, //, :: GTM+7
Thứ Ba, 23/11/2021, 19:00

Mở rộng không gian liên kết để thích ứng biến đổi khí hậu

CAO PHONG
(SGGP)
Đến trung tuần tháng 11-2021, mùa lũ đang khép lại với con nước nhỏ. Các đập thủy điện trên dòng Mê Công gần như đã chắn dòng nước đổ về hạ lưu ĐBSCL. Các nhà khoa học cảnh báo, ĐBSCL đang mất không gian hấp thụ lũ do nhiều đê bao phục vụ sản xuất lúa vụ 3. Lũ nhỏ sẽ góp phần làm tăng xâm nhập mặn vào mùa khô…
Sạt lở bờ biển ở ĐBSCL ngày càng nghiêm trọng 

Vựa lúa chịu tác động kép

Không gian hấp thụ lũ hẹp dần, nước biển dâng cao, hạn đến sớm, nước mặn xâm nhập sâu vào nội đồng… là tình cảnh khó khăn mà ĐBSCL liên tục đối mặt trong 5 năm gần đây.

“Đất đai cũng đang bị suy thoái nghiêm trọng, do sản xuất lúa liên tục 3 vụ và hệ thống đê bao khép kín không nhận đủ phù sa. “Sức khỏe đất đai” đang bị vắt kiệt cho mục tiêu tối đa hóa sản lượng lúa trong nhiều năm qua”, PGS-TS Lê Anh Tuấn, Cố vấn khoa học của Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu (Trường Đại học Cần Thơ), nhận định. Có thể nói, vựa lúa ĐBSCL đang chịu tác động kép từ việc các nước xây dựng đập thủy điện trên dòng Mê Công và nước biển dâng cao lấn sâu vào nội đồng vào mùa khô hàng năm.

Theo GS Jiagou Qi, Đại học Michigan (Mỹ), hiện nay một số nước, như Mỹ và châu Âu, không tiếp tục xây đập, ngược lại họ tháo dỡ các đập để trả về hiện trạng tự nhiên. Việc xóa bỏ đập diễn ra ngày càng nhiều ở các nước. Trong khi đó, trên dòng Mê Công có nhiều đập được xây dựng và vẫn lên kế hoạch xây dựng đập mới. Việc xây đập ở thượng nguồn sẽ ảnh hưởng các hoạt động tại hạ nguồn, sinh kế, nguồn nước, hệ sinh thái. Một trong những lý do làm nghiêm trọng thêm vấn đề biến đổi khí hậu (BĐKH) là đập thượng nguồn làm giảm nước ở hạ nguồn khiến xâm nhập mặn gia tăng, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp ĐBSCL. Việc không có lũ là một khó khăn lớn. Việc phát triển các đập thủy điện ảnh hưởng rất lớn đến mọi mặt đời sống.

“Có thể nói, BĐKH toàn cầu ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động của con người. Thế giới đã nỗ lực với nhiều hoạt động để thích ứng cũng như giảm thiểu tác động của BĐKH đối với con người. Song, Việt Nam ghi nhận ngày càng nhiều cơn bão, những hiện tượng cực đoan do BĐKH diễn ra ở ĐBSCL ngày càng khắc nghiệt và kéo dài. Việc trao đổi thông tin giữa các nhà khoa học cùng hợp tác để có sự hiểu biết sâu rộng hơn về BĐKH là rất cần thiết. Từ đó, thúc đẩy sự hợp tác quốc tế, hy vọng các giải pháp đưa ra để nhân rộng ở nhiều địa phương ĐBSCL”, PGS-TS Nguyễn Hiếu Trung, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Cần Thơ, chia sẻ. 

Cần cơ chế tổng hòa giữa các ý tưởng phát triển

Theo PGS-TS Văn Phạm Đăng Trí, Viện Nghiên cứu BĐKH (Trường Đại học Cần Thơ), ĐBSCL đang đương đầu các vấn đề mới như chất lượng nguồn nước mặt, sử dụng nguồn nước ngầm, sự sụt lún đất. Bản đồ ĐBSCL cũng cho thấy lúa trồng nhiều nơi nhưng thường xuyên gặp vấn đề hạn hán… 

Các nhà khoa học lưu ý, cần đưa ra chiến lược thích ứng phù hợp, nghiên cứu những tình huống đã qua để xây dựng các kịch bản, mô hình nhằm đưa ra hệ thống cảnh báo phù hợp cho cộng đồng và cho Chính phủ. BĐKH đang tác động đến toàn cầu, trong đó có Việt Nam nói chung và vùng ĐBSCL nói riêng. BĐKH đã gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cần chú ý đối với vùng; trong đó tập trung vấn đề nguồn nước, lũ lụt, hạn hán, sự dâng lên của mặt nước biển và sụt lún đất. Ảnh hưởng kép của BĐKH từ các đập thủy điện ở thượng nguồn sông Mê Công, nước biển dâng càng trở thành vấn đề khó khăn đối với khu vực ĐBSCL. 

Sau gần 4 năm thực hiện Nghị quyết 120 của Chính phủ về “Phát triển bền vững ĐBSCL thích ứng với BĐKH”, vùng ĐBSCL đã có những chuyển mình. Tuy vậy, đến nay sản xuất nông nghiệp của vùng vẫn chưa ổn định, thu nhập của nông dân còn bấp bênh. “ĐBSCL thiếu một cơ chế tổng hòa giữa các ý tưởng phát triển từng ngành với vấn đề sử dụng tài nguyên tự nhiên, bảo vệ môi trường, duy trì hệ sinh thái. Ngoài ra, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương và các ngành. Quy hoạch tích hợp vùng ĐBSCL hiện ở giai đoạn hoàn chỉnh, chờ phê duyệt chính thức. Các quy hoạch tích hợp cấp tỉnh cũng mới ở giai đoạn khởi động ban đầu”, PGS-TS Lê Anh Tuấn cho biết. 

Theo các chuyên gia, một bất cập hiện nay là việc chia sẻ, cập nhật dữ liệu còn hạn chế. Trong khi dữ liệu là một phần quan trọng để xây dựng các mô hình, từ đó đưa các dự báo, chính sách giúp ứng phó và thích ứng với tác động của BĐKH.

Theo PGS-TS Lê Anh Tuấn, liên kết vùng cần được hiểu rộng hơn, chứ không chỉ liên kết trên sản phẩm nông nghiệp chủ lực như cách làm “hẹp” hiện nay. Liên kết vùng chính là sự điều phối quá trình phát triển giữa các địa phương, các ngành trong các tiểu vùng và toàn vùng ở tất cả mọi mặt để cộng lực, tránh trùng lắp, tránh mâu thuẫn trong mục tiêu giữa các ngành, các địa phương. Đồng thời, giải quyết được những vấn đề cấp khu vực như BĐKH, nguồn nước, khai thác cát, dòng chảy, giao thông, du lịch… 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...
1

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật

Long An là tỉnh duy nhất của miền Tây Nam bộ không có dòng Cửu Long chảy qua. Tuy nhiên, Long An có 2 dòng sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây gắn liền với đời sống, văn hóa và lịch sử của người dân Long An.

Sau thời gian tranh tài sôi nổi, Hội thi Nhà nông đua tài toàn quốc lần thứ V/2022 tổ chức tại An Giang đã thành công tốt đẹp. Hội thi đã thể hiện quyết tâm thực hiện mục tiêu tạo đột phá trong phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn cũng như tinh thần, khát vọng vươn lên của nông dân Việt Nam thời hội nhập.
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất