, //, :: GTM+7
Thứ Bảy, 02/12/2023, 08:00

Mùa cận Tết về xứ Hòn thăm làng làm lò đất

Ấp Đầu Doi, thị trấn Hòn Đất, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang vốn nổi tiếng với nghề nặn cà ràng ông Táo. Những ngày này, làng nghề có tuổi đời trăm năm đang vào vụ sản xuất cho dịp Tết với không khí lao động hối hả.
Bếp lò làm từ đất ở làng nghề Đầu Doi, thị trấn Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang.

Ấp Đầu Doi là vùng đất hợp lưu giữa hai con sông Nam Thái và sông Rạch Giá - Hà Tiên. Trăm năm trước, nơi đây hình thành làng nghề truyền thống, chuyên cung cấp nồi, niêu, xoong, chảo, bếp lò làm từ đất. 

Những năm đầu thập niên 90, làng nghề phát triển cực thịnh, hàng trăm hộ dân nặn lò từ sáng sớm đến tối. Về sau, bếp gas, bếp điện cùng các vật dụng làm từ gang, inox phủ sóng, làng nghề dần thu hẹp sản xuất chỉ còn vài chục hộ theo nghề gia truyền.

Hiện ở địa phương chỉ còn vài chục hộ theo nghề truyền thống.

Gia đình anh Nguyễn Văn Phú, đã truyền nghề qua bốn thế hệ. Hiện mỗi tháng xưởng sản xuất hơn 1.000 lò đốt than, cung cấp khắp các tỉnh miền Tây và Đông Nam bộ. Từ nặn hoàn toàn bằng tay, anh Phú sáng chế máy nhồi đất, ép khung lò, tiết kiệm công lao động, tăng năng suất. Cách làm này đặc biệt phù hợp trong mùa sản xuất Tết - khi cần tăng gấp đôi công suất.

Anh Phú chia sẻ: Mỗi dịp Tết làm cỡ 2.000 lò. Ngày trước làm lò nhỏ, với số lượng ít nên làm thủ công được. Sau này làm số lượng lớn nên mới mày mò ra cái máy để nhẹ công làm mà sản phẩm làm ra cũng đạt chuẩn hơn. 

Lò đất xứ Hòn dùng đất thịt để nặn, không pha sét. Đất nhồi cùng tro bếp khi đạt độ kết dính phù hợp sẽ nặn khung lò, đầu ông Táo, khoét cửa lò. Lò được hầm chín ở nhiệt độ cao trong 24 tiếng, để thêm 3 - 4 ngày cho nguội mới ra ràng. Nghề này đòi hỏi tay nghề khéo léo, lò phải dày, chắc tay, nung đến độ chín mới đạt chất lượng, dùng được lâu. 

Lò đất xứ Hòn dùng đất thịt để nặn, không pha sét.

Ông Nguyễn Văn Bé (ngụ thị trấn Hòn Đất, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang) cho biết: “Lò Hòn đất là nặn từ đất nguyên chất, không pha cái này cái kia vô. Đất nguyên chất làm lò thì xài lâu hơn. Hồi xưa đất mình phải đạp, thời bây giờ thì xay bằng máy. Ngày trước nhiều người làm nghề này lắm. Giờ còn có một phần ba. Mình vẫn giữ cái nghề truyền thống dù sản phẩm làm ra có giá hay không. Cũng bởi mê nghề nên mới đeo đuổi làm tới bây giờ”.

Người dân sử dụng máy để nâng công suất làm lò.

Còn ông Nguyễn Văn Phú (thị trấn Hòn Đất, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang) thì cười nói: “Nghề này làm riết quen rồi, đâu mệt nhọc gì. Làm cho có đồng ra đồng vô, chừng nào người ta ngưng mua, nghỉ xài lò đất thì mình mới nghỉ làm. Chứ hễ còn người xài là tụi tui còn làm chứ không có nghỉ”. 

Ngoài lò đất, một số hộ cải tiến lò với vật liệu xi măng pha đất, khung bên ngoài bọc sắt để gia tăng tuổi thọ. Công việc trong xưởng cũng phân chia nhiều công đoạn, chuyên môn hóa để đạt được năng suất. Mùa Tết sản xuất hối hả hơn, song chủ xưởng ít thuê thêm nhân công, chủ yếu tăng giờ làm để thợ lò có thêm thu nhập. Nhân công làm lò đất chủ yếu là người trong vùng.  

Nhân công làm lò đất chủ yếu là người trong vùng.

Bà Nguyễn Thị Thu - một thợ làm lò đất khoe: “Ở đây mần ăn theo sản phẩm, mỗi người làm theo sức của mình, không ai ép hết. Công việc cũng nhẹ nhàng, lại được cái làm gần nhà, tính ra thu nhập cũng được 6 triệu đồng/tháng, vậy là sống được rồi”.

Người thợ làm lò đất vẫn cố gắng giữ nghề trước bao biến động của thời cuộc.

Dẫu rằng xã hội phát triển, nhưng trong gian bếp nhiều gia đình, đâu đó vẫn còn thói quen dùng bếp củi, bếp than, nhất là những người thế hệ 6X, 7X. Họ quen nếp sống cần kiệm, tận dụng cành củi quanh nhà, nấu nồi cơm trên bếp than hồng. Hình ảnh ấy đã in sâu trong ký ức nhiều người Việt. Có lẽ đó cũng là lý do khiến người thợ làm lò đất vẫn cố gắng giữ nghề trước bao biến động của thời cuộc. 

(Bài do Tạp chí điện tử Nông thôn Việt phối hợp Truyền hình Báo Tuổi trẻ thực hiện)

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Có cảnh báo trên báo cho rằng, không nên uống sữa bò kết hợp hoa quả chua (cam, quýt), bởi sữa bò chứa nhiều protein, trong đó chất cazeine chiếm tới 80%.
1




Nổi bật
Được quan tâm






Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất