Làm bãi bồi nhân tạo để trồng rừng ngập mặn - Nông Thôn Việt

Làm bãi bồi nhân tạo để trồng rừng ngập mặn

Thứ Ba, 17/11/2020, 12:08 [GMT+7]

Trong hàng trăm chuyến đi đến khảo sát địa điểm trồng rừng ngập mặn của tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng (sinh năm 1970), tôi may mắn đi chung với anh khoảng năm bảy lần, dù ít nhưng cũng đủ để nhận thấy tâm huyết và hiệu quả công việc của anh trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu, giữ đất, giữ vành đai xanh cho các vùng đất ngập nước hoang hóa tại tỉnh TT Huế. Đến nay khi tận mắt chứng kiến những khu rừng ngập mặn xanh ngát, bao la trên mảnh đất vốn bị xâm thực, bào mòn có thể khẳng định chắc chắn rằng anh đã thành công cho dù gặp phải vô vàn khó khăn…

 

Rừng ngập mặn tại TT Huế được trồng nhiều loại cây như Sú, Vẹt, Đước, Bần chua, Cóc, Mắm...tất cả đều sinh trưởng rất tốt
Rừng ngập mặn tại TT Huế được trồng nhiều loại cây như Sú, Vẹt, Đước, Bần chua, Cóc, Mắm...tất cả đều sinh trưởng rất tốt

 

Cải tạo tự nhiên để trồng rừng

Thừa Thiên Huế có hơn 128km bờ biển cùng với hệ thống đầm phá (Tam Giang - Cầu Hai) lớn nhất Đông Nam Á (khoảng 21.600ha). Đây là địa phương có điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thường xuyên lụt bão. Không giống như các tỉnh Đồng bằng sông Hồng hay Đồng bằng sông Cửu Long có hàng ngàn đến hàng chục ngàn héc-ta rừng ngập mặn, các khu vực rừng ngập mặn của Thừa Thiên Huế có diện tích ít (khoảng 100ha thời điểm trước năm 1975, đến năm 2010 chỉ còn khoảng 25ha), do vùng đất ven biển của tỉnh này có rất ít bãi bồi - loại địa hình phù hợp cho cây ngập mặn sinh sống. Cũng vì vậy mà Thừa Thiên Huế thực hiện triển khai trồng rừng ngập mặn khá sớm, từ những năm 1990. Tuy nhiên, do trồng tự phát, theo phong trào, việc chọn giống cũng như kỹ thuật gieo ươm, trồng và chăm sóc cây trong môi trường đất ngập mặn vùng đầm phá, ven biển rất đặc thù của tỉnh cũng chưa được đầu tư nghiên cứu, nên phần lớn đều thất bại.

Bộ Trưởng Bộ NN&PTNT tham quan rừng cây ngập mặn Rú Chá
Bộ Trưởng Bộ NN&PTNT tham quan rừng cây ngập mặn Rú Chá

Tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng bắt đầu nghiên cứu về trồng rừng ngập mặn từ năm 2002 với việc thử nghiệm trồng cây đước đôi tại Rú Chá - vùng đất ngập nước thuộc hệ đầm phá Tam Giang (thuộc địa phận làng Thuận Hòa, xã Hương Phong, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế). Rú Chá có diện tích khoảng 5ha, nhóm nghiên cứu của anh Dũng đã thực hiện trồng ở đây 1.000 cây đước đôi. Tuy nhiên, đây lại là một dự án thất bại, vì gần như cây chết hết. Nguyên nhân là vùng đất trồng bị ngập nước thường xuyên do thủy triều, vào mùa nắng đất ngập đến 20 giờ/ngày, mùa mưa nước ngập 24/24 tất cả các ngày trong suốt tháng. Thêm nữa, cây không thích nghi được với độ mặn của nước phá Tam Giang - Cầu Hai (thường dao động từ 0 đến 25 %o) nên không sinh trưởng được.

Vùng đất trước đây là bãi hoang hóa, xe cơ giới vào thi công bị sụp lún hư hỏng nặng
Vùng đất trước đây là bãi hoang hóa, xe cơ giới vào thi công bị sụp lún hư hỏng nặng

Để xử lý tình trạng này, Tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng đã đưa ra phương án táo bạo là làm bãi bồi nhân tạo để kiểm soát được độ mặn và mức độ ngập nước. Cốt lõi của quy trình này là làm kè mềm tạo bãi bồi để trồng cây, anh Dũng đã làm bãi bồi nhân tạo bằng cách đắp cao nền từ 0,3 - 1m. Trước đây khi không có bãi bồi thì thời gian phơi bãi đất khô mùa nắng chỉ có 4 tiếng/ngày, nay có thể chủ động tăng lên 12 tiếng/ngày. Vào mùa mưa thì chỉ lũ lớn mới ngập được bãi bồi này, giúp thời gian phơi bãi mùa mưa cũng duy trì được từ 4 đến 8 tiếng/ngày - đó là điều kiện quyết định để trồng cây ngập mặn. Tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng cho biết thêm: “Tuy việc tạo ra các bãi bồi này không dễ, do điều kiện thi công phức tạp - ví dụ như nguy cơ các xe cơ giới bị lún bùn hư hỏng rất cao, nhưng theo tôi thì mô hình này có thể thực hiện được ở hầu hết các tỉnh thành miền Trung có địa hình tương tự”.

Rừng ngập mặn cho kết quả “ngọt”

Gần một thập kỷ đeo đuổi các chương trình trồng rừng ngập mặn, Tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng và các cộng sự đã và đang thực hiện rất thành công các dự án đầu tư phát triển rừng ven biển tỉnh Thừa Thiên Huế. Giai đoạn 2009 - 2011, đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu, đánh giá và thử nghiệm trồng phục hồi cây ngập mặn tại Tân Mỹ, huyện Phú Vang và phía Tây đầm Lập An huyện Phú Lộc tỉnh Thừa Thiên Huế” của Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp do anh Dũng làm chủ nhiệm đề tài đã lần đầu tiên lập được danh mục các loài thực vật ngập mặn tại 2 địa điểm nói trên. 0,5ha rừng ngập mặn được trồng thành công ở vùng này đã mở ra hướng phát triển rừng cây ngập mặn tại Thừa Thiên Huế. Trong những năm 2012 - 2015, Tiến sĩ Phạm Ngọc Dũng cũng đã hoàn thiện, xây dựng thành công các giải pháp kỹ thuật gây, trồng rừng ngập mặn để có thể nhân rộng mô hình này. Nhiều dự án do anh làm giám đốc đã ứng dụng kết quả nghiên cứu của anh như dự án “Tăng cường rừng ngập mặn nhằm bảo tồn đa dạng sinh học và thích ứng với biến đổi khí hậu vùng đầm phá, ven biển tỉnh Thừa Thiên Huế” (do tổ chức WWF Việt Nam tài trợ), dự án Đầu tư phát triển rừng ven biển tỉnh Thừa Thiên Huế (ngân sách nhà nước)… cho kết quả rất tích cực. Nhiều loại cây đã được trồng thành công trên khu vực đất ngập nước như vẹt khang, sú, đước đôi, mắm, cóc, bần chua… Hơn 150ha rừng ngập mặn tập trung và 250ha rừng ngập mặn phân tán mới trồng đã tạo nên vành đai rừng ngập mặn rộng từ 50 - 130m, dài hơn 30km trên một khu vực rộng lớn đầm Phá Tam Giang - Cầu Hai.

Anh Phạm Ngọc Dũng bên rừng cây ngập mặn lên xanh tốt
Anh Phạm Ngọc Dũng bên rừng cây ngập mặn lên xanh tốt

Đánh giá về hiệu quả của các dự án này, ông Nguyễn Văn Phương - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên Huế khẳng định: “dự án có tỷ lệ diện tích trồng rừng đạt kết quả gần như 100%. Chúng tôi đánh giá rất cao chất lượng, hiệu quả của đội ngũ nghiên cứu, thi công, trồng rừng ngập mặn. Từ thành công này, Thừa Thiên Huế sẽ tiếp tục đầu tư phát triển cho vùng lõi ven đầm phá để có thể trồng thêm vài trăm héc-ta rừng ngập mặn tương tự như thế tại địa phương”.

ĐẶNG TUẤN

;
.
.
.
.