, //, :: GTM+7
Thứ Tư, 03/06/2020, 09:08

Đến Lý Sơn không thể ngó lơ ngôi giếng Xó La

CHẾ DIỄM TRÂM (Theo PLO)
Giếng nằm cách bờ biển chỉ vài mét nhưng mạch nước lài rất trong, ngọt, mát quanh năm
Giếng nằm cách bờ biển chỉ vài mét nhưng mạch nước lài rất trong, ngọt, mát quanh năm.

Quả đúng như lời một đồng nghiệp sống trên đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) nói: “Hỏi giếng Vua, có thể có người dân trên đảo không biết, chứ hỏi giếng Xó La thì ở đây ai cũng biết!”. 

Tôi đến chỗ đối diện cổng Trường THPT Lý Sơn, hỏi thăm một người dân đang ngồi dưới một tán bàng vuông rằng giếng Vua nằm ở đâu. Anh ta hỏi lại: “Giếng Xó La phải không?”.

Một thanh niên đang thi công bến tàu mới (sắp được đưa vào sử dụng) ngỏ ý có thể đi theo vì cậu ấy chuẩn bị đi lấy nước giếng Xó La về nấu ăn cho công nhân.

Từ con đường làng sát biển, nếu nhìn sang tay trái là khách sạn Mường Thanh, rẽ phải xuống khoảng chục mét gặp ngay giếng Xó La.

Đây là ngôi giếng cổ tồn tại hàng trăm năm, nằm cách bờ biển chỉ vài mét nhưng mạch nước dồi dào và trong, ngọt, mát quanh năm. Theo cách giải thích của người dân địa phương, “Xó” là cái xó, cái hốc, do giếng nằm khuất dưới một chân dốc, cặp sát mép biển, khuất tầm nhìn, nếu không để ý thì khó thấy. “La” là cây la, một tên gọi khác của cây tra. Cây la hiện nay không còn nhiều trên đảo Lý Sơn. Địa phương đã trồng rất nhiều cây bàng vuông vì cây bàng vuông hợp thổ nhưỡng và nhất là đặc trưng hơn.

Từ mặt đất xuống mặt nước giếng chỉ khoảng 6 – 7 mét, thành giếng xếp đá cuội tròn, tạo kẽ cho mạch nước chảy vào đáy giếng. Lúc đứng bóng, nhìn xuống đáy giếng, mặt cát trắng dưới đáy giếng phản quang óng ánh. Nước giếng múc lên, uống được ngay, nước trong veo, ngọt thanh và mát rượi. Theo người dân địa phương, dẫu trời làm khô hạn thì giếng Xó La bao đời nay cũng chưa bao giờ cạn nước:

Xó La nước ngọt lại thanh

Nằm bên mé biển dập dềnh sóng xô.

(Ca dao)

Thành giếng xi măng cao khoảng 70cm là do người đời sau xây dựng lại. Chữ cổ (tương truyền là chữ Hán) trên tấm bia ngay giếng cổ đã bị vôi vữa trét lấp mất. Hiện nay, bờ biển đã cách xa giếng cổ khoảng trăm mét do người ta lấp biển thi công xây dựng bến tàu mới. Nguyên thủy, giếng chỉ cách biển vài sải tay. Anh bạn đồng nghiệp kể, ba, bốn năm trước, chiều chiều vẫn thường đánh bắt cá cạnh giếng cổ này.

 

Giếng Xó La sở dĩ còn có tên là giếng Vua vì tương truyền giếng này do vua Gia Long khi đến thăm đảo Lý Sơn gặp mùa hạn hán bèn lập đàn cầu mưa. Đêm đó nhà vua nằm mộng, được trời chỉ cho chỗ mạch nước để đào giếng. Dân gian còn có truyền thuyết khác xa xưa hơn: khi Nguyễn Ánh còn đối đầu với nhà Tây Sơn, đã nương náu tại đảo Lý Sơn, nằm mộng được thần chỉ cho chỗ đào giếng này.

Song, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Ngô Văn Ban trong công trình khảo cứu Quảng Ngãi, những địa danh ghi dấu qua ca dao, truyền thuyết, tín ngưỡng dân gian vùng núi Ấn sông Trà cho rằng: “Thật sự trong sử sách không thấy Nguyễn Ánh bôn tẩu đến Lý Sơn hay vua Gia Long vi hành đến đảo. Thật sự đó chỉ là giếng người Chăm đào, gặp nguồn mạch nước ngọt dồi dào nên dù nằm ven biển, nước giếng vẫn ngọt và có nước quanh năm.” Giả thiết này có sức thuyết phục vì người Chăm vốn nổi tiếng với kỹ thuật đào giếng, nhất là ở những vùng sát biển, như giếng cổ ở Cù Lao Chàm (Quảng Nam) chẳng hạn.

Đến thăm đảo Lý Sơn mà không tham quan ngôi giếng cổ quý hiếm này, uống một ngụm nước trong lành tự tay múc lên là một thiếu sót lớn.

Bình luận

Xem nhiều

Cho đến nay, kiến thức về y học trong các tác phẩm nổi tiếng của danh y Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông vẫn được biên soạn, xuất bản và trở thành nguồn tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy, nghiên cứu và thực hành chữa bệnh bằng thuốc Nam trong cả nước.



Từ nguồn kinh phí của Trung tâm Khuyến nông An Giang, Trạm Khuyến nông TP. Long Xuyên đã hỗ trợ xây dựng mô hình “Nuôi cá mè hôi trong ao đất” cho ông Ngô Bá Tùng (xã Mỹ Hòa Hưng). Mô hình bước đầu đã giúp nông dân thay đổi tư duy, tập quán canh tác, áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất để đạt hiệu quả kinh tế cao.

Được quan tâm

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
Nổi bật





Ngày nay, bánh căn đã hiện diện ở nhiều nơi tại Sài Gòn và hầu hết các quán đều ghi rõ dấu chỉ địa phương như bánh căn Nha Trang hoặc bánh căn Phan Rang, Phan Thiết… Khách người xứ nào cứ tìm đến đúng quán ấy mà thưởng thức hương vị quê xưa.

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu - Thương mại Toàn Thắng tại xã Xuân Tây, huyện Cẩm Mỹ là một trong số ít doanh nghiệp của tỉnh Đồng Nai đầu tư nhà máy chế biến và xuất khẩu sầu riêng một cách bài bản.
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất