, //, :: GTM+7
Thứ Tư, 02/02/2022, 07:00

Xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp trong thời đại kinh tế số

VŨ TRỌNG KHẢI
Nền nông nghiệp hiện đại, trước hết và tối thiểu, phải đảm bảo an toàn cho người sản xuất và người tiêu dùng, cũng như phải đảm bảo an toàn môi trường sinh thái. Để thực hiện được điều này, cần áp dụng công nghệ cao, số hóa trong cả hoạt động sản xuất và quản lý. Do vậy, cần phải hình thành và phát triển đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có đủ bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng trong sản xuất và quản lý nông nghiệp.
Hình minh họa.

Nông dân, họ là ai? 

Không phải ai làm việc và sống bằng nghề nông đều là nông dân. Các chủ trang trại cá nhân, hợp danh, trách nhiệm hữu hạn và cổ phần đều là các nhà tư sản, nhà đầu tư kinh doanh nông nghiệp. Người lao động trực tiếp trong các trang trại này là công nhân nông nghiệp, còn người lao động quản lý làm thuê là viên chức công trong trang trại nhà nước và là viên chức tư trong các trang trại hữu hạn và cổ phần. Chỉ có người chủ và các thành viên trong trang trại gia đình (kinh tế nông hộ) mới là nông dân. 

Trang trại gia đình có ưu thế tuyệt đối mà các loại trang trại khác không có, đó là trong trường hợp thị trường và thời tiết bất thuận, thì trang trại gia đình vẫn có thu nhập theo cơ chế “lấy công làm lãi” do sử dụng sức lao động của chính mình (các loại trang trại khác sẽ bị phá sản do sử dụng sức lao động làm thuê). Các trang trại gia đình có thể có tới hàng ngàn hecta canh tác, nuôi trồng thủy hải sản, hàng vạn đầu con gia súc, gia cầm… mà các khâu sản xuất mang tính sinh học vẫn được kiểm soát tốt, thực hiện đúng lúc, đúng cách, với năng suất lao động rất cao. 

Như vậy, có thể nói nông dân là lực lượng lao động chủ yếu của nền nông nghiệp. Và do vậy, họ phải là những nhà nông chuyên nghiệp, giỏi nghề nông, sống bằng nghề nông với mức sống ngày càng cao như những người trong tầng lớp trung lưu của xã hội hiện đại.

Bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng cần có 

Người nông dân chuyên nghiệp luôn phải thích ứng với nền kinh tế toàn cầu hóa, cạnh tranh ngày càng quyết liệt. Vì vậy, họ phải có bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng tương thích với nền kinh tế thị trường hiện đại.

Đầu tiên, người nông dân chuyên nghiệp phải là người biết chấp nhận rủi ro trong kinh doanh, “thua keo này bày keo khác”. Song song đó, họ phải khắc phục triệt để tính tùy tiện vốn có của người tiểu nông trong quản lý và sản xuất. Người nông dân chuyên nghiệp phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy trình công nghệ trong quản lý và sản xuất để bảo đảm sự tác động đúng lúc, đúng cách của con người đối với cây trồng, vật nuôi.

Một điều rất quan trọng là người nông dân chuyên nghiệp phải giữ gìn chữ “tín” trong mọi cam kết. Nền nông nghiệp hiện đại coi mỗi trang trại là một khâu trong chuỗi giá trị ngành hàng, kết nối với thị trường ở cả đầu ra và đầu vào của quá trình sản xuất. Thậm chí, trang trại gia đình được coi là đơn vị sản xuất gia công cho các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ nông sản. Trang trại kinh doanh nhiều mặt hàng nông sản với quy mô sản xuất lớn thì sự cố kết với các đối tác ngày càng chặt chẽ, tuy bình đẳng nhưng lệ thuộc vào nhau. Sự đứt gãy trong bất kỳ khâu nào của chuỗi giá trị do sự thất tín gây ra đều mang lại hậu quả lớn cho các chủ thể tham gia chuỗi.

Người nông dân chuyên nghiệp phải biết ra quyết định đúng lúc, đúng cách. Bản chất của lao động quản lý là một chuỗi ra các quyết định trong quá trình kinh doanh. Người nông dân, với tư cách là chủ trang trại gia đình, phải biết ra quyết định đúng lúc và kịp thời trong mỗi tình huống kinh doanh cụ thể.

Người nông dân chuyên nghiệp không thể không xác định được cơ cấu và quy mô sản xuất hợp lý của trang trại. Căn cứ vào nhu cầu của thị trường tiêu thụ, điều kiện sẵn có của trang trại như thổ nhưỡng, khí hậu, cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, khả năng vốn, kỹ năng lao động của các thành viên, mối liên kết với các đối tác… chủ trang trại phải xác định sản xuất những mặt hàng nông sản nào, với quy mô bao nhiêu để mang lại hiệu quả kinh tế cao mà vẫn bảo vệ được môi trường sinh thái. Sản xuất chuyên môn hóa quá cao một loại nông sản nào đó thì dễ dàng trong cả quản lý và kỹ thuật, nhưng rủi ro cao và không tận dụng hết các yếu tố sản xuất của trang trại. Sản xuất đa ngành, nhất là theo mô hình VAC (Vườn, Ao, Chuồng) có thể tận dụng tối đa các yếu tố sản xuất, và áp dụng kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu rủi ro, nhưng gặp khó khăn trong quản lý và sản xuất, phải liên kết với nhiều đối tác cung ứng dịch vụ đầu vào - đầu ra. Nhà nông chuyên nghiệp phải có khả năng xác định cơ cấu và quy mô kinh doanh hợp lý của trang trại.

Nhà nông chuyên nghiệp phải biết lập kế hoạch kinh doanh hằng vụ, hằng năm và dài hạn, hạch toán được chi phí sản xuất, giá thành và lời lỗ của từng mặt hàng nông phẩm, luôn kiểm soát được dòng tiền vào - ra của trang trại, bảo đảm cân đối vốn trong quá trình kinh doanh.

Người nông dân chuyện nghiệp phải biết vận động và quản lý HTX của mình để giảm giá dịch vụ đầu vào và nâng cao giá tiêu thụ nông sản, tăng sức mạnh đàm phán với các đối tác của trang trại. Chủ trang trại gia đình phải biết giám sát, buộc giám đốc và bộ máy quản lý của HTX thực hiện đúng và hiệu quả các nghị quyết của đại hội và hội đồng quản trị HTX.

Cùng với đó, họ phải chủ động liên kết với các doanh nghiệp cung ứng đầu vào, đầu ra cho trang trại, đặc biệt là với các doanh nghiệp mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm của trang trại. Đồng thời, phải biết ký kết hợp đồng với HTX hoặc thông qua HTX ký kết hợp đồng kinh tế với các đối tác trong chuỗi giá trị của mỗi loại nông sản do trang trại làm ra.

Nhà nông chuyên nghiệp phải có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất, phải biết sử dụng mạng Internet để thu thập thông tin thị trường, công nghệ sản xuất mới, năng lực của các đối tác, thiết lập được kênh tiêu thụ nông sản trực tuyến. Họ cũng phải am tường kỹ thuật sản xuất các loại nông sản trong cơ cấu sản xuất của trang trại, biết sử dụng công cụ, máy móc, thiết bị thông minh trong sản xuất và quản lý. Người nông dân chuyên nghiệp phải có ý thức và luôn thực hiện nghiêm túc sản xuất theo GAP, trước hết là Vietgap và các loại GAP khác của các thị trường tiêu thụ nông sản, bảo đảm truy xuất được nguồn gốc sản phẩm.

Giải pháp xây dựng đội ngũ nông dân chuyên nghiệp

Không còn cách nào khác là phải đào tạo một đội ngũ “thanh nông tri điền” thay thế cho “lão nông tri điền” theo kiểu cha truyền con nối. Nhà nước cần có chính sách đầu tư đào tạo miễn phí cho con em nông dân có trình độ học vấn tối thiểu là tốt nghiệp THCS (lớp 9/12), tốt nhất là tốt nghiệp THPT (lớp 12/12). Cần giao trách nhiệm và cấp kinh phí cho các cơ sở trong hệ thống đào tạo các ngành nghề nông nghiệp (đại học và cao đẳng nghề) để mở các khóa đào tạo nông dân trẻ với thời gian đào tạo phù hợp. Cần giao cho học viện nông nghiệp chủ trì xây dựng khung chương trình và phương pháp đào tạo nông dân chuyên nghiệp. Các trường nông nghiệp khác căn cứ vào khung chương trình này, nhu cầu đào tạo của vùng nông nghiệp sinh thái, nơi nhà trường đóng chân để xây dựng năng lực đào tạo của mình cả về đội ngũ giáo viên và giáo trình.

Nội dung chương trình đào tạo tổng hợp cả kỹ thuật sản xuất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, kỹ thuật sử dụng công cụ sản xuất, quản lý hiện đại, kiến thức quản trị kinh doanh nông nghiệp và pháp luật, chính sách của Nhà nước về nông nghiệp, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và sản xuất. Còn nội dung chương trình các môn học phải phù hợp với chiến lược phát triển nông phẩm của mỗi vùng kinh tế sinh thái (không bao gồm nhũng cây trồng, vật nuôi không có tại địa phương, vùng). Nhất thiết trường đào tạo phải có trang trại để sinh viên thực hành trên đồng ruộng, vườn cây, chuồng trại chăn nuôi, ao nuôi trồng thuỷ sản. Học bằng thực hành ở trang trại phải chiếm ít nhất 2/3 thời gian đào tạo.

Để hoạt động đào tạo đạt hiệu quả, Chính phủ cần giao cho học viện nông nghiệp thí điểm mở các khóa đào tạo nông dân chuyên nghiệp ở mỗi vùng kinh tế sinh thái. Trên cơ sở đó, học viện nông nghiệp mới có thể xây dựng chương trình khung và phương pháp đào tạo và các trường nông nghiệp khác có căn cứ để xây dựng chương trình riêng cho mình phù hợp với nhu cầu phát triển nông nghiệp của địa phương, nơi nhà trường đóng chân. 

Tags

Bình luận

Xem nhiều

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Queensland (QUT) vừa cho ra mắt một bộ công cụ sử dụng tai nghe thực tế ảo (VR) để mang lại niềm vui và hỗ trợ cho những người cao tuổi tại Australia.



Mỗi khi có dịp tiếp xúc, ông vẫn nói về cây lúa, con tôm... Ông nói một cách tâm huyết, chất chứa cả trăn trở và niềm vui của người con vùng đất châu thổ ĐBSCL.

Chuối nếp nướng ở đây không được gói thành hình trụ dài mà thành miếng hình chữ nhật to dày. Kiểu làm này rất được lòng dân mê nếp.
Nổi bật
Được quan tâm

Ngày 14/04/2022, hình vẽ tượng trưng của Hang Sơn Đoòng - hang động tự nhiên lớn nhất thế giới tại Quảng Bình đã được vinh danh trên Google tìm kiếm tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Đây là một trong số ít lần trong lịch sử Google Doodle mà một địa danh cụ thể ở Việt Nam được chọn để hiển thị.
6





Đăng ký nhận tin nóng
Giúp bạn cập nhật các thông tin mới nhất