, //, :: GTM+7

Xâm nhập mặn kỷ lục, bài toán nào cho "ngọt"?

LAN ANH

Xâm nhập mặn diễn ra từ đầu tháng 12/2019 và đạt mốc lịch sử mới từ giữa tháng 01/2020 (phá mốc lịch sử năm 2016).

 

Nhận định của các chuyên gia là việc xâm nhập mặn và hạn hán sẽ vô vùng khốc liệt trong 2 tháng tiếp theo ngay cả khi đồng bằng sông Cửu Long đón những cơn mưa trái mùa vào tháng 4. Hiện có khoảng gần 85 ngàn hộ dân đang gặp khó khăn về nước sinh hoạt. Tại Tiền Giang, người dân đang phải mua nước ngọt với giá 300.000 đồng/m3. Ở Tây Nam bộ, giá nước ngọt đang từ 150.000 đến 200.000 đồng/m3. Thời điểm này, nhiều ý kiến cho rằng việc giải bài toán nước ngọt cho sinh hoạt của người dân nên được xem là cấp thiết nhất.

Khốc liệt nhất lịch sử

Phá vỡ mọi kỷ lục của 4 năm trước (2016) - được xem là đợt khô hạn lịch sử trong gần 100 năm qua, hạn mặn đang khiến khắp nơi trong vùng ĐBSCL đất đai nứt nẻ, hàng nghìn héc-ta lúa và cây ăn trái đã và đang chết hoặc hấp hối, cùng với đó là tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt trầm trọng khiến cho người dân oằn mình chịu đựng.

Ông Cao Văn Trọng, Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre cho biết, các tuyến sông nhánh, nội đồng, kể cả các đập tạm trữ nước đều bị nhiễm mặn ở toàn tỉnh. Chưa kể, nước từ các nhà máy cấp nước phục vụ dân cũng bị nhiễm mặn từ 5 - 7‰. Dù ngay từ giữa năm 2019 tỉnh đã triển khai, vận hành nhiều giải pháp ứng phó như trữ nước ngọt phục vụ sinh hoạt và sản xuất, đưa công trình thủy lợi, đập tạm... nhưng vẫn không tránh khỏi thiệt hại. Đến nay toàn tỉnh có hơn 5.000ha lúa bị thiệt hại trên 70%, khả năng mất trắng rất cao. Ông Nguyễn Văn Trọng, 82 tuổi ở ấp 2 xã Phong Nẫm (Giồng Trôm, Bến Tre) sống ở đây mấy chục năm nhưng chưa bao giờ chứng kiến hạn mặn khủng khiếp như năm nay. Ông bộc bạch: "Đợt hạn mặn 2016 vẫn chưa hề hấn gì, năm nay mặn đến sớm hơn 1 tháng và kéo dài, thời tiết khắc nghiệt. Nhà tôi trang bị cả chục cái hồ chứa nước ngọt để sử dụng quanh năm nhưng giờ vẫn không đủ dùng". Con gái ông là chị Trần Thị Liễu cho biết thêm, mọi sinh hoạt, tắm giặt, rửa chén bát đều bằng nước mặn. Còn nước ngọt mua với giá đắt đỏ, vào đến nhà hơn 300.000 đồng/m3 để uống, nấu tàu hủ bán hằng ngày và tắm cho con nhỏ nên rất chắt chiu. "Người lớn hằng ngày đều tắm nước mặn rồi dội lại ca nước ngọt cho đỡ ngứa ngáy", chị Liễu nói.

Tiền Giang là tỉnh giáp biển Đông, mặn xâm nhập đến địa bàn tỉnh theo 3 hướng là sông Vàm Cỏ Tây, sông Tiền và sông Hàm Luông. Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang Lê Văn Hưởng cho biết, tỉnh đã chủ động thực hiện nhiều giải pháp như tăng cường gạn lấy nước ngọt qua cống Xuân Hòa để trữ nước trên các kênh trục; xây dựng và vận hành 9 trạm bơm điện để hạ thấp mực nước trên các kênh trục nhằm gia tăng lượng nước lấy qua công trình đầu mối cống Xuân Hòa; thực hiện nạo vét khai thông dòng chảy các tuyến kênh bị bồi lắng. Ngoài ra, tỉnh còn tổ chức 415 điểm bơm chuyền, thực hiện phân vùng để điều tiết nước tưới cho cây trồng, nhất là cây lúa vụ Đông Xuân. Bên cạnh đó, thường xuyên kiểm tra chặt chẽ diễn biến chất lượng nguồn nước, mực nước mặn trên sông; đã đóng tất cả các cống, đồng thời tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện giải pháp tích trữ nước; thực hiện khoan giếng lấy nước ngọt; hướng dẫn nhân dân chăm sóc cây trồng - vật nuôi trong điều kiện hạn mặn nhằm hạn chế thấp nhất tình hình thiệt hại. Tuy nhiên, vẫn có hơn 36.000ha cây ăn trái khu vực phía Nam quốc lộ 1A gặp khó khăn về nước tưới.

Về nguồn nước sinh hoạt, mặn xâm nhập sớm và vượt qua vị trí lấy nước trên sông Tiền của 2 nhà máy nước Bình Đức và Đồng Tâm, đe dọa nghiêm trọng đến nguồn nước sinh hoạt của hơn 800.000 dân trên địa bàn thành phố Mỹ Tho và các huyện phía Đông của tỉnh. UBND tỉnh Tiền Giang đã chủ động có kịch bản ứng phó, ngay từ khi mặn chưa xuất hiện tỉnh đã có văn bản xin Bộ Giao thông Vận tải chủ trương đắp đập giữ ngọt trên kênh Nguyễn Tấn Thành và 9 đập phụ giữ ngọt khác nên tỉnh đã bảo vệ được nguồn nước ngọt cung cấp cho hơn 800.000 dân và cấp nước tưới cho hơn 80.000ha đất sản xuất trên địa bàn hai tỉnh Tiền Giang và Long An. Ngoài ra, việc đắp đập giữ ngọt trên kênh Nguyễn Tấn Thành còn góp phần bảo vệ nguồn nước ngọt cho nhà máy nước của tỉnh bạn Long An đặt trên kênh Nguyễn Văn Tiếp. Tuy vậy, tình hình vẫn đang diễn biến khó lường.

Không nên ồ ạt giải cứu cây trồng?

Theo Thạc sỹ Nguyễn Hữu Thiện, Chuyên gia độc lập nghiên cứu về sinh thái ĐBSCL, năm nay Bộ NN&PTNT đã có cảnh báo sớm và chỉ đạo các địa phương né mặn, do đó dù mặn có thể gay gắt nhưng thiệt hại vẫn thấp hơn năm 2016. Ông cũng cho rằng, đối với những năm cực đoan như 2016 và năm nay thì nên ứng phó theo tình huống, còn lâu dài thì chiến lược chung cho ĐBSCL cần theo tinh thần thuận tự nhiên của Nghị quyết số 120/NQ-CP về Phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu. Đối với những vùng mặn, được “cơi nới” hay “ngọt hóa” nhờ công trình thì rất dễ bị tổn thương vào những năm cực đoan, vì những vùng này bản chất là đất mặn, do đó vào những năm thiếu nước thì những vùng này không thể nào duy trì ngọt được. Chuyên gia này lưu ý không nên lẫn lộn và nhập chung nhu cầu nước sinh hoạt và nước sản xuất vì làm công trình ngăn mặn để canh tác thì nước tù đọng, ô nhiễm khó có thể sử dụng cho sinh hoạt được mà vẫn phải sử dụng nước ngầm.

PGS.TS Lê Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu ĐBSCL (ĐH Cần Thơ) đề xuất, hiện nay các địa phương không nên tính đến chuyện ồ ạt “giải cứu” cây trồng do hạn mặn vì việc này chỉ tốn thêm nguồn nước, công sức mà hiệu quả và sản lượng sẽ không đáng kể, thậm chí mất trắng. Nguồn nước còn lại nên ưu tiên để dành cho việc cấp nước sinh hoạt, nếu còn thừa thì dùng cho chăn nuôi (trâu bò, heo, gà). Đồng thời, không cần kêu gọi người dân tiết kiệm nước vì thực sự người dân đã biết chắt chiu từng mét khối nước ngọt. Cái chính là cần cho người dân ý thức trong việc bảo vệ chất lượng nước (không sử dụng, lạm dụng nông dược bừa bãi, không vứt xả rác thải, chất thải của người và gia súc xuống nguồn nước...); hạn chế việc khoan rút nước ngầm. PGS.TS Lê Anh Tuấn cũng đề nghị nên tập trung kinh phí hoặc vốn dự phòng phòng chống thiên tai để làm những vùng trữ nước trong nội đồng, mương vườn và các bồn trữ nước cho cộng đồng. Không nên vì những khó khăn hiện nay mà đầu tư xây dựng những công trình quá lớn như cống đập chặn sông, vừa lãng phí, kém hiệu quả, vừa tác hại lớn cho môi trường và tính đa dạng sinh học.

Thạc sỹ Nguyễn Hữu Thiện nhấn mạnh rằng, việc triển khai Nghị quyết 120 mới là lời giải cho ĐBSCL để giải quyết căn cơ tình trạng xâm nhập mặn. Cụ thể, Nghị quyết 120 đã nêu rõ chiến lược xoay trục ưu tiên sang thủy sản và xem nước ngọt, nước lợ, nước mặn đều là tài nguyên. Như vậy, không nhất thiết phải tiếp tục thâm canh lúa theo số tấn nữa mà tập trung vào chất lượng để nâng giá trị. Cụ thể, đối với vùng Tứ giác Long Xuyên và Đồng Tháp Mười, nên giảm lúa vụ ba. Nhà nước nên hỗ trợ người dân thực hiện sinh kế khác tận dụng lợi thế mùa lũ, và hỗ trợ xây dựng chuỗi giá trị và xúc tiến tìm thị trường cao cấp hơn cho hai vụ lúa gạo còn lại; đối với vùng ven biển nên dần chuyển đổi thích ứng và tận dụng lợi thế của mặn. Tất cả những chuyển đổi này, cần sự giúp đỡ của Chính phủ về nguồn lực, kỹ thuật và chính sách.

LAN ANH

Bình luận

Xem nhiều

Xắn từng miếng khoai xéo còn nóng hôi hổi, vừa thổi vừa ăn, bao nhiêu hương vị của đồng quê một thời cứ thế quyện hòa trên đầu lưỡi...


Những ngày này, lò củi nấu hến của bà Nguyễn Thị Xin (53 tuổi, xã Tam Phú, TP.Tam Kỳ, Quảng Nam) đỏ lửa cả ngày để luộc hến lấy ruột bán cho thương lái.

Uốn lượn theo dãy Trường Sơn hùng vĩ, tuyến cao tốc La Sơn - Túy Loan ví như “dải lụa” ngọt ngào kết nối Huế - Đà Nẵng, được dự đoán là cung đường phượt tuyệt đẹp mà rất nhiều bạn trẻ muốn chinh phục! Mời mọi người cùng nhìn ngắm Cao tốc La Sơn - Túy Loan từ tọa độ trên cao nhé…

Thông thường, vào khoảng 15 ngày trước Tết âm lịch , không khí tết ở TP.HCM đã tràn ngập với dòng người đông đúc trên phố, các chợ hoa khoe sắc nhộn nhịp người mua.
Được quan tâm

Sau nhiều tháng đóng cửa do Chỉ thị 16, nhiều quán bar, pub, beer club ở phố đi bộ Bùi Viện, Q1, TP.HCM đã mở cửa trở lại, nhưng dưới một hình thức khác. Đó là trở thành những cửa hàng bán rau, củ, quả, thịt, cá, nhu yếu phẩm. Đây là cách mà các chủ cơ sở kinh doanh thực hiện để tạm thời có thu nhập khi loại hình kinh doanh thức uống có cồn, tụ tập đông người chưa được phép mở cửa trở lại.
1
Nổi bật

Bộ tem được phát hành như một lời nhắn gửi Tết là thời khắc thiêng liêng để vạn vật được hồi sinh, để những người con xa quê hương có cơ hội đoàn tụ.




Giỏ quà Tết Nhâm Dần - 2022 thể hiện sự chỉn chu trong mọi khâu, từ tuyển chọn từng thức quà độc đáo, in ấn thiết kế kỳ công cho đến những câu chuyện trau chuốt.

Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Lào Cai vừa chấp thuận để các sản phẩm mận tam hoa sấy dẻo, cải kale, tinh dầu quế Nậm Đét và cốm Na Lo của huyện vùng cao Bắc Hà...
Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất