, //, :: GTM+7
Thứ Hai, 01/01/2018, 07:00

Giải bài toán nông nghiệp & nông dân

TS NGUYỄN SĨ DŨNG

Nước ta có đến 63% dân số sống ở nông thôn. Họ về cơ bản là những người nông dân. Chính vì vậy họ chưa giàu thì đất nước ta chưa giàu.

Thu hoạch ngô sinh khối trên cánh đồng của Tập đoàn TH ở Nghĩa Đàn (Nghệ An).
Thu hoạch ngô sinh khối trên cánh đồng của Tập đoàn TH ở Nghĩa Đàn (Nghệ An).

GDP có tăng lên bao nhiêu chăng nữa, mà những người nông dân vẫn nghèo, thì sự tăng lên đó vẫn ít có ý nghĩa đối với đa số người Việt chúng ta.

Tuy nhiên, làm thế nào để những người nông dân có thể giàu lên một cách vững chắc quả thực là điều không dễ. Gần như một vài năm chúng ta lại thấy cảnh những người nông dân ngồi khóc bên ruộng dưa hấu, bên ruộng thanh long, ruộng hành tím... Bao nhiêu công sức, bao nhiêu hy vọng của họ đã bị đổ xuống sông, xuống biển.

Các loại quả này không bán được và chưa biết đến bao giờ mới bán được. Chính vì vậy lựa chọn duy nhất mà họ phải chấp nhận là để chúng thối hỏng trên ruộng. Đây là một lựa chọn khó khăn, đau đớn. Nhưng dù sao thì để thối hỏng trên ruộng vẫn còn đỡ lỗ lã hơn là để thối hỏng trong nhà, trên xe.

Sản xuất nông nghiệp chỉ là một phần khá nhỏ của kinh tế nông nghiệp. Tuy nhiên, đa số những người nông dân của chúng ta chỉ đảm nhận được phần này.

Các phần khác như thị trường, tiêu thụ, thương hiệu, khoa học - công nghệ, quan hệ khách hàng… thường ít được quan tâm. Mà thực ra, có quan tâm, thì họ cũng khó có thể làm được gì nhiều. Đây là những công việc đòi hỏi phải đầu tư rất lớn về tài chính, về tri thức và kỹ năng.

Thế nhưng, quy mô nhỏ lẻ, tiềm lực mọi mặt hạn chế không cho phép những người nông dân làm được điều trên. Mà như vậy thì rủi ro của việc ngồi khóc bên ruộng dưa hấu, ruộng hành tím, ruộng thanh long… sẽ lặp lại gần như vô tận.

Ngoài ra, trong bối cảnh hội nhập, các sản phẩm nông nghiệp của nước ngoài đang tràn vào nước ta ngày một nhiều hơn. Táo, lê của Mỹ; cam, quýt của Úc; xoài, ổi của Thái… được bày bán ở khắp nơi. Và có vẻ như sau các hiệp định thương mại tự do, sau CPTPP, EVFTA…, các mặt hàng nông nghiệp của nước ngoài chỉ ngày càng có cơ hội nhiều hơn để xâm nhập và nước ta. Những người nông dân của chúng ta sẽ cạnh tranh như thế nào đây?

Lối ra có lẽ nằm ở khả năng hình thành các doanh nghiệp (hoặc chí ít, các trang trại) có quy mô đủ lớn để làm kinh tế nông nghiệp (chứ không chỉ để sản xuất nông nghiệp) và cạnh tranh với nước ngoài. Các công ty sử dụng công nghệ cao (như công ty TH Milk, công ty cổ phần Vinanilk, tập đoàn Vingroup… chẳng hạn) là lựa chọn hợp lý cho tương lai nông nghiệp nước nhà.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của các công ty muốn đầu tư vào nông nghiệp là đất đai. Đất đai đều đang nằm trong tay của những người nông dân. Nhưng chúng ta không thể thu hồi đất của nông dân để giao lại cho các công ty được. Điều này là không thể chấp nhận được cả về pháp lý lẫn đạo lý.

Chính sách phù hợp nhất là phải tạo ra cung về đất đai trước. Điều này có thể làm được bằng cách chuyển đổi lao động nông nghiệp sang cho công nghiệp và dịch vụ. Khi thu nhập ở trong các ngành công nghiệp và dịch vụ cao hơn, lao động nông nghiệp sẽ được chuyển đổi tự nhiên cho các ngành này. Nhu cầu bán đất cũng sẽ hình thành trong quá trình chuyển đổi lao động như vậy.

Có hai vấn đề cần được quan tâm ở đây. Một là, bảo đảm quyền tự do tài sản đối với đất nông nghiệp cho người dân. Điều này sẽ giúp cho việc mua bán, chuyển nhượng đất được diễn ra dễ dàng và với chi phí thấp. Hệ quả là việc tích tụ ruộng đất cũng sẽ diễn ra dễ dàng hơn.

Ngoài ra, nếu quyền tự do tài sản đối với đất đai được bảo đảm, thì người nông dân còn có thể góp vốn, góp cổ phần bằng đất hoặc cho thuê lại đất. Đây cũng là cách tích tụ ruộng đất tự nhiên và tự nguyện hơn việc thu hồi của chính quyền.

Hai là, tạo điều kiện để những người nông dân nhập cư đang làm việc ở các thành phố, ở các khu công nghiệp có thể sinh cơ, lập nghiệp ngay tại những nơi đó. Nếu những người nông dân này, vẫn phải gửi con về cho ông bà ở quê nuôi nấng hoặc chỉ làm việc ở các khu công nghiệp, các đô thị một thời gian rồi lại quay về làm nghề nông trở lại thì đây sẽ là một thất bại chính sách nặng nề của chúng ta.

Tái cơ cấu nông nghiệp cốt lõi là tái cơ cấu lực lượng lao động nông nghiệp. Không có cách gì để chúng ta có thể cạnh tranh với các nước khác trên thế giới, nếu như họ chỉ có 3 - 5% dân số làm nông nghiệp, mà ta lại có đến trên 60%!

Bình luận

Xem nhiều





Được quan tâm

TUẤN ANH - 18/10/2021
Sau nhiều tháng đóng cửa do Chỉ thị 16, nhiều quán bar, pub, beer club ở phố đi bộ Bùi Viện, Q1, TP.HCM đã mở cửa trở lại, nhưng dưới một hình thức khác. Đó là trở thành những cửa hàng bán rau, củ, quả, thịt, cá, nhu yếu phẩm. Đây là cách mà các chủ cơ sở kinh doanh thực hiện để tạm thời có thu nhập khi loại hình kinh doanh thức uống có cồn, tụ tập đông người chưa được phép mở cửa trở lại.
1

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.
1

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
1
Nổi bật

Thời gian gần đây, các cơ quan chức năng của ngành nông nghiệp cũng như các tỉnh, thành phố phát hiện nhiều vụ vi phạm trong lĩnh vực quản lý vật tư nông nghiệp.



Đây là loại cây bản địa, có nguồn gốc gen quý hiếm, phù hợp với đặc thù về địa lý, sinh thái và thổ nhưỡng dưới chân núi Đại Huệ nên thường cho sản lượng cao.


Từ Khu di tích Miễu Bà Chúa xứ Núi Sam đi ngược về dãy Thiên Cấm Sơn là đến làng nghề dệt thổ cẩm của đồng bào người Khmer - tọa lạc tại xã Văn Giáo, huyện Tịnh Biên – nơi dừng chân khó có thể bỏ qua khi về với vùng đất An Giang kỳ thú.
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất