, //, :: GTM+7
Thứ Bảy, 16/07/2022, 14:00

Cạn kiệt tài nguyên cát trên toàn cầu: Vì đâu nên nỗi?

Khánh Nguyên
(Theo The Guardian, UNEP Report)
Cát được sử dụng nhiều thứ hai trên toàn thế giới chỉ sau nước. Nhưng không giống như nước, các chính phủ và ngành công nghiệp không coi cát là một tài nguyên chiến lược quan trọng. Và sự cạn kiệt của cát đang dẫn đến nhiều hệ lụy khôn lường.
Khai thác cát trên sông Mekong khu vực hạ lưu đã khiến lòng sông hạ thấp đến vài mét chỉ trong vài năm trở lại đây. Ảnh UNEP

Thực trạng khai thác cát toàn cầu

Cát là vật liệu ứng dụng trong rất nhiều ngành, từ xây dựng, sản xuất thủy tinh, cải tạo đất, nước cho đến sản xuất chip bán dẫn. 

Theo thống kê của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), con người khai thác 40- 50 tỷ tấn cát và sỏi mỗi năm, đủ để xây một bức tường cao 27m, rộng 27m xung quanh hành tinh này. So với 20 năm trước, lượng cát được sử dụng đã tăng 200%. Cát có thể tái tạo tự nhiên, nhưng với tốc độ sử dụng như trên thì cung không thể đủ cầu. 

Mạng thông tin tổng hợp toàn cầu ước tính sản lượng khai thác cát tăng 4,9% trong năm ngoái (từ 42,2 tỷ tấn năm 2020 lên 44,3 tỷ tấn năm 2021). Tuy nhiên, sự thiếu quản lý đã tạo ra một lỗ đen lớn về thông tin thu mua và sử dụng cát. Liên Hợp Quốc cũng cho biết, những con số họ thống kê được chỉ là tổng hợp trên các số liệu công khai và có sẵn.

Cát được sử dụng nhiều thứ hai trên thế giới, và xuất hiện ở nhiều lĩnh vực hơn con người có thể nghĩ ra. Ảnh Unsplash

Củng cố thêm cho điều này, nhà vận động xã hội người Tây Ban Nha, Alex Gonzalez Davidson cho biết, mỗi năm ngành cát giao dịch khoảng 70 tỷ USD và trong đó có ít nhất 15 tỷ USD là đến từ các mỏ khai thác trái phép.

Khảo sát của tổ chức Freedonia cho hay, chỉ tính riêng năm 2016, tổng sản lượng cát khai thác cho nhu cầu xây dựng của thế giới là 13,7 tỷ tấn, 70% trong số này tiêu thụ ở châu Á, riêng Trung Quốc tiêu thụ gần 5 tỷ tấn. 

Singapore và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) là những quốc gia nhập khẩu nhiều cát nhất trên thế giới. Trong vòng 4 thập niên, diện tích của Singapore đã tăng thêm 130km2 là nhờ dùng cát để lấn biển. Trong khi đó, UAE tiêu thụ tới 185 triệu m3 cát để xây dựng các đảo nhân tạo phục vụ du lịch.

Pascal Peduzzi, Giám đốc Cơ sở dữ liệu thông tin tài nguyên toàn cầu của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc cho biết: “Nếu toàn bộ sự phát triển của chúng ta phụ thuộc vào cát, thì nó nên được công nhận là vật liệu chiến lược. Chúng ta từng cho rằng cát ở khắp mọi nơi. Và chúng ta cũng chưa bao giờ nghĩ rằng thế giới sẽ cạn kiệt cát, nhưng ở một số nơi, điều này đã xảy ra”.

Những hệ lụy từ việc khai thác cát quá mức

Khai thác cát ở những nơi mà cát đóng vai trò tích cực như sông hồ, các hệ sinh thái ven biển và biển có thể dẫn đến xói mòn, nhiễm mặn các tầng chứa nước, mất khả năng bảo vệ chống lại nước dâng do bão và tác động đến đa dạng sinh học, gây ra mối đe dọa đối với sinh kế, nguồn cung nước, sản xuất lương thực, thủy sản hoặc ảnh hưởng ngành du lịch.

Bởi vì xuất khẩu cát sang Singapore quá mức mà 24 đảo cát của Indonesia đã biến mất và họ buộc phải cấm xuất khấu cát sang Singapore. Campuchia và Malaysia đã cấm xuất khẩu cát biển. Còn UAE phải nhập cát từ Úc vì nguồn cung cấp của họ đã cạn kiệt.

Nghiên cứu gần đây cho thấy hơn 1.000 loài động vật và thực vật trong "sách đỏ" đang bị ảnh hưởng bởi hoạt động khai thác cát và sỏi. Con số này được dự báo mở rộng đến 24.000 loài trong thời gian tới nếu không có biện pháp nào cho việc khai thác cát đúng mức. Ảnh Unsplash

Giá giao dịch cát đã tăng gần 6 lần trong suốt 25 năm qua. Từ tháng 6/2022, 2 công ty sản xuất đĩa bán dẫn (có nguyên liệu từ cát) là ShinEtsu và SUMCO đã thông báo tăng giá bán với lý do giá cát liên tục tăng mạnh.

Tại Maroc, một nửa số cát mà nước này đang sử dụng vốn từ việc khai thác trái phép ở bờ biển. Hệ quả tất yếu là hiện tượng xói mòn xảy ra thường xuyên, trực tiếp ảnh hưởng đến ngành du lịch của Maroc. Các rạn san hô ở Kenya gần như giảm nhanh số lượng vì khai thác cát. 

Không còn cát trên các bãi biển nên không còn gì ngăn chặn lũ. Cơn sóng thần xảy ra tại Sri Lanka vào năm 2004 đã phá hủy mọi thứ chính là phản hồi cho việc khai thác cát quá mức ở đảo quốc này. (còn tiếp)

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...
1

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật

Long An là tỉnh duy nhất của miền Tây Nam bộ không có dòng Cửu Long chảy qua. Tuy nhiên, Long An có 2 dòng sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây gắn liền với đời sống, văn hóa và lịch sử của người dân Long An.

Sau thời gian tranh tài sôi nổi, Hội thi Nhà nông đua tài toàn quốc lần thứ V/2022 tổ chức tại An Giang đã thành công tốt đẹp. Hội thi đã thể hiện quyết tâm thực hiện mục tiêu tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn cũng như tinh thần, khát vọng vươn lên của nông dân Việt Nam thời hội nhập.
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất