, //, :: GTM+7
Thứ Sáu, 15/10/2021, 10:53

Tuổi cao vẫn nhiệt tâm trao truyền lửa nghề

ĐÌNH TUÂN
(baonghean.vn)
Gần đây nghề truyền thống của các đồng bào dân tộc thiểu số đang có nguy cơ bị mai một. Để giữ nghề và mong muốn trao truyền nghề cho thế hệ sau, những người cao tuổi đã và đang ngày đêm nỗ lực truyền lại nghề cho con cháu.

Bản Na Bè, xã Xá Lượng, huyện rẻo cao Tương Dương (Nghệ An) là nơi cư trú của đồng bào dân tộc Khơ mú, một dân tộc có nghề truyền thống đan lát. Toàn bản có tới 1.044 nhân khẩu, nhưng số người biết đan lát đến nay tính được trên đầu ngón tay. Ông Moong Văn Đức (SN 1950), một cụ ông được biết đến là có kỹ năng, kỹ xảo trong đan lát.

Ông Đức chia sẻ “Nghề đan lát không khó, chỉ cần cần cù, chịu khó là có thể đan. Chúng tôi trước đây mới 18 đôi mươi đan lát thành thạo. Lớp trẻ bây giờ gần như không biết đan. Lớn lên là rời bản đi công ty tận trong Nam, chứ rất ít cháu muốn học nghề và làm nghề đan truyền thống của dân tộc. Thú thật tôi rất lo nghề truyền thống bao đời này của dân tộc Khơ mú, nếu không được truyền lại cho con cháu thì rất dễ mai một ”.

Biết đan cách đây đã gần 50 năm, nên tất cả các vật dụng trong nhà ông Đức đều biết đan và đan rất đẹp. Những năm gần đây người dân trong và ngoài vùng thường đến để đặt ông đan. Nhờ vậy mà ông cũng có thu nhập kha khá từ nghề đan lát. Hiện mỗi chiếc ghế mây ông bán tại nhà với giá 100-120 ngàn đồng, mỗi ngày ông làm được khoảng 2 ghế. Với mong muốn giữ nghề cho thế hệ trẻ, vì vậy ai có nhu cầu học ông luôn sẵn sàng chỉ dạy miễn phí. Đến thời điểm này ông Đức đã chỉ dạy cho khoảng 10 người trong và ngoài bản mà không thu bất kỳ một đồng phí nào. Trong ảnh ông Đức đang quấn mây để làm ghế.

Nghề đan lát chủ yếu là nghề của nam giới, nhưng không vì vậy mà phụ nữ không biết đan. Bà Vèn Thị Mành, trú ở bản Na Bè, xã Xá Lượng cho biết: “Tôi cũng đã ngoài 70 tuổi, đã nghỉ được rồi, nhưng phần vì muốn làm việc để có thêm ít thu nhập phụ giúp con cháu, phần vì để con cháu thấy đó làm học tập ông bà”. 

Cũng giống như người Khơ mú, người dân tộc Thái cũng có truyền thống đan lát từ lâu đời. Ông Vang Văn Vọng, trú tại bản Can, xã Tam Thái chia sẻ: “Với tôi đan lát đã ngấm vào máu thịt từ nhỏ cho đến giờ, cứ hễ lúc nào rảnh là tôi lại đan. Con cái cũng đã trưởng thành cả rồi, việc đan không hẳn chỉ là để kiếm thêm thu nhập, mà với tôi đan còn là để giữ nghề, giữ nét đẹp truyền thống của dân tộc ”.

Từ bao đời nay, người dân tộc Mông đã biết lấy giang để làm giấy, giấy không phải dùng để viết mà dùng để phục vụ cho mục đích tín ngưỡng. Cách làm giấy không quá phức tạp nhưng cũng đòi hỏi người làm cũng phải có kinh nghiệm thì mới làm được. Giang được chọn để làm giấy không già quá, cũng không non quá. Sau khi mang về sẽ được chẻ bỏ phần cật, rồi cho vào nồi đun kỹ với tro bếp khoảng 1 đến 2 ngày. Tiếp đến đem ủ trong nhiều ngày rồi mang ra giã nát rồi lấy nước, vớt loại bỏ hết xơ. Khâu cuối cùng nước giang được rải mỏng ra phơi trên khung đã đóng sẵn. Loại giấy này có màu hơi vàng. Hiện nay người cao tuổi đồng bào dân tộc Mông ở miền Tây xứ Nghệ vẫn đang gìn giữ rất tốt nghề truyền thống này. 

Dệt thổ cẩm là một trong những sản phẩm của đồng bào Thái. Ngày nay cuộc sống đã nhiều đổi thay nhưng những người cao tuổi vẫn làm mọi cách để bảo tồn, gìn giữ và phát huy nghề dệt thổ cẩm, để nét đẹp truyền thống không bị mai một trước sự biến đổi của cuộc sống.

Gần như cả cuộc đời gắn bó với nghề dệt thổ cẩm, bà Lô Thị Lan, trú tại bản Mác, thị trấn Thạch Giám (Tương Dương) luôn trăn trở khi mà nhiều nét văn hóa truyền thống của dân tộc mình đang dần bị mai một, trong đó có cả nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Bà Lan chia sẻ “Yêu nghề, muốn giữ nghề nên cứ lúc nào ai có nhu cầu truyền dạy nghề dệt là tôi luôn sẵn sàng. Trong nhiều năm qua tôi đã đi nhiều các bản trong và ngoài xã để truyền dạy nghề cho con cháu. Đến nay tôi cũng không nhớ là mình đã truyền dạy cho bao nhiều học viên nữa. Việc tôi làm cũng chỉ muốn để trao truyền lại nét đẹp văn hóa của dân tộc Thái. Các cháu nội ngoại của tôi, tôi đều truyền dạy ngày từ khi còn nhỏ, nhờ vậy đến nay các cháu cũng cơ bản đã biết thêu dệt ”. Trong ảnh bà Lan đang hướng dẫn cho cháu nội dệt thổ cẩm.

Nhờ yêu nghề cùng với đôi bàn tay và trí tưởng tượng phong phú người cao tuổi các DTTS đã tạo ra những sản phẩm vừa bắt mắt vừa rất hữu ích cho cuộc sống hàng ngày. Những người cao tuổi đã và đang góp phần không nhỏ trong việc lưu giữ các nghề truyền thống. 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Mẹ bảo: “Thềm nhà mình có bụi hoa nhài trắng, không khí cứ thoang thoảng hương nhài, dễ chịu hẳn”. Ba cười: “Thế mà khi tôi đem cành nhài về trồng, mình còn ngăn lại, bảo trồng làm gì”! Mẹ nhìn ba, cười thẹn...

Mẹ tôi có phần không được may mắn như nhiều người. Từ khi mới lọt lòng, đôi mắt mẹ đã bị mờ nhòe chứ không sáng rõ. Người làng vẫn quen gọi mẹ tôi là “Ả Năng nháy”, là bởi vì đôi mắt không thấy rõ nên gặp ai mẹ cũng phải hiếng mắt lên hấp háy nhìn...

Ngày nóng, ngồi trong phòng trọ oi bức tôi chợt thấy nhớ và thương sao chiếc quạt mo ngày thơ dại. Chiếc quạt mộc mạc, dân dã ấy đã đưa anh em tôi vào giấc ngủ thật ngon trong ngày hè oi ả suốt những năm tháng tuổi thơ.

Bố tôi chỉ là người nông dân lam lũ. Sớm trưa cặm cụi với ruộng lúa vườn rau, một đời bố chân chất, thuần hậu. Tảo tần gồng gánh ước mơ của những đứa con, bao vất vả nhọc nhằn cứ in dần lên khuôn mặt đầy những nếp nhăn, và thấp thoáng trong cả nụ cười của bố...

Sau mấy đợt nắng hạ gắt gỏng, cánh đồng đồng loạt ngả sang màu vàng, lúc đó mẹ chuẩn bị liềm cho mùa gặt. Và những đứa con sinh ra từ đồng ruộng luôn mang theo hình ảnh một mùa gặt vất vả, tiếng rạ rơm xào xạc trong những ngày mùa hạ cháy bỏng, góp nhặt ký ức, làm hành trang vững chãi mà bước vào đời...
Nổi bật

Làng Thổ Hà (xã Vân Hà huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang) không chỉ nổi tiếng bởi lối chơi quan họ độc đáo bên bờ Bắc sông Cầu mà còn là nơi duy nhất ở Bắc Giang giữ được nghệ thuật tuồng cổ.

Trong khi nhiều khu dân cư ở huyện Hoài Đức (Hà Nội) đang chuẩn bị lên cấp phường với tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều cánh đồng bị bỏ hoang, thì người dân ở thôn Tiền Lệ (xã Tiền Yên) vẫn miệt mài sản xuất nông nghiệp. Với đặc trưng là vùng đất bãi ở phía ngoài đê, sản xuất nông nghiệp vẫn là hướng đi tất yếu của Tiền Lệ...
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6


Có dịp quay trở lại xã Phương Trung (huyện Thanh Oai), nơi có nghề làm nón nổi tiếng hàng trăm năm, với nhiều cung bậc khác nhau, ai đó có thể buồn vì làng nghề không còn ở giai đoạn thịnh vượng.
3


Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất