, //, :: GTM+7
Chủ Nhật, 28/11/2021, 10:00

Đi tìm lời giải cho lớp vỏ biến mất của Trái đất

BẢO CHÂU
(laodong.vn)
Lớp vỏ Trái đất được tạo nên một phần từ các mảng kiến tạo trồi lên, lặn xuống liên tục. Vậy điều gì sẽ xảy ra đối với các mảng bị chìm sâu vào bên trong lòng đất?
Mảng kiến tạo hiện đại của Trái đất có thể được hình thành nên từ khoảng 1 tỉ năm trở lại đây, theo nghiên cứu mới. Ảnh: Shutter/AFP

Theo Live Science, chuyển động của các mảng kiến ​​tạo là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng động đất và núi lửa, tạo ra các dãy núi và hòn đảo, đồng thời cũng là lý do khiến các lục địa của Trái đất vốn là một siêu lục địa hiện bị gãy ra và xa cách nhau qua đại dương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điều chưa biết về cách thức hoạt động của mảng kiến ​​tạo, chẳng hạn như điều gì sẽ xảy ra khi một mảng trượt bên dưới một mảng khác trong một khu vực gọi là vùng hút chìm và biến mất vào bên trong lớp phủ - lớp ở giữa trong cấu trúc của Trái đất, gồm hỗn hợp đá rắn nóng hổi.

Để tìm ra điều này, các nhà nghiên cứu đã lập ra mô hình 2D trên máy tính mô phỏng hoạt động của mảng kiến tạo trong vùng hút chìm. Kết quả từ mô hình cho thấy, khi một mảng này lặn xuống bên dưới mảng khác, chìm sâu dần sau đó đột ngột bị uốn cong xuống nứt ra. Việc bị uốn cong cũng làm cho các thành phần ở mặt dưới của mảng kiến tạo lúc này trở nên nhỏ hơn và yếu hơn. Mặc dù phần lớn mảng kiến tạo vẫn còn nguyên vẹn nhưng có nhiều điểm yếu.

Tác giả chính của nghiên cứu, giáo sư địa vật lý Taras Gerya tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ, cho biết, điều đó có nghĩa là các tấm không bị vỡ ra, các tấm này có thể tiếp tục trượt bên dưới tấm kia trong hàng trăm triệu năm.

Mô phỏng của các nhà khoa học là phù hợp với các quan sát và hình ảnh địa chấn sâu cho thấy các khu vực suy yếu của một vùng hút chìm ở Nhật Bản.

Quá trình bắt đầu từ khi nào?

Nhóm nghiên cứu cũng lập mô hình để tìm hiểu điều gì sẽ xảy ra nếu sâu bên trong Trái đất nóng hơn 150 độ C, tương tự như nhiệt độ mà nó đã đạt được khoảng 1 tỉ năm trước. 

Họ phát hiện ra rằng trong những mô phỏng này, mảng kiến tạo chỉ vỡ ra vài km vào trong lớp phủ, vì nó không thể chịu được trọng lượng của chính mình trong lớp phủ ít dẻo quánh hơn do điều kiện nóng. Vì vậy, không giống như quá trình hút chìm hiện đại, có thể tiếp tục trong hàng trăm triệu năm, quá trình hút chìm cách đây 1 tỉ năm sẽ kết thúc rất nhanh, trong vòng vài triệu năm, theo giáo sư Gerya. 

Phát hiện này cho thấy mảng kiến ​​tạo hiện đại có thể chưa bắt đầu cho đến một thời điểm nào đó trong một tỉ năm qua.

Trong khi một dạng mảng kiến ​​tạo nguyên thủy có thể đã tồn tại từ 3,5 tỉ đến 2 tỉ năm trước, trong Liên đại Thái cổ hoặc Liên đại Nguyên sinh, nó có thể rất khác so với những gì hành tinh chúng ta đang trải qua ngày nay. Và trong khoảng 1,8 tỉ đến 1 tỉ năm trước, đã có một thời kỳ yên tĩnh khi các mảng địa chất hoạt động ít hơn nhiều.

Tuy nhiên, giáo sư Gerya lưu ý, đây mới chỉ là suy đoán và hiện có rất nhiều tranh cãi xung quanh thời điểm mảng kiến ​​tạo bắt đầu. 

Vì chúng ta không biết chính xác nhiệt độ của lõi Trái đất theo thời gian, nên vẫn chưa thể đưa ra mốc thời gian chính xác về thời điểm các phiến đá ngừng vỡ ra và bắt đầu một cuộc hành trình liên tục trong lớp phủ.

Đó thực sự là khi kiến ​​tạo mảng hiện đại bắt đầu, giáo sư Gerya nói. Các nhà nghiên cứu hiện hy vọng sẽ khám phá hiện tượng và mối liên hệ của mảng kiến tạo với động đất thông qua việc sử dụng các mô hình 3D tiên tiến hơn. 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...
1

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất