, //, :: GTM+7

Ngày Lương thực Thế giới 2023: Thế giới cần chung tay gìn giữ tài nguyên nước

KHUẤT ĐÔNG NGỌC
(nongnghiep.vn)
Ngày Lương thực Thế giới (16/10) năm nay tôn vinh nguồn tài nguyên quý giá nhất hành tinh: Tài nguyên nước. Nhân dịp này, ông Khuất Đông Ngọc - Tổng Giám đốc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) có thông điệp đặc biệt trên Nông nghiệp Việt Nam.
Ông Khuất Đông Ngọc, Tổng Giám đốc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO).
Ông Khuất Đông Ngọc, Tổng Giám đốc Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO).

Tài nguyên nước duy trì sự sống trên trái đất. Nước bao phủ phần lớn bề mặt hành tinh, chiếm hơn 50% cơ thể con người, hỗ trợ sinh kế cho người dân. Gìn giữ nước chính là chìa khóa để các quốc gia trên toàn thế giới đạt các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) vào năm 2030.

Tuy vậy, nguồn nước sinh hoạt và hệ thống thủy lợi trong trồng trọt, chăn nuôi ngày càng bị ô nhiễm, chịu tác động của biến đổi khí hậu. Vậy chúng ta cần giải quyết thách thức này như thế nào, và đảm bảo mọi người đều được cung cấp nước sạch?

Với khoảng 70% tổng lượng nước ngọt được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp, chúng ta cần thay đổi, tối ưu hóa cách sản xuất lương thực, thực phẩm. Đây là nhiệm vụ cấp bách, nếu không sớm hành động sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Nước sạch không phải là nguồn tài nguyên vô tận. Chúng ta không thể xem thường vai trò của nước trong đời sống.

Hai thập kỷ qua, Trái đất đã mất 1/5 lượng nước ngọt sẵn có. Đối với một số cộng đồng, hiện thực này còn tệ hơn nhiều. Trên thực tế, ở nhiều vùng đã mất 1/3 lượng nước ngọt sẵn có. Nếu không hành động ngay, toàn thế giới sẽ mất 1/3 lượng nước ngọt sẵn có, dựa trên sự gia tăng dân số hiện nay. Điều này có nghĩa chúng ta đang đứng trước nguy cơ không còn đường lùi, không thể cứu vãn.

Hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử năm 2015 ở ĐBSCL. Ảnh: VnE.
Hạn hán, xâm nhập mặn lịch sử năm 2015 ở ĐBSCL. Ảnh: VnE.

Dân số thế giới tăng nhanh, đô thị hóa, công nghiệp hóa, phát triển kinh tế, biến đổi khí hậu đều gây thiệt hại cho tài nguyên nước. Cùng với đó, ô nhiễm nước, khai thác không kiểm soát, thiếu phối hợp trong quản lý đa lĩnh vực, đa quốc gia đã tạo ra nhiều thách thức chồng chéo.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán và lũ lụt gia tăng đang đe dọa hệ sinh thái, gây nguy cơ mất an ninh lương thực toàn cầu. Nông hộ nhỏ, người nghèo, phụ nữ, thanh niên, người dân tộc, di cư và tị nạn là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất.

Cùng giải quyết thách thức toàn cầu

Mục tiêu trọng tâm để giải quyết những thách thức chồng chéo này, đầu tiên phải là đảm bảo đủ nước cho nông nghiệp, đồng thời điều hòa nhu cầu sử dụng nước của các ngành kinh tế khác, đặc biệt là khi tốc độ đô thị hóa tăng cao.

Quản lý vận hành nguồn nước là yếu tố tiên quyết, giúp cấp phát nước bền vững và công bằng thông qua cách tiếp cận vĩ mô và toàn diện. Chính phủ các nước cần thúc đẩy và đảm bảo khả năng tiếp cận nước sạch và an toàn thông qua quản lý nguồn tiêu thụ nước, định giá hợp lý, xây dựng chính sách, biện pháp đo lường, vận động các bên liên quan cùng tham gia...

Chúng ta cần chung tay phát triển tài nguyên nước, đất. Qua đó, đảm bảo an sinh xã hội mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái trái đất. Đối với nhiệm vụ này, chúng ta cần sự phối hợp cấp quốc gia và khu vực.

Công trình thủy lợn Cái Lớn - Cái Bé nhằm ngăn mặn, chủ động ứng phó với nước biển dâng. Ảnh: Trung Chánh.
Công trình thủy lợn Cái Lớn - Cái Bé nhằm ngăn mặn, chủ động ứng phó với nước biển dâng. Ảnh: Trung Chánh.

Đồng thời, cần đầu tư cho các giải pháp quản lý nước hiệu quả, tân tiến, bao gồm công nghệ tưới tiêu và dự trữ nước, cũng như các giải pháp dựa trên cơ sở khoa học để giải quyết tình trạng khan hiếm nước, giảm tác động thiên tai, lũ lụt. Chúng ta phải xây dựng một xã hội kiên cường, hiểu được mối quan hệ giữa nước, thực phẩm, năng lượng, qua đó sử dụng nước hiệu quả, tiết kiệm.

Hành động cụ thể, bám sát thực tiễn

Về phía Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), chúng tôi đã và đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên. Ví dụ, ở vùng Sahel, FAO đang cung cấp kỹ thuật cơ giới hóa cho nông dân để cải thiện cơ sở hạ tầng nước, hỗ trợ phụ nữ nông thôn và các hộ gia đình tiếp cận nước sạch.

Ngoài ra, diện tích đất được tưới tiêu cung cấp 40% lương thực trên toàn cầu. Tuy vậy, chỉ 20% đất trồng trọt sử dụng hệ thống thủy lợi. Con số nhỏ cho thấy tiềm năng này vẫn chưa được khai thác.

Để giúp phát huy tiềm năng nói trên, FAO đang phát triển bản đồ tưới tiêu toàn cầu, xác định những địa phương cần sử dụng hệ thống thủy lợi. Chúng tôi mong muốn được hợp tác với các quốc gia để tiếp tục mở rộng dự án.

Các cơ chế tài chính và đầu tư thích hợp ở quy mô lớn cũng là chìa khóa để xây dựng và duy trì cơ sở hạ tầng nước.

Các giải pháp ứng phó, chống chịu cũng quan trọng không kém. Chúng ta cần ưu tiên xây dựng hạ tầng xanh, vừa thúc đẩy phát triển nông nghiệp, thủy sản, vừa nâng cao chất lượng nước và bảo vệ đa dạng sinh học. Điều này sẽ mang lại lợi ích cho người nông dân và cảnh quan nông thôn.

Ví dụ, ở Sri Lanka và Zambia, FAO đang thí điểm các cánh đồng lúa đa chức năng để vừa nuôi cá, tôm, vừa sản xuất lúa gạo.

Cơ sở hạ tầng đa giá trị tạo ra lợi ích cho nông thôn nhờ hệ thống nước ngầm, phương pháp kiểm soát lũ lụt và các dịch vụ hệ sinh thái.

Dự án của FAO về phát triển nghề cá và nuôi trồng thủy sản ở Sri Lanka.
Dự án của FAO về phát triển nghề cá và nuôi trồng thủy sản ở Sri Lanka.

Cần sự chung tay giải quyết vấn đề toàn cầu

Tương lai trong tầm tay. Chúng ta phải đi cùng nhau làm nhiều hơn nữa, kết nối tất cả các bên liên quan, khuyến khích sự tham gia đa lĩnh vực. Chính phủ các nước cần xây dựng chính sách dựa trên cơ sở khoa học, tận dụng dữ liệu lớn; đổi mới, phối hợp liên ngành để quản lý nước tốt hơn. Hiểu mối liên hệ chặt chẽ giữa nước, năng lượng và thực phẩm, qua đó xây dựng kế hoạch hành động. Quan trọng là chúng ta cần dung hòa những nhân tố có tính cạnh tranh, không để lợi ích của nhóm nhỏ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

Cùng với đó, người nông dân cần hiểu cách quản lý nước bền vững và được trang bị các công cụ phù hợp. Cộng đồng nông dân gồm những người sống phụ thuộc tài nguyên nước, đất, rừng, làm việc trong lĩnh vực chăn nuôi, thủy sản, trồng trọt. Các nhà quản lý cần hỗ trợ, khuyến khích người nông dân chủ động tìm hiểu, thực thi nhiệm vụ bảo vệ nguồn nước sạch.

Doanh nghiệp cũng cần chung tay quản lý nước. Nghĩa là phải đưa ra cam kết cụ thể nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng nước, giảm ô nhiễm trên toàn chuỗi cung ứng. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho thiên nhiên, xã hội mà còn cho cả doanh nghiệp. Quản lý nước nghiêm túc có thể nâng cao uy tín và lợi nhuận cho doanh nghiệp, đồng thời giúp họ tránh được những rủi ro về khan hiếm nước, lũ lụt, ô nhiễm.

Tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa rằng tất cả chúng ta cần ngừng coi nước là nguồn tài nguyên vô hạn. Thay vào đó, hãy nhìn nhận sáng suốt về cách chúng ta tiêu thụ, chung tay tiết kiệm nước, đóng góp ngăn chặn, giảm thiểu tác động của thiên tai, hạn hán. Có vậy, chúng ta mới xây dựng được tương lai thịnh vượng. Con người chính là trọng tâm của mục tiêu mà FAO gọi là “4 điều tốt hơn” - sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn - để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau..

Tôi muốn nhấn mạnh một lần nữa rằng tất cả chúng ta cần ngừng coi nước là nguồn tài nguyên vô hạn. Thay vào đó, hãy nhìn nhận sáng suốt về cách chúng ta tiêu thụ, chung tay tiết kiệm nước, đóng góp ngăn chặn, giảm thiểu tác động của thiên tai, hạn hán. Có vậy, chúng ta mới xây dựng được tương lai thịnh vượng. Con người chính là trọng tâm của mục tiêu mà FAO gọi là “4 điều tốt hơn” - sản xuất tốt hơn, dinh dưỡng tốt hơn, môi trường tốt hơn và cuộc sống tốt hơn - để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.

Tags

Bình luận

Xem nhiều





Nổi bật
Được quan tâm




Có cảnh báo trên báo cho rằng, không nên uống sữa bò kết hợp hoa quả chua (cam, quýt), bởi sữa bò chứa nhiều protein, trong đó chất cazeine chiếm tới 80%.
1


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất