, //, :: GTM+7

Người dân Thủ Đô và ước mơ nước sạch

NGỌC PHƯƠNG

Bên cạnh không khí và thức ăn, nước là thành phần tối thiết yếu cho cuộc sống. Nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh là nguyên nhân dẫn đến nhiều căn bệnh hiểm nghèo. Vấn đề chất lượng nước sinh hoạt nếu bị xem nhẹ, về lâu dài sẽ đe dọa đến sự phát triển của cả giống nòi.

Dù vậy, cho đến nay, việc tiếp cận với nước sạch sinh hoạt vẫn là niềm mong mỏi của không chỉ người dân ở vùng sâu vùng xa, vùng nông thôn mà bất ngờ hơn còn là của chính người dân ngay tại Thủ đô Hà Nội.

 

Được sử dụng nước sạch là niềm mong mỏi của người dân                           Thành phố Hà Nội.
Được sử dụng nước sạch là niềm mong mỏi của người dân Thành phố Hà Nội.

Xa trung tâm lo thiếu nước

Thời gian qua, các phương tiện truyền thông nhắc nhiều đến xã Duyên Thái, huyện Thường Tín vì dù nằm trên địa bàn thành phố Hà Nội nhưng vẫn chưa được tiếp cận với hệ thống nước sạch. Xã Duyên Thái có 3.500 hộ với 13.000 nhân khẩu, toàn bộ đều đang phải sử dụng nước giếng khoan để sinh hoạt.

Bể lọc nước giếng khoan của các gia đình tại đây dù được thau rửa thường xuyên nhưng chỉ độ 2 - 3 ngày đã bám đầy cặn vàng do lượng sắt trong nước quá cao. Trực quan là như vậy, còn các chỉ tiêu khác như kim loại nặng (asen, thủy ngân, kẽm, chì…) và các loại vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng… càng là vấn đề gây lo ngại.

Với hy vọng tìm được nguồn nước sạch hơn, nhiều nhà đã khoan sâu xuống tới 80m để lấy nước. Dù vậy, họ chỉ dám dùng trực tiếp nước giếng khoan để tắm giặt, còn nước dùng ăn uống và nấu nướng đều phải chạy qua máy lọc.

Ông Nguyễn Tiến Hòa - cán bộ Trạm Y tế xã Duyên Thái cho biết: “Thời gian qua khi khảo sát nguồn nước sạch trên địa bàn xã, nước chưa được lọc qua máy lọc RO có hàm lượng nhiễm asen rất cao, có những khu vực lên tới hơn 300%. Nước khi lọc qua máy rồi vẫn còn tới 50% trong khi ngưỡng cho phép chỉ là 15%”.

Trong những năm qua tỷ lệ người chết vì ung thư trên địa bàn xã có dấu hiệu gia tăng. Các bệnh thường gặp là ung thư dạ dày, gan, vòm họng. Riêng năm 2019, tỷ lệ người chết vì ung thư trên địa bàn xã này đã lên tới 37%. Mặc dù chưa có nghiên cứu nào cho thấy sự liên quan trực tiếp giữa chất lượng nguồn nước và tỷ lệ ung thư trên địa bàn, nhưng với tình trạng này, người dân địa phương và chính quyền ở đây không thể không nghi vấn.

Thường Tín là huyện mới sáp nhập sau vào Hà Nội, hệ thống nước sạch chưa được kịp thời đầu tư dẫn về địa phương. Nhưng thậm chí tại những khu vực gần trung tâm thành phố, được cung cấp nước sạch, thì chất lượng nước một số nơi vẫn chưa đảm bảo.

Sát trung tâm lo chất lượng nước

Theo số liệu của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố có khả năng đảm bảo duy trì sản xuất, cung cấp tổng công suất nước đạt khoảng 1.370.000 - 1.520.000 m3/ngày đêm, đủ khả năng cung ứng cho nhu cầu người dân.

Tuy nhiên, về mặt chất lượng, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết toàn thành phố Hà Nội hiện có 64 cơ sở cung cấp nước có công suất thiết kế trên 1.000 m3/ngày đêm, hầu hết là các cơ sở khai thác nước ngầm. Trong đó, gần 40% cơ sở khai thác nước ngầm thường xuyên có chỉ tiêu chất lượng bị phát hiện không đạt theo quy chuẩn của Bộ Y tế.

Đại diện Sở xây dựng Hà Nội cho hay, TP Hà Nội mới được bổ cập thêm nguồn nước mặt trong một vài năm gần đây như nước mặt sông Đà từ năm 2012, nước mặt sông Đuống từ năm 2019. Nhưng nước mặt mới chỉ thay thế 50% nguồn nước ngầm. Điều đó có nghĩa là khoảng 4 triệu dân Hà Nội vẫn đang sử dụng nguồn nước ngầm chưa đảm bảo.

Ông Vũ Kiên Trung - Phó trưởng khoa sức khỏe môi trường - Y tế trường học, Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết: “22 cơ sở cung cấp nước trên địa bàn thành phố có chỉ tiêu chất lượng chưa đạt quy chuẩn đều là các cơ sở sử dụng nước ngầm. Các chỉ tiêu không đạt là các chỉ tiêu như nitrit, amoni… Vẫn còn 1 vài cơ sở cung cấp nước có nhiễm kim lọai nặng như asen”.

Để giải quyết vấn đề này, Hà Nội đã nỗ lực triển khai các dự án nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt theo quy hoạch cấp nước thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Theo đó, mục tiêu đến giai đoạn đến 2025, Hà Nội sẽ dừng khai thác nước ngầm tại các trạm xử lý nước ngầm quy mô công suất quá nhỏ, hoạt động không hiệu quả và thay thế bằng nguồn nước mặt từ các nhà máy nước mặt công suất lớn.

Đến năm 2030, Hà Nội sẽ dừng hẳn việc khai thác nước ngầm tại các nhà máy tập trung ở khu vực phía Nam Hà Nội và các nhà máy khai thác nước ngầm phía Tây Hà Nội sẽ dừng hẳn vào năm 2050. Quy mô khai thác nước ngầm tại các nhà máy tập trung tại khu vực trung tâm, khu vực phía Bắc, khu vực phía Đông Hà Nội giai đoạn 2020, 2030, 2050 giảm dần.

Cần quyết liệt bảo vệ an ninh nguồn nước

Quy hoạch cấp nước thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050 thể hiện rõ quyết tâm của TP Hà Nội trong việc cải thiện chất lượng nước sinh hoạt. Tuy vậy, vẫn còn đó những nguy cơ về an ninh nguồn nước đầu vào.

Hẳn ai cũng nhớ sự cố ô nhiễm dầu thải tại đầu nguồn hồ Đầm Bài - hồ cung cấp nước sơ lắng cho nhà máy nước sạch sông Đà - đã gây ra khủng hoảng nước sạch tại Hà Nội cách đây 1 năm. Sự cố này là tiếng chuông báo động đối với việc bảo vệ an ninh nguồn nước đầu vào lẫn việc giám sát chất lượng nước trước khi ra khỏi nhà máy.

Rút kinh nghiệm từ sự cố này, các công ty cấp nước đều đã chuẩn bị sẵn các kịch bản khi gặp phải tình trạng tương tự.

Công ty CP Đầu tư Nước sạch sông Đà hiện đã cho lắp các camera giám sát toàn bộ từ khu vực kênh dẫn đến trạm bơm hồ, trạm bơm sông và các dòng chảy chính vào hồ Đầm Bài, các khu vực đường giao thông kết nối khu vực bảo vệ nước hồ. Bên cạnh đó, công ty đã lắp đặt hệ thống giám sát chất lượng nước nguồn, nước sạch để giám sát thường xuyên và đưa ra cảnh báo.

Tuy vậy, để giám sát hiệu quả hồ Đầm Bài với diện tích 69ha và lưu vực xung quanh lên đến 16km2 với nhiều sông suối, nguồn sinh thủy là rất khó khăn. Đồng thời, việc cấm người dân có những sinh hoạt làm tác động xấu đến nguồn nước như tắm giặt, chăn thả gia súc… còn gây bức xúc cho các cụm dân cư đã sống lâu năm tại khu vực này. Đây cũng là vấn đề cần được quan tâm giải quyết.

Đối với Nhà máy nước mặt sông Đuống - nhà máy sử dụng máy móc nhập khẩu từ Đức với công nghệ xử lý nước hiện đại, tương đương tiêu chuẩn Châu Âu - nguy cơ xảy ra sự cố ảnh hưởng đến nguồn nước thô đã được giảm nhiều do quá trình triển khai thiết kế thi công đã tính đến việc tránh vật trôi nổi trên sông nên đã làm hệ thống hồ để sơ lắng nguồn cặn, đồng thời dự trữ nước nếu có sự cố bên ngoài. Công ty cũng có hệ thống tự động hóa, máy phát điện, giám sát online chất lượng nước.

GS.TS Vũ Trọng Hồng - nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy Lợi cho rằng Nhà nước phải đặt lại vấn đề an ninh nguồn nước và lập tức đưa ra quy trình thực hiện. “Lâu nay chúng ta nói nhiều nhưng chưa có những văn bản pháp luật được ban hành. Chính vì vậy ngành nước khó phát triển, an ninh nước đi hơi chậm”, ông Hồng nói.

Như vậy, để nguồn nước cung cấp cho người dân đạt được quy chuẩn chất lượng theo quy định của Bộ Y tế, Hà Nội hiện vừa cần tập trung mở rộng vùng cấp nước, vừa cần nâng cao chất lượng nước đầu ra và giám sát tốt nguồn nước đầu vào của các nhà máy.

Ngoài ra cũng cần phải lưu ý rằng việc người dân tự ý khoan sâu xuống các tầng nước ngầm sẽ làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ở tầng sâu. Hà Nội hiện có khoảng trên 300.000 giếng khoan của người dân và của doanh nghiệp trong các khu phụ công nghiệp, đây cũng là một phần nguyên do khiến nguồn nước ngầm của Hà Nội bị nhiễm asen và chất hữu cơ. Khai thác quá mức nước ngầm còn gây sụt lún và ảnh hưởng đến các lớp đất trên bề mặt, để lại hậu quả khôn lường về lâu dài. 

Tác nhân gây ô nhiễm nguồn nước có thể chia ra làm nhiều loại: kim loại nặng, các hợp chất vô cơ, vi khuẩn trong nước.

Các kim loại nặng như bạc, thủy ngân, kẽm, chì, asen… có trong nước với hàm lượng cao là nguyên nhân gây ngộ độc cho con người, gây ra nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, đột biến. Nghiêm trọng hơn cả là nguồn nước nhiễm asen, dù chỉ với liều lượng nhỏ nhưng qua thời gian sử dụng lâu dài sẽ gây các triệu chứng mệt mỏi, buồn nôn, giảm hồng cầu, bạch cầu, rụng tóc, giảm trí nhớ, rối loạn nhịp tim, đau mắt, viêm dạ dày, ung thư… Nếu nồng độ quá lớn, người dùng có thể khiến mạch đập yếu, mặt nhợt nhạt, tử vong rất nhanh.

Các chất tổng hợp bao gồm nhiên liệu, chất màu, thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng, phụ gia trong dược phẩm, thực phẩm thường có độc tính và độ bền sinh học khá cao. Đây là nguyên nhân gây nhiễm độc mạn tính và các bệnh hiểm nghèo như ung thư bàng quang, ung thư phổi…

Vi khuẩn có hại nhiễm trong nước có nguồn gốc từ chất thải sinh hoạt của con người và động vật như virus gây nên bệnh tả, thương hàn, bại liệt. Vi sinh E.coli, Coliforms có thể gây ra các bệnh đường ruột, tiêu chảy cấp, một số trường hợp có gây suy thận, nhiễm khuẩn huyết…

 

NGỌC PHƯƠNG

Bình luận

Xem nhiều





Được quan tâm

TUẤN ANH - 18/10/2021
Sau nhiều tháng đóng cửa do Chỉ thị 16, nhiều quán bar, pub, beer club ở phố đi bộ Bùi Viện, Q1, TP.HCM đã mở cửa trở lại, nhưng dưới một hình thức khác. Đó là trở thành những cửa hàng bán rau, củ, quả, thịt, cá, nhu yếu phẩm. Đây là cách mà các chủ cơ sở kinh doanh thực hiện để tạm thời có thu nhập khi loại hình kinh doanh thức uống có cồn, tụ tập đông người chưa được phép mở cửa trở lại.
1

LAN VI - 28/06/2021
Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn cho cán bộ, nhân viên yên tâm công tác, cũng như đảm bảo an toàn cho khách hàng khi đến giao dịch, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ cán bộ nhân viên thuộc Hội sở chính và các chi nhánh/phòng giao dịch tại khu vực Hà Nội tiêm vaccine phòng Covid-19.
1

Trong những năm gần đây nhu cầu kết nối, xúc tiến thương mại của cộng đồng doanh nghiệp (DN) trên các nền tảng số hóa ngày càng phát triển. Bởi vậy các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước nói chung, tại TP.HCM nói riêng đang tập trung đầu tư cho các nền tảng kết nối DN xuyên biên giới.
1
Nổi bật

Năm 2021, Ban Tổ chức Chương trình Bình chọn và trao danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc" nhận được 146 hồ sơ đề cử từ 63 Hội Nông dân tỉnh, thành phố.


Thổ cẩm là loại vải có lịch sử lâu đời. Từ khi con người thuộc các nền văn minh biết dệt vải và phát triển may mặc, thổ cẩm cũng bắt đầu hành trình đa màu, đa sắc của mình…

“Số hóa” với người nông dân không cần phải là những khái niệm rộng lớn, trừu tượng mà đơn giản là làm sao để người nông dân biết sử dụng điện thoại smartphone, máy tính có kết nối internet… để quảng bá, chào bán “mớ rau, con cá” hay bất cứ nông sản nào làm ra.


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất