, //, :: GTM+7
Thứ Năm, 17/12/2020, 11:06

Dấu ấn văn hóa Chăm Pa tại Próh

Theo TRỊNH CHU (baolamdong.vn)

Mặc dù chỉ còn là phế tích nhưng di tích kiến trúc Chăm Pa ở Próh (xã Próh, huyện Đơn Dương) đã hé lộ cho người đời sau nhận diện các dấu ấn văn hóa Chăm Pa, cũng như minh định những đóng góp của thành tố văn hóa này trên miền đất Chu Ru.

 

Di tích kiến trúc đền tháp Chăm Pa tại thôn Đông Hồ.
Di tích kiến trúc đền tháp Chăm Pa tại thôn Đông Hồ.

Nơi thờ phụng của người Chăm

Ông Tou Prong Cường, cựu Chủ tịch UBND xã Próh, kể rằng: Trước khi Viện Khảo cổ thám sát, phát hiện, rồi tiến hành khai quật, người dân sống gần di tích kiến trúc Chăm Pa tại Próh vẫn bảo cứ mỗi lần trời mưa họ lại ngửi thấy mùi trầm hương từ dưới lòng đất bốc lên. Quanh khu vực này, người dân địa phương cũng thấy có các loại gạch chưa nung qua lửa. “Tôi không nhớ cụ thể nó là năm nào, chỉ biết trong khoảng thời gian từ năm 1978 đến năm 1980, một người Kinh đi kinh tế mới vô tình đào trúng di tích kiến trúc Chăm Pa. Sau đó, Viện Khảo cổ tiến hành cuộc điều tra thám sát vào năm 1998, phát hiện ở Próh có hai di tích kiến trúc Chăm Pa, một di tích nằm phía Tây hồ Próh và một di tích nằm phía Đông hồ Próh. Năm 1999, qua quá trình khai quật, các nhà khảo cổ thu được một số hiện vật tại hai di tích kiến trúc Chăm Pa như miếng vàng lá, đá saphia và một số đồ trang sức”, ông Tou Prong Cường cho biết.

Theo ông Tou Prong Cường, di tích kiến trúc Chăm Pa nằm ở phía Đông hồ Próh, nay thuộc địa phận hành chính thôn Đông Hồ. Di tích mang dấu ấn của kiến trúc đền tháp Chăm Pa, được xây bằng gạch không nung, có bình đồ hình chữ nhật. Di tích kiến trúc Chăm Pa tại thôn Đông Hồ có chiều dài khoảng 17 m và chiều rộng khoảng 5 m, nằm trên một gò đất rộng, cao khoảng 10 m (tính cả phần âm và phần dương) so với mặt bằng đất canh tác. Mặt của di tích hướng về phía Đông. “Năm 1977, trong lúc đào móng định làm nhà thì gia đình tôi tình cờ phát hiện ra di tích của người Chăm Pa. Năm 1979, gia đình tôi nhận được lời đề nghị của một người muốn đổi mảnh đất nơi di tích kiến trúc Chăm Pa đang án ngự bằng một con trâu và một chiếc máy cày, nhưng tôi không đồng ý. Thế là di tích bị đào trộm hai lần. Thời gian sau, xã Próh cho làm hàng rào và dựng mái che để bảo vệ di tích”, bà Ma Plák, chủ nhân mảnh đất có di tích kiến trúc Chăm Pa tại thôn Đông Hồ, chia sẻ.

Di tích kiến trúc Chăm Pa tại khu vực phía Tây hồ Próh cũng là dạng kiến trúc đền tháp, có bình đồ hình chữ nhật, được người Chăm xây dựng theo mô hình ngẫu tượng Yoni. Đền tháp này, nằm trên một gò đất cao khoảng 2 m so với mặt bằng đất canh tác. Các di vật thu được trong quá trình khảo cổ bao gồm chân đèn thờ, âu gốm, đĩa gốm, bi gốm, chóp trụ trang trí bằng gốm... Đặc biệt, tại di tích kiến trúc Chăm Pa phía Đông hồ Próh, các nhà khảo cổ còn phát hiện một hộp gốm, một bình sứ tráng men, một đôi bông tai bằng vàng và một số mảnh vàng lá, khối bạc cùng các mảnh đá quý, dọi xe chỉ, tinh thể đá saphia.

Bà Touneh Nai Chanh, một trí thức người Chu Ru, người tham gia làm từ điển tiếng Việt - tiếng Chu Ru, bảo: “Thường thì người Chăm Pa đi đến đâu họ xây đền tháp tới đó. Việc người Chăm Pa xây dựng các đền tháp tại Próh cũng không ngoài mục đích làm nơi thờ phụng”.

Mở hướng cho du lịch văn hóa

Theo nhận định của các nhà khảo cổ, hai di tích kiến trúc Chăm Pa tại Próh có khá nhiều điểm tương đồng với các di tích kiến trúc đã xuất lộ ở Thánh địa Cát Tiên, di tích đã được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2014. Di tích kiến trúc Chăm Pa và Thánh địa Cát Tiên đều xây ở dạng đền tháp, kiến trúc đặc trưng của cư dân theo Bà La Môn giáo (Brahman). Các nhà khảo cổ học cho rằng, di tích kiến trúc Chăm Pa tại Próh có niên đại khoảng thế kỷ XII đến thế kỷ XIV?

Qua quan sát thực địa có thể thấy, người Chăm Pa đã tận dụng triệt để điều kiện tự nhiên sẵn có như thế núi hình sông để xây dựng các đền tháp tương đối quy mô. Tuy nhiên, vì xây dựng ở thời điểm khoa học về kiến trúc còn hạn chế, dẫn đến việc xây trùng mạch, thiếu các vật liệu kết dính khác. Cùng với đó, vật liệu gạch lại chưa nung qua lửa, gây nên tình trạng đền tháp nhanh xuống cấp, độ bền kiến trúc không cao. Mặc dù vậy, những dấu ấn văn hóa Chăm Pa tại Próh chính là những giá trị quý báu cần được bảo tồn, gìn giữ và phát huy.

Ông Phùng Quốc Minh, Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin huyện Đơn Dương, thông tin thêm: Hiện, dự án Bảo tồn Văn hóa Chu Ru đang được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng đầu tư tại Khu Du lịch Sơn Uyên, với tổng diện tích 1,4 ha trên một ngọn đồi độc lập nhìn về phía hồ Próh. Dự án gồm các hạng mục nhà trưng bày, nhà trình diễn làng nghề truyền thống, nhà nghỉ dưỡng và không gian sinh hoạt cộng đồng... Sau khi hoàn thành, nơi đây sẽ là nơi thu hút du khách đến tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa Chu Ru, bên cạnh tham quan di tích kiến trúc Chăm Pa phía Đông hồ Próh và di tích kiến trúc Chăm Pa phía Tây hồ Próh.

Theo TRỊNH CHU (baolamdong.vn)

Bình luận

Xem nhiều

Công trình nâng cấp, cải tạo hồ Búng Xáng ở phía sau Trường Ðại học Cần Thơ, nối dài từ rạch Ngỗng đến hẻm 51, đường 3 Tháng 2, quận Ninh Kiều, tạo diện mạo mới cho đô thị Cần Thơ. Ðịa danh Búng Xáng vì vậy được nhắc đến khá nhiều. Tuy nhiên, nhiều người, kể cả văn bản hành chính, vẫn viết là Bún Xáng thay vì Búng Xáng. Bài viết sau đây sẽ lý giải rõ hơn về nguồn gốc địa danh này.

Sau gần 10 năm phát triển khá sôi động, vài năm lại đây, do hạn chế về đầu ra và khả năng đổi mới, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất còn nhiều yếu kém nên các làng nghề và làng có nghề trên địa bàn Nghệ An phát triển khá trầm lắng.

Là một trong các quốc gia sở hữu nền văn minh lâu đời nhất thế giới, Ấn Độ có không ít thành phố cổ kính và tráng lệ. Trong số đó, Amritsar chiếm một vị trí đặc biệt. Thành phố lớn thứ hai bang Punjab này cũng là “trái tim tâm linh” của đạo Sikh và là nơi lưu giữ ký ức lịch sử Ấn Độ.


"Hãy mang rác thải đến để đổi lấy thực phẩm mang về". Đó không phải câu nói vui hay chuyện đùa mà là chuyện thật 100% ở TP Hà Nội, hơn thế, lại diễn ra vào thời điểm dịch Covid-19 vẫn còn có những diễn biến phức tạp.
Được quan tâm

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.
1

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
1
Nổi bật

Những thị trấn ven biển luôn có sức hút đặc biệt từ cảnh vật đến cuộc sống bình dị, tươi đẹp. Đời sống người miền biển ở khắp nơi trên thế giới luôn có nhiều hơn những điều thú vị để khám phá.



Hát bả trạo là hình thức diễn xướng dân gian mang tính nghi lễ, thường được biểu diễn trong lễ hội Cầu ngư ở các tỉnh ven biển miền Trung. Xứ Quảng được coi là vùng lưu giữ khá nguyên bản loại hình nghệ thuật này.

Với người Việt, ăn cũng là một cách để chữa bệnh. Trong bữa ăn hàng ngày, trên nguyên tắc cân bằng âm dương mà kết hợp nhiều loại thực phẩm với nhau. Đặc sắc nhất là cách sử dụng gia vị.

Trong 3 tháng gần đây, đã có 43.200 tàu không đi khai thác, khiến sản lượng khai thác trong 3 tháng giảm 186.000 tấn. Tình trạng này tập trung nhiều ở Đà Nẵng, Bà Rịa - Vũng Tàu, Khánh Hoà, Trà Vinh...
1
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất