, //, :: GTM+7
Thứ Sáu, 18/12/2020, 14:57

Luật Đất đai cần gỡ bỏ các rào cản "cứng"

BẢO VÂN

Diễn đàn Nông nghiệp Mùa Thu 2020 với chủ đề “Định hướng chính sách nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh đại dịch Covid-19”, sự kiện lớn nhất của chuỗi các diễn đàn chính sách nông nghiệp Việt Nam vừa được Viện Nghiên cứu Kinh tế và chính sách (VEPR) phối hợp với Oxfam tổ chức tại Hà Nội. Thế nhưng, đằng sau những khó khăn trước mắt, nổi bật trên Diễn đàn vẫn là vấn đề căn cốt chưa được giải toả: “nút thắt” đất đai.

Hình minh họa.

Nghịch lý: người cần không có, người có không dùng

Trên thực tế, nhu cầu tập trung, tích tụ đất nông nghiệp để mở rộng quy mô sản xuất, tăng cường hiệu quả sử dụng đất ở nước ta đã được nhìn thấy từ lâu, thậm chí đây cũng chính là chủ đề của Diễn đàn nông nghiệp cuối năm 2019. Thế nhưng mọi việc đến nay gần như chưa có gì thay đổi.

Điểm mới ở Diễn đàn lần này chỉ là việc các diễn giả đã không còn xoáy sâu phân tích những nhược điểm, tồn tại trong sử dụng đất nông nghiệp, mà tập trung hơn vào những kiến nghị sửa đổi mạnh mẽ Luật Đất đai (LĐĐ) 2013 và pháp luật có liên quan nhằm phát triển một thị trường giao dịch đất nông nghiệp lành mạnh, không “biến tướng” thành thị trường đất ở hay đất dịch vụ.

Không khó để thống nhất quan điểm cho rằng cần đẩy mạnh quá trình tích tụ ruộng đất, từ đó thúc đẩy tái cơ cấu, tổ chức sản xuất theo hướng quy mô, hiện đại, thông minh hơn, tạo ra những sản phẩm có chất lượng tốt hơn, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Theo ThS. Trương Quốc Cần, Viện trưởng Viện Tư vấn Phát triển kinh tế xã hội nông thôn và miền núi, nhiều hộ nông dân có nhu cầu chuyển nhượng đất nông nghiệp. Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực này gần đây đã chỉ ra rằng, ở không ít vùng quê có tình trạng người dân bỏ hoang đất nông nghiệp. Như tại xã Liên Giang (huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình), nghiên cứu viên, ThS. Đặng Thị Bích Thảo (VEPR) cho biết, rất nhiểu nhân khẩu có suất đất ruộng nhưng hiện không còn ở xã, vì đi làm ăn xa. Đất của những người này thường được cho các hộ khác ở xã mượn không mất tiền để canh tác. Việc cho mượn đất không lấy tiền là rất phổ biến tại xã Liên Giang. Thậm chí, một số chủ đất còn nộp hộ tiền “thóc nước” (chi phí thủy nông, dịch vụ khoa học kỹ thuật, bảo vệ thực vật) cho người mượn đất canh tác và giữ hộ ruộng cho mình. Năm 2019, trong khi diện tích đất thuê, mượn chiếm 31%; diện tích đất không thuê, mượn ở xã này chiếm 69%. Phần lớn lao động trồng lúa ở xã Liên Giang hiện nay đều ở độ tuổi 50 - 65. Trong vòng 10 - 20 năm nữa, thế hệ này sẽ già đi, không thể tiếp tục canh tác, trong khi con cái họ không mặn mà với ruộng đất.

Ở chiều ngược lại, một số hộ gia đình, doanh nghiệp có mong muốn nhận chuyển nhượng để tập trung ruộng đất, tổ chức sản xuất lớn, nhưng lại gặp phải những rào cản pháp lý, cũng như những khó khăn khi phải cùng lúc thỏa thuận với nhiều hộ gia đình nhỏ lẻ. Nếu không sớm có các chính sách phù hợp để những người già, không có lợi thế trong sản xuất nông nghiệp có thể cho thuê hoặc chuyển nhượng hẳn quyền sử dụng đất nông nghiệp (đi đôi với đó là việc đo đạc đất đai, cấp sổ đỏ và giám sát chặt chẽ để tránh tình trạng xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp) thì nguồn lực đất nông nghiệp sẽ tiếp tục tồn tại nghịch lý người cần không có, người có không dùng.

Có chế tài đảm bảo việc sử dụng đất đai đúng mục đích

“Nhà nước nên thúc đẩy các phương thức tập trung đất nông nghiệp và các phương thức tích tụ đất nông nghiệp ở quy mô nông hộ để đạt đến ngưỡng sản xuất hiệu quả theo từng loại sản phẩm. Các giao dịch chuyển nhượng trên quy mô lớn cần được quản lý chặt chẽ, thực hiện trên cơ chế thị trường, có sự thỏa thuận và đồng thuận của các bên; được Nhà nước hỗ trợ về mặt pháp lý và tư vấn”, ThS. Trương Quốc Cần bình luận.

Đáng lưu ý là với những bất hợp lý vẫn còn tồn tại trong LĐĐ 2013 thì việc thúc đẩy nguồn cung cho thị trường giao dịch đất nông nghiệp và đảm bảo các mục tiêu đề ra như trên là thách thức không nhỏ.

Trước hết, cần gỡ bỏ các rào cản “cứng” nhằm hạn chế việc giao dịch đất nông nghiệp. Thay vào đó là các chế tài đảm bảo việc sử dụng hiệu quả, đúng mục đích sử dụng đất. Việc xây dựng trung tâm hỗ trợ giao dịch đất nông nghiệp, thực hiện chức năng cung cấp thông tin, hỗ trợ định giá, thiết kế hợp đồng và giải quyết tranh chấp trong quá giao dịch đất đai giữa các cá nhân và tổ chức kinh tế là rất cần thiết để đảm bảo quyền và lợi ích của nông dân nhỏ và các nhóm yếu thế.

Đồng thời, để hình thành được thị trường mua bán, chuyển nhượng đất nông nghiệp (mà không làm thay đổi mục đích sử dụng đất là điều kiện tiên quyết), cần sửa đổi điều 62 LĐĐ 2013, hạn chế các trường hợp thu hồi đất và cụ thể hóa các trường hợp Nhà nước thu hồi đất; rà soát lại và điều chỉnh quy định về các trường hợp không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp tại các điều từ 76 đến 78 LĐĐ 2013 nhằm đảm bảo quyền lợi của các đối tượng đi thuê lại, nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất…

Bên cạnh đó, cần rà soát, sửa đổi quy định về thời hạn sử dụng đất; cân nhắc việc giao quyền sử dụng đất lâu dài cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; cho phép hộ gia đình cá nhân nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp được sử dụng lâu dài, cũng như quy định rõ hơn về tình trạng quyền sử dụng đất trong các trường hợp nhận chuyển nhượng, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất sau khi hết thời hạn sử dụng đất theo quy định của LĐĐ 2013… Với cộng đồng dân tộc thiểu số tại các diện tích canh tác theo phương thức truyền thống, cần công nhận quyền sử dụng đất/rừng cho họ.

Về tài chính đất đai, nhiều ý kiến cho rằng cần thay đổi hình thức định giá đất trong LĐĐ 2013, hướng tới bãi bỏ khung giá đất do Nhà nước ban hành; hướng dẫn quy trình và nguyên tắc để đảm bảo việc định giá đất theo thị trường, có cơ chế chia sẻ lợi ích gia tăng của đất đai giữa nhà đầu tư, nhà nước và cộng đồng có đất bị thu hồi.

Để phòng tránh rủi ro trục lợi do thay đổi mục đích sử dụng đất (chuyển đất nông nghiệp sang sử dụng vào mục đích khác), các quy định về cách thức lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất (Chương IV LĐĐ 2013) cần thay đổi theo hướng hài hòa giữa các chỉ tiêu vĩ mô với nhu cầu linh hoạt của người sử dụng đất, nên có quy hoạch “cứng” với các loại đất cần bảo vệ chặt chẽ như đất rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, đất lúa. Ngược lại, cần cho phép sự linh hoạt chuyển đổi trong phạm vi các loại đất khác; bổ sung các chế tài để quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất đai đúng mục đích… 

Diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân đầu người ở Việt Nam là 0,25 ha, trong khi đó bình quân trên thế giới là 0,52 ha và trong khu vực là 0,36 ha. Nền Nông nghiệp Việt Nam được phát triển chủ yếu dựa vào khoảng 10 triệu hộ nông dân cá thể với trên 76 triệu thửa và mảnh ruộng nhỏ lẻ, phân tán.

Bình luận

Xem nhiều





So với những địa điểm nổi tiếng được giới trẻ đam mê trekking (loại hình thể thao leo núi) liệt kê vào danh sách "phải chinh phục" thì đỉnh Phia Po (Lạng Sơn) chỉ thuộc hàng “đàn em” về độ cao, độ dốc và độ khó...
Được quan tâm

TUẤN ANH - 18/10/2021
Sau nhiều tháng đóng cửa do Chỉ thị 16, nhiều quán bar, pub, beer club ở phố đi bộ Bùi Viện, Q1, TP.HCM đã mở cửa trở lại, nhưng dưới một hình thức khác. Đó là trở thành những cửa hàng bán rau, củ, quả, thịt, cá, nhu yếu phẩm. Đây là cách mà các chủ cơ sở kinh doanh thực hiện để tạm thời có thu nhập khi loại hình kinh doanh thức uống có cồn, tụ tập đông người chưa được phép mở cửa trở lại.
1

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.
1

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
1
Nổi bật


Gác lại những muộn phiền, bề bộn, lo âu, vào Ngọt bạn sẽ cảm nhận một quán cà phê không gian hoàn toàn khác biệt. Tách rời khỏi sự ồn ào của Phố, Ngọt mang lại cảm giác bình yên và vô cùng thân thuộc, đó là cảm giác “về nhà”...



Hình ảnh một thiếu nữ mặc áo dài trắng đi chiếc Velosolex màu đen chạy trên đường phố được lưu lại của Sài Gòn năm xưa, có lẽ là hình ảnh đem lại cho chúng ta nhiều kỷ niệm nhất, nhắc nhở lại một quãng thời gian dài đã xa, mà có lẽ chính mình cũng đã từng gắn bó với chiếc xe này.

Nhờ những nỗ lực không mệt mỏi của cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng, thời gian qua, hệ sinh thái rạn san hô vùng biển Cù lao Chàm đã phục hồi và phát triển mạnh mẽ.
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất