, //, :: GTM+7
Thứ Tư, 20/09/2023, 19:30

Ai mang quê ra đảo

NGUYỄN MINH NGỌC
Tháng 4/2002, lần đầu tôi đến Trường Sa. Bấy giờ, tình hình kinh tế - xã hội, nhất là quốc phòng - an ninh vẫn còn nhiều gian khó. Đặt chân lên đảo, ngắm những tấm bia chủ quyền hãy còn đơn sơ lắm nhưng ấm lòng vì cảm nhận Tổ quốc rộng, dài.

Khi gặp gỡ, trò chuyện với lính đảo, thấy cảm phục anh em mình quá đỗi. Nếu trên các đảo chìm phần lớn phải dựa vào nguồn cung cấp chi viện, thì ở một số đảo nổi đỡ hơn bởi có đất được để trồng rau và chăn nuôi gia cầm. Ngày ấy, nước quan trọng sánh ngang vũ khí, lính phải chắt chiu từng giọt. Vậy nhưng mỗi khi có khách từ đất liền ghé đảo, lính vẫn hào phóng mang từng xô nước ra phục vụ, anh em mời mọc chân tình, nhưng quả thật không ai nỡ phí phạm.

Vườn rau trên đảo đá lớn B.

Lên đảo Đá Tây, nơi có trung tâm hậu cần kỹ thuật nghề cá của Bộ Thủy sản (nay thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), đến điểm D, thật khó tin khi đứng trước khu vườn xanh um rau muống cạn, rau dền, mồng tơi, khổ qua... được che chắn rất kỹ. Do thời tiết quá khắc nghiệt, quần đảo Trường Sa còn chưa được cải tạo; hầu hết các đảo đều không có đất, đảo nổi hoàn toàn là xác san hô phong hóa lâu đời, phân chim và cát. Chỉ 3 đảo nổi có nước ngọt, gồm Song Tử Tây, Nam Yết, Trường Sa. Theo các phân tích khoa học, thì nước giếng tại đảo Trường Sa có độ khoáng 0,32 - 0,7g/lít, giàu Ca, Na, Cl, SO4, sử dụng tốt cho ăn uống, sinh hoạt, tưới cây. Đây là túi nước ngọt ngầm nằm ở tầng nông, hình thành do nước mưa ngấm xuống. Bởi vậy, trữ lượng và chất lượng loại nước này không thật ổn định, thay đổi theo thời gian.

Trên quần đảo Trường Sa có sự hiện diện của lực lượng 4 nước, 5 bên; Việt Nam thực thi chủ quyền và quản lý 21 đảo (9 đảo nổi và 12 đảo chìm), với 33 điểm đóng quân. Nét mới hiện nay là các điểm đảo thường gắn thêm A, B, C, D, để phân biệt; không sử dụng các chữ “lớn” kèm sau một vài đảo như trước đây nữa. Việc đưa một số cây trồng, vật nuôi và phủ xanh bằng cây xanh cảnh quan, đặc biệt là trồng rau trong nhà lưới tại các đảo là nhu cầu cấp thiết, phù hợp với định hướng phát triển của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

20 năm sau, tôi trở lại Trường Sa. Tất cả đều đã đổi thay tựa như có phép màu vậy. Công nghệ và khoa học kỹ thuật đã cơ bản làm thay đổi cuộc sống của những người lính đảo. Trước tiên, năng lượng sạch được sử dụng từ nguồn pin mặt trời, kế đến là nước ngọt, bên cạnh các bể chứa nước mưa quý như vàng, thì tất cả các đảo và điểm đảo đều lắp đặt hệ thống lọc nước biển, phục vụ sinh hoạt, trồng rau và chăn nuôi, chứ không còn phải dùng dè, tưới xẻn như trước kia nữa.

Trên đảo Song Tử Tây.

Từ năm 2005, Bộ tư lệnh Hải quân giao cho Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga (TTNĐVN), chi nhánh phía Nam nhiệm vụ nghiên cứu trồng rau cho bộ đội Trường Sa. Trung tâm đã phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp (KHKTNN) miền Nam xây dựng đề tài và tổ chức thực hiện. Viện đã nghiên cứu để TTNĐVN thi công nhà màng mi-ni và 2 loại khay trồng rau; hướng dẫn bộ đội trồng rau trong nhà kính, dùng giá thể thay cho đất với hệ thống tưới nước tiết kiệm. Kết quả có ít nhất 14 loại rau có thể trồng theo kỹ thuật của đề tài, đạt năng suất 3 - 4kg/m2 trong điều kiện rất khó khăn.

Kết quả đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình và kỹ thuật trồng rau năng suất cao cho quần đảo Trường Sa” được Hội đồng Khoa học Công nghệ Quân chủng Hải quân nghiệm thu ngày 3/11/2008, đạt loại giỏi. Đề tài cũng giành giải Nhất tại Hội thi Sáng tạo TP.HCM, giải Khuyến khích Hội thi sáng tạo toàn quốc (VIFOTEC) năm 2010.

Các loại rau năng suất cao, thích nghi tốt với thời tiết biển đảo được trồng, như rau muống, cải xanh, cải ngọt, mồng tơi, khổ qua, dưa leo… đã được nghiên cứu và thử nghiệm từ các đề tài và dự án trước do Viện KHKTNN thực hiện từ năm 2008. Đáng chú ý là dự án “Sản xuất thử nghiệm một số giống cây trồng, vật nuôi ở quần đảo Trường Sa” của Viện KHKTNN miền Nam chủ trì (2012 - 2017), đã tác động khá lớn đến hoạt động trồng trọt và chăn nuôi trên một số đảo, giúp xây dựng 2.000m2 nhà kính trồng rau quanh năm, cung cấp khay, vòm lưới, giá thể, hạt giống, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón; cung cấp 4 con bò, 50 con lợn, 600 vịt biển, 500 con gà, 30 ngỗng, cùng thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, tủ thuốc thú y cùng một số vật dụng khác. Dự án thực sự đã tạo ra bộ mặt mới cho quần đảo, giúp bộ đội và người dân cải thiện bữa ăn, một số đảo tự túc được hoàn toàn rau xanh (Trường Sa, Song Tử Tây).

Rau thơm trên đảo Tốc Tan B.

Nhưng rồi cơn bão số 12 năm 2017 bất ngờ ập xuống làm hư hại nhiều cơ sở vật chất, cây trồng và vật nuôi trên nhiều đảo. Nhà lưới để trồng cây bị hỏng gần như hoàn toàn; lợn, gà, vịt biển bị chết cả nghìn con, cây xanh gãy đổ từ 70 - 80%. Do vậy, việc tiếp tục đầu tư kinh phí để khôi phục sản xuất, đáp ứng nhu cầu thực phẩm tươi sống cho bộ đội Trường Sa và người dân các xã đảo là hết sức cần thiết và cấp bách.

Trung tâm Nghiên cứu chuyển giao Tiến bộ Kỹ thuật Nông nghiệp thuộc Viện KHKTNN miền Nam triển khai thực hiện Dự án “Xây dựng mô hình phát triển một số cây trồng vật nuôi và cây phủ xanh tại quần đảo Trường Sa”, trong thời gian 3 năm (2019 - 2021). Mục tiêu tổng quát là tạo môi trường đất, giá thể phù hợp để phát triển một số cây trồng và cây xanh. Trồng rau, nuôi gia cầm, nhằm chủ động cung cấp rau xanh, thực phẩm tại chỗ cho cán bộ, chiến sĩ và người dân trên các xã đảo; nâng cao trình độ kỹ thuật canh tác cây trồng và kỹ thuật chăn nuôi cho họ.

Dự án nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của lãnh đạo Bộ NN&PTNT, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (KNQG), Vụ Khoa học và Công nghệ. Đặc biệt là sự đồng thuận của Bộ tư lệnh Hải quân, Vùng 4 HQ và Lữ đoàn 146 HQ… Nhờ vậy, dự án đã được các đơn vị tạo mọi điều kiện thuận lợi, hiệp đồng, hỗ trợ vận chuyển và bốc dỡ vật tư. Tuy nhiên, trong 3 năm thực hiện, thì mất 2 năm vướng Covid-19, nên công tác triển khai dự án gặp rất nhiều khó khăn, thách thức. Tất cả cán bộ và công nhân ra đi đảo đều phải khám sức khỏe tổng quát, làm xét nghiệm PCR, cách ly 21 ngày, mới được lên tàu. Mỗi chuyến đi từ đất liền tới các đảo thường mất hơn 2 tuần, nhiều người bị say sóng nhiều.

Vượt lên nhiều gian nan, thách thức, dự án vẫn được triển khai tại các đảo Đá Tây, Trường Sa và Trường Sa Đông. Để thực hiện thành công dự án này, trước đó, Trung tâm đã tổ chức các lớp tập huấn và chuyển giao kỹ thuật cho gần 900 cán bộ, chiến sĩ và người dân trên đảo xây dựng mô hình. Nhờ vậy, học viên nắm vững cách thức chăm sóc cây xanh, nhất là cây xanh cảnh quan, thành thạo trồng rau công nghệ cao, chăn nuôi và biết cách phòng trừ dịch bệnh đúng cách.

Cụ thể, dự án cải tạo và xây dựng 9 mô hình (3 mô hình sản xuất rau, 3 mô hình chăn nuôi vịt biển và 3 mô hình trồng cây xanh cảnh quan); hoàn thành toàn bộ các nội dung, đảm bảo khối lượng, chất lượng. Nền cát san hô được cải tạo, giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt, dần thích nghi với môi trường biển đảo. Trước khi trồng cây, hố được đào sâu từ 1 - 1,5m, rộng 1,2m và xử lý bằng chất cải tạo đất. Cát san hô được trộn đều với giá thể, phân bón hữu cơ vi sinh, hạt giữ ẩm, phân đạm, lân, ka li.

Hàng vạn cây xanh các loại (700 cây trong dự án và 15.300 cây ngoài dự án) đã được trồng. Một số đảo đã được cây xanh che phủ hoàn toàn 100% diện tích. Đây là một thành tích ấn tượng. Dự án xây dựng được 6 nhà lưới công nghệ cao với tổng diện tích 1.200m2; đã sản xuất được 32.250kg rau các loại, vượt kế hoạch đề ra. Mô hình xây dựng nhà lưới để sản xuất rau quanh năm cho năng suất cao, từ 150 - 170kg rau xanh/100m2 diện tích, bước đầu đáp ứng được khoảng 70 - 80% nhu cầu rau xanh tại chỗ cho các đảo Đá Tây, Trường Sa và Trường Sa Đông. Bên cạnh đó, đã xây dựng được các bể nước bằng bê tông kiên cố để thu gom và chứa nước ngọt phục vụ sản xuất và tưới cho cây xanh trong mùa khô với tổng sức chứa là 180m3.

Đặc biệt, với số giống vịt biển ban đầu, quá trình chăn nuôi, tính đến cuối năm 2021, đã thu được 11.312kg thịt vịt thương phẩm, vượt so với kế hoạch đề ra là 1.300kg (tăng 13%). Trên quần đảo Trường Sa, ở các đảo nổi, từ trước, bộ đội đã nuôi được lợn, gà, chó, bò, nay có thêm vịt biển. Đây là các giống vật nuôi từ dự án trước và được chọn lọc thành công, chống chịu được điều kiện khí hậu đại dương khắc nghiệt. Bò, lợn và vịt biển đều sinh trưởng và phát triển tốt.

Đưa giống vịt ra đảo Trường Sa.

Đúng là “của một đồng, công một nén”. Dự án đầy tính lãng mạn và táo bạo đã thành hiện thực. Từ thành công này, Lữ đoàn 146 HQ, Bộ tư lệnh Vùng 4 HQ đã đề nghị Bộ NN&PTNT, Trung tâm KNQG, Viện KHKTNN miền Nam nhân rộng mô hình ra các đảo khác trên quần đảo Trường Sa. Không chỉ cải tạo khung nhà màng, nhà lưới bằng các vật liệu bền, chắc, chống sự ăn mòn của muối biển và chịu được sức gió từ cấp 10 - 12 trong mùa mưa; Viện còn chú trọng quy trình trồng trọt và chăn nuôi phù hợp với môi trường bị nhiễm mặn hoàn toàn.

Lên đảo, chúng tôi ai cũng trầm trồ, thán phục bởi mục sở thị những vườn rau phong phú về chủng loại. Nếu trên đảo Đá Lớn A, rau cải dày dịt lên ngồng, mồng tơi xanh nõn, khổ qua ngờm ngợp lúc lỉu quả, thì ở Tốc Tan B không chỉ có vậy, còn thêm rau muống, rau dền và miên man các loại rau thơm (húng, ngò, lá lốt…). Lại có cả một giàn mơ lông bời bời xanh. Mùi rau thơm ở Tốc Tan ngan ngát thơm cả chiều mưa. Nhưng thú vị hơn cả, đảo chìm này còn tạo dựng được một vườn hoa mi-ni đẹp mê hồn. Phái đẹp đứng ở đây mà selfie, đảm bảo nhiều nơi sẽ phát hờn.

Hoa bàng vuông trên đảo Trường Sa.

Huyện đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa) hiện có 3 xã đảo, gồm Song Tử Tây, Sinh Tồn và thị trấn Trường Sa. Bên cạnh các công trình quân sự, những nơi này đều có đủ trường học, trạm y tế, chùa… Ghé thăm các làng đảo mái ngói đỏ tươi thấp thoáng dưới bóng cây xanh, con trẻ bi bô học bài, nghe tiếng gà gáy trưa thanh bình, cứ ngỡ mình bị lạc vào một góc quê nào đó trong đất liền. Chợt nhớ câu thơ của Hữu Thỉnh: “Ai mang quê ra đảo. Ló một tiếng gà trưa. Bao nhiêu là súng pháo. Ngây thơ như cày bừa”.

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Có cảnh báo trên báo cho rằng, không nên uống sữa bò kết hợp hoa quả chua (cam, quýt), bởi sữa bò chứa nhiều protein, trong đó chất cazeine chiếm tới 80%.
1




Nổi bật
Được quan tâm






Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất