, //, :: GTM+7
Chủ Nhật, 24/10/2021, 09:00

Ẩm thực Việt Nam: Bài thuốc từ gia vị

BÁ ANH tổng hợp
Với người Việt, ăn cũng là một cách để chữa bệnh. Trong bữa ăn hàng ngày, trên nguyên tắc cân bằng âm dương mà kết hợp nhiều loại thực phẩm với nhau. Đặc sắc nhất là cách sử dụng gia vị.
Hình minh họa.

Ăn theo ngũ hành

Người Việt ít dùng các loại gia vị khô hay đã qua chế biến mà thường dùng thực vật tươi để làm gia vị như gừng, nghệ, hành, tỏi, sả, các loại rau thơm. Nguyên tắc cơ bản là “cân bằng âm dương, điều hòa hàn nhiệt” và theo quy luật ngũ hành tương sinh, tương khắc. Theo nguyên tắc này, dân gian quy định ngũ hành tương ứng với ngũ tạng và ngũ vị. Theo đó mà kết hợp các loại thực phẩm và sử dụng gia vị phù hợp, đảm bảo hài hòa, cân bằng và hóa giải những chất không tốt cho cơ thể. Theo Đông y, người Việt quy định sự tương ứng giữa ngũ tạng và ngũ vị với ngũ hành như sau:

* Hành Mộc - tạng Can (gan) - vị chua
* Hành Kim - tạng Phế (phổi) - vị cay
* Hành Thủy - tạng thận - vị mặn
* Hành Thổ - tạng Tỳ (dạ dày) - vị ngọt
* Hành Hỏa - tạng Tâm (tim) - vị đắng

Dân gian thường áp dụng quy luật tương sinh, tương khắc của ngũ hành mà ăn và chữa bệnh, chẳng hạn như: vị mặn tốt cho thận (hành Thủy) nhưng mặn quá sẽ hại cho tim và ruột non (hành Hỏa); vị đắng tốt cho tim (hành Hỏa) nhưng đắng quá thì hại cho phổi và ruột già (hành Kim); vị cay tốt cho phổi (hành Kim) nhưng quá cay thì hại cho gan (hành Mộc)…

Món nào, gia vị đó

Dựa vào nguyên tắc cân bằng mà người Việt dùng gia vị và thức ăn để trị các bệnh thông thường. Dân gian phân loại và quy định từng thực phẩm thuộc vào tính hàn hoặc tính nhiệt, rồi kết hợp, bù trừ chúng với nhau để luôn giữ ở mức cân bằng. Chẳng hạn gừng thuộc tính nhiệt nên dùng để trị sốt khi cảm lạnh. Hành thuộc tính hàn nên dùng khi sốt do cảm nắng. Tương tự, cảm nắng sẽ dùng nước chanh vì chanh thuộc tính hàn, cảm lạnh sẽ dùng nước cam vì cam thuộc tính nhiệt… Trong ẩm thực, ớt thuộc tính nhiệt nên thường được nấu chung với những thực phẩm thuộc tính hàn như cá, cua, mắm… Nguyên tắc này còn được người Việt cụ thể hóa và truyền nhau qua bài ca dao quen thuộc:

“Con gà cục tác lá chanh
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng
Con trâu nằm ngửa nằm nghiêng
Xin chớ mua riềng, mua tỏi cho tôi!”

Mùa nào vị nấy

Gia vị không chỉ được dùng để đảm bảo sự cân bằng trong cơ thể mà còn phải sao cho phù hợp với điều kiện khí hậu của môi trường bên ngoài. Người Việt ăn gia vị theo mùa. Mỗi năm cơ bản chia thành 4 mùa tương ứng với 4 khí: nóng, lạnh, ấm, mát. Mùa xuân thường hạn chế vị chua và tăng vị ngọt. Mùa hạ thì ít ăn đắng, mặn; nên dùng món cay, ấm. Mùa thu giảm cay, tăng chua. Mùa đông thì tăng cường vị đắng, hạn chế vị mặn. Cách ăn theo mùa cũng là phương pháp điều hòa thân thể tương ứng với thời tiết, khí hậu, là bí quyết dưỡng sinh hiệu quả của người phương Đông.

Một số cây gia vị có dược tính được sử dụng trong ẩm thực Việt Nam

• Tiêu: có tác dụng kích thích tiêu hóa, ấm bụng, giảm đau và chống nôn

• Ớt: ngăn chặn viêm nhiễm, tăng sức đề kháng

• Gừng: giải cảm lạnh, chống buồn nôn, khó tiêu

• Tỏi: bảo vệ hoạt động của tim mạch • Nghệ: chống viêm, hỗ trợ tiêu hóa

• Quế: ngăn ngừa các bệnh tim mạch, cải thiện hệ miễn dịch và tốt cho tiêu hóa

• Thì là: hỗ trợ tiêu hóa, điều dưỡng cơ thể, tốt cho thận 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Phở là món ăn đặc trưng của Hà Nội. Từ đặc sản trứ danh này, người Hà Nội đã sáng tạo ra một món ăn khác không kém phần hấp dẫn, đó là phở cuốn.




Được quan tâm

TUẤN ANH - 18/10/2021
Sau nhiều tháng đóng cửa do Chỉ thị 16, nhiều quán bar, pub, beer club ở phố đi bộ Bùi Viện, Q1, TP.HCM đã mở cửa trở lại, nhưng dưới một hình thức khác. Đó là trở thành những cửa hàng bán rau, củ, quả, thịt, cá, nhu yếu phẩm. Đây là cách mà các chủ cơ sở kinh doanh thực hiện để tạm thời có thu nhập khi loại hình kinh doanh thức uống có cồn, tụ tập đông người chưa được phép mở cửa trở lại.
1

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.
1

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
1
Nổi bật


Gác lại những muộn phiền, bề bộn, lo âu, vào Ngọt bạn sẽ cảm nhận một quán cà phê không gian hoàn toàn khác biệt. Tách rời khỏi sự ồn ào của Phố, Ngọt mang lại cảm giác bình yên và vô cùng thân thuộc, đó là cảm giác “về nhà”...



Hình ảnh một thiếu nữ mặc áo dài trắng đi chiếc Velosolex màu đen chạy trên đường phố được lưu lại của Sài Gòn năm xưa, có lẽ là hình ảnh đem lại cho chúng ta nhiều kỷ niệm nhất, nhắc nhở lại một quãng thời gian dài đã xa, mà có lẽ chính mình cũng đã từng gắn bó với chiếc xe này.

Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi của cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng, thời gian qua, hệ sinh thái rạn san hô vùng biển Cù lao Chàm đã phục hồi và phát triển mạnh mẽ.
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất