọng điểm về lương thực của cả nước và đang chịu ảnh hưởng nặng do biến đổi khí hậu, hạn mặn, về lâu dài còn có thể trở thành vùng ngập mặn. Thêm vào đó, nguy cơ thiếu nước để phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân ngày càng gia tăng do tình trạng ô nhiễm nước tại các dòng sông, hồ chứa và việc sử dụng nước lãng phí, thiếu các công trình tích trữ nước.

Trước tình hình này, chúng ta phải tập trung ứng phó một cách hiệu quả cả trong ngắn hạn và dài hạn với mục tiêu quan trọng nhất là không để hộ gia đình nào thiếu nước, không để bùng phát dịch bệnh do thiếu nước và hạn hán, đồng thời đủ nước để phát triển kinh tế, xã hội ở khu vực ĐBSCL. Trên cơ sở đó, các địa phương cần chủ động các phương án bảo đảm nguồn nước cho người dân; có các biện pháp tích trữ nước cho sinh hoạt, lọc nước; mở rộng mạng lưới cấp nước đô thị đến khu vực nông thôn; sử dụng các phương tiện di động chở nước phục vụ người dân trong trường hợp cấp bách...

Bộ Tài nguyên và Môi trường cần tăng cường công tác dự báo, cung cấp các bản tin có liên quan cho các cơ quan và các địa phương để chỉ đạo các biện pháp ứng phó phù hợp. Các Bộ, ban ngành cũng cần phối hợp chặt chẽ, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về sử dụng nguồn nước nhằm chia sẻ thông tin, kinh nghiệm; hợp tác nghiên cứu, đầu tư, hỗ trợ nguồn lực… Trong đó, đặc biệt là hợp tác với các nước thượng nguồn sông Mê Kông để chia sẻ thông tin về vận hành xả nước các công trình thuỷ điện để tăng cường dòng chảy về ĐBSCL.

Bộ NN&PTNT cần phân công lãnh đạo Bộ tăng cường phối hợp, hướng dẫn, chỉ đạo, đồng thời kiểm tra, đôn đốc các Bộ, ngành, địa phương liên quan thực hiện các biện pháp phòng chống hạn hán, nhiễm mặn.

Về lâu dài, Bộ NN&PTNT và các địa phương vùng ĐBSCL cần tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, trong đó tập trung chuyển đổi sản xuất theo tinh thần Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với BĐKH.

Cùng với các phương án trên, chúng ta cũng phải tăng cường thông tin, vận động, tuyên truyền cho người dân tích cực tham gia vào công tác phòng chống hạn mặn.

Ông Nguyễn Xuân Cường - Bộ trưởng Bộ NN&PTNT: Xác định đối phó với thách thức hạn mặn thường xuyên hơn, tiến tới chủ động hoàn toàn việc thích ứng

Dự kiến mùa khô năm nay ĐBSCL có khả năng bị tổn thương nghiêm trọng hơn cả 2015 - 2016, tác động đến 10/13 tỉnh ở ĐBSCL. Do vậy, công việc cấp bách hiện nay là theo dõi chặt diễn biến thời tiết, nguồn nước, xâm nhập mặn để cụ thể hóa cho từng vùng, từng khu vực làm cơ sở xác định cơ cấu mùa vụ, đề ra các giải pháp kỹ thuật đối với sản xuất nông nghiệp. Từng vùng, từng tỉnh cần rà soát lại các công trình để phục vụ sản xuất nông nghiệp và cả kịch bản cung ứng nước sạch cho người dân, đồng thời chủ động tránh hạn mặn. Hiện, vụ lúa Đông Xuân của toàn vùng đã giảm từ 1,6 triệu héc-ta xuống còn hơn 1,5 triệu héc-ta, chúng ta cần tập trung tuyên truyền cho bà con ở những nơi không chủ động được nguồn nước để họ không xuống giống. Đối với cây ăn quả 130 nghìn héc-ta có khả năng ảnh hưởng cần liên tục quan trắc, thông báo cho người dân để có kế hoạch hợp lý nhất. Đối với nước sinh hoạt cần rà soát lại, nếu kịch bản cực đoan hơn phải dự trù các giải pháp ứng phó.

Chúng ta cũng cần tổng rà soát và đẩy nhanh tiến độ 11 dự án công trình nông nghiệp nông thôn do Bộ làm chủ đầu tư cùng những công trình do các tỉnh đầu tư, cố gắng hoàn thiện xong những phần quan trọng nhất của dự án để kịp thời ứng phó trong mùa khô năm nay.

Trong thời gian tiếp theo, chúng ta phải xác định đối phó với thách thức hạn mặn thường xuyên hơn, tiến tới chủ động hoàn toàn việc thích ứng. Bộ NN&PTNT cũng sẽ thành lập ban chỉ đạo phòng chống hạn mặn do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chỉ đạo, thường xuyên phối kết hợp cùng các địa phương để tháo gỡ và tham mưu Chính phủ các giải pháp giải quyết các khó khăn trong quá trình ứng phó hạn mặn.

Ông Lê Thanh Tùng – Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt – Bộ NN&PTNT: Sự thích ứng phải thuận với những yếu tố đã xảy ra.

Các thông tin về chất lượng nước và nguồn nước phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt đã được các cơ quan chuyên môn cung cấp từ rất sớm trong mùa hạn mặn năm nay. Hiện nay bà con ở các vùng ven biển hoặc các vùng có khả năng bị xâm nhập mặn được cung cấp các thông tin này đều đặn từ rất nhiều kênh như loa truyền thanh lúc 5g sáng và 5g chiều, các kênh truyền hình của địa phương và tài liệu của các cơ quan chuyên môn ở gửi đến từng hộ gia đình. Những thông tin này được cập nhật hàng ngày, thậm chí là hàng giờ nếu tình hình nguy cấp.

Người dân cần chú ý lắng nghe thông tin, đồng thời tuân thủ lịch xuống giống của các cơ quan chuyên môn đối với các cây trồng ngắn ngày và tuân thủ các kỹ thuật canh tác trong mùa khô hạn đối với cây dài ngày. Khi nắm rõ được các thông tin chính xác, người dân sẽ dễ dàng hơn trong việc bố trí sản xuất và sinh hoạt.

Hiện nay, Chính phủ và các địa phương đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ bà con thích ứng với biến đổi khí hậu và ổn định canh tác bằng các nguồn vốn quốc gia và nguồn vốn từ Ngân hàng Thế giới với các chương trình rất lớn về quy mô và chi phí để hỗ trợ kỹ thuật, trang thiết bị, kiến thức cho người dân. Những nỗ lực này nhằm giúp người dân thích ứng và cải thiện được các điều kiện sản xuất, sinh sống để có thể thích ứng được trong vòng ít nhất là 10 năm tới.

Nhìn về dài hạn, đối với yếu tố cực đoan mang tính toàn cầu như hạn hán và xâm nhập mặn - nếu đúng như dự báo trong khoảng 50 – 100 năm tới ĐBSCL sẽ chìm trong biển - thì việc đòi hỏi người dân có khả năng chống chịu và giữ được vùng sản xuất sẽ là điều không tưởng. Đây là yếu tố cực đoan của cả địa cầu nên sự thích ứng của chúng ta phải thuận với những yếu tố đã xảy ra và thuận theo đến một mức độ nào đó cho phép bằng các yếu tố công trình hoặc phi công trình. Nếu yếu tố cực đoan xảy ra vượt ngoài kiểm soát thì buộc lòng chúng ta phải ngưng sản xuất và ngưng xây dựng các công trình để chuẩn bị lại theo hướng khác đối với ĐBSCL.

Bà Sitara Syed, Phó đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên Hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam: Cần lưu tâm đến những hộ nghèo, cận nghèo sống ở những vùng ven sông, ven biển

Tôi nhận thấy Chính phủ và các bộ ban ngành của Việt Nam rất quan tâm đến vấn đề hạn hán và xâm nhập mặn năm nay, ngay từ tháng 9/2019 các cơ quan của Chính phủ, đặc biệt là Bộ NN&PTNT đã có những chỉ thị để định hướng công tác phòng chống.

Trong bối cảnh hạn mặn có khả năng diễn ra nghiêm trọng, trước mắt chúng ta cần lưu tâm đến những hộ nghèo, cận nghèo sống ở những vùng ven sông, ven biển không có khả năng tiếp cận nguồn nước sinh hoạt, đảm bảo cho các đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em, người già, phụ nữ… có nguồn nước hợp vệ sinh, phòng tránh dịch bệnh, đảm bảo an ninh lương thực. Đồng thời, chúng ta cũng cần giúp người dân có sinh kế ổn định trước tình hình này, vì hạn mặn không phải chỉ diễn ra vài ngày như bão lũ, mà có thể kéo dài đến vài tháng.

Về lâu dài, chúng tôi cũng rất vui mừng thấy Chính phủ Việt Nam có nhiều phương án để ứng phó, đặc biệt là ban hành Nghị quyết 120 của Chính phủ về phát triển toàn diện ĐBSCL, trong đó nêu ra các giải pháp trữ nước, chuyển đổi cây trồng, nâng cao nhận thức cho người dân và cộng đồng thông qua các giải pháp sử dụng nước tiết kiệm và hiệu quả, đầu tư cơ sở hạ tầng đối phó với xâm nhập mặn. Đây đều là những định hướng rất đúng đắn và UNDP rất sẵn lòng phối hợp với chính quyền Trung ương, các bộ ban ngành và chính quyền các tỉnh trong việc triển khai những giải pháp trước mắt và lâu dài. Riêng trong đợt hạn mặn này, chúng tôi sẽ phối hợp với các tỉnh để nghiên cứu những hỗ trợ cần thiết cho người dân, đảm bảo họ có đủ nước uống trong các tháng hạn mặn.

 

PHƯƠNG ĐẶNG ghi

;
.
.
.
.